RODNYJA VOBRAZY Vobrazy miłyja rodnaha kraju,               
Smutak i radaść maja!..
      
 
Jakub Kołas
    Hałoŭnaja      Słoŭniki           Spasyłki      Ab sajcie       Кірыліца      Łacinka    
Bijahrafija
        Sapraŭdnaje imia Jadvihina Š. – Anton Lavicki. Jon naradziŭsia 25 červienia 1868 hoda ŭ majontku Dobaśnia Rahačoŭskaha rajona Homielskaj vobłaści. Baćka słužyŭ akanomam.
         Paśla zakančeńnia Mienskaj himnazii Anton Lavicki pastupiŭ na medycynski fakultet Maskoŭskaha Universiteta. Zakončyć, adnak, univiersitet nie ŭdałosia. Za ŭdzieł u revalucyjnych vystupleńniach i studenckich chvalavańniach trapiŭ u Butyrskuju turmu. U znak pratestu maładyja ludzi śpiavałi ŭ kamery pieśni. Spačatku studencki himn na łacinskaj movie «Haudeamus igitur» («Budziem viesiałicca»). Zatym hučałi pieśni – ruskija, polskija, ukrainskija. Pa ŭzoru susiedziaŭ studenty Vilenskaha i Mienskaha ziamlactvaŭ zachaciełi zaśpiavać svaju, biełaruskuju pieśniu. Ź ciažkaściu ŭspaminałisia čutyja ŭ malenstvie słovy i muzyka, ale ŭsio ž taki ažyła sumnaja i darahaja sercu biełaruskaja mielodyja. «Piajałi, – uspaminaŭ Jadvihin Š., – saŭsim prycišanym hołasam, jak by bajučysia, kab chto nie padsłuchaŭ ich, kab z čužymi ludźmI nie pryjšłosia działicca niespadzieŭki znojdzienym darahim skarbam...» Dačka piśmieńnika Vanda Lavickaja ŭspaminaje, jak Jadvihin Š. paźniej aceńvaŭ rolu biełaruskaj pieśni, praśpiavanaj u maskoŭskaj turmie: «Voś tut ja paznaŭ siabie biełarusam».
         «Viasiołych buntaŭščykoŭ» z ahulnaj kamiery pałicyja chutka razabrała. Student Lavicki atrymaŭ «adzinočku». U źniavoleńni jon pierakładaŭ na biełaruskuju movu apaviadańnie Haršyna «Sihnał». Vučycca va universitecie paśla turmy Antonu Lavickamu ŭžo nie dazvołiłi. Jon viarnUŭsia dadomu. Baćka pracavać nie moh, ciažka chvareŭ. Jon pamior praz niekalki dzion paśla nieviasiołaha synavaha viartańnia. A ŭ chutkim časie novaja biada napatkała Lavickich – zhareŭ ichni dom u Karpiłaŭcy. Małady haspadar, adnak, nie razhubiŭsia. Pabudavaŭšy nieviałikuju chacinu, Anton Lavicki pakinuŭ maci na haspadarcy, a sam pajechaŭ u Miensk zdavać ekzamen na aptekara. Paśla stažyroŭki jon pracuje ŭ Radaškavičach i zaadno buduje sabie dom u vioscy Karpiłaŭka.
         U Radaškavičach vakoł Jadvihina Š. hurtujecca miascovaja intełihiencyja. Heta byłi patryjoty – prapahandysty biełaruskaj kultury. Jany pravodziłi łitaraturnyja viečary, dekłamavałi vieršy Dunina-Marcinkieviča, Bahuševiča. Jadvihin Š. napisaŭ pjesu «Złodziej». Miascovyja amatary pakazałi jaje na scenie.
         U 1906 hodzie ŭ Vilni stała vychodzić biełaruskaja hazeta «Naša dola». U chutkim časie jana była zabaroniena. Tady biełaruskija adradžency stałi vydavać «Našu nivu». Jadvihin Š. aktyŭna vystupaŭ u druku, a potym jon pierajechaŭ u Vilniu i pracavaŭ u redakcyi.
         Da Jadvihina Š. ciahnułasia patryjatyčna nastrojenaja moładź. U jaho kvatery časta byvaŭ Janka Kupała. Małady paet braŭ u Jadvihina Š. knihi, razam z haspadarom jany časta abmiarkoŭvałi tvory Mickieviča, Ažeški, Krašeŭskaha. Chvalavałisia abodva za budučyniu svajho naroda, jaho los, ź cikavaściu ŭzirałisia ŭ histaryčnaje minułaje.
         U 1914 hodzie pačałasia Pieršaja Suśvietnaja Vajna. Biełaruś była achoplena ahniom, pa darohach błukałi i hinułi biežancy. Paśla revalucyi na Biełaruś pryjšłi intervienty. Jadvihin Š. ciažka pieražyvaŭ narodnuju trahiedyju, ale navat u samyja ciažkija dni jon zastavaŭsia intełihientam – čałaviekam kultury, praciŭnikam hvałtu i razboju. Jadvihin Š. łičyŭ, što šlach da ŭdaskanaleńnia žyćcia lažyć praz aśvietu i kulturu. Jon asudziŭ tych revalucyjanieraŭ, jakija ŭ hramadstvie siejuć varožaść. U adnym z artykułaŭ 1905 hoda Jadvihin Š. pisaŭ: «Tyja, chto raśsiejvaje nie jadnańnie, a razjadnańnie, nie družbu, a varožaść, nie luboŭ, a nianaviść, tyja nie ŭśviedamlajuć nijakaj adkaznaści nie tolki pierad kim-niebudź, ale, ja ŭpeŭnieny, i sami pierad saboj».
         Jadvihin Š. ź viałikaj adkaznaściu staviŭsia da mastackaj tvorčaści. Jon imknuŭsia ŭ svaich tvorach vykazać praŭdu pra los biełaruskaha naroda, abudzić u ludziej patrebu ahulnymi namahańniami pierajnačyć žyćcio na lepšaje. U artykule «V. Marcinkievič u praktyčnym žycmi» Jadvihin Š. havoryć, što biełarusam treba ŭziać prykład z čechaŭ. Paśla taho, jak u XVII stahoddzi vyšejšyja koły češskaha hramadstva źnikłi z pałityčnaha žyćcia, a ichnija miejscy zaniałi niemcy, češskaja śviadomaść i mova stałi hinuć. U XVIII stahoddzi mnohija łičyłi, što češskaja mova ŭžo źnikła. Čechi, adnak, družna ŭziałisia za adradžeńnie svajoj kultury. Pieršaje praviła, jakim jany kiravałisia, było takoje: «Kožny čech niachaj starajecca havaryć dobra pa-češsku, vyścierahajecca słoŭ i zvarotaŭ čužoj movy». Jadvihin Š. adznačaje, što zhurtavanaść i patryjatyzm dapamahłi čecham stać «vysokaj kultury narodam u słavianskaj siami». Jadvihin Š. łičyć: «Nam, biełarusam, varta vučycca ŭ ich vytryvałaści i tych sposabaŭ, jakija jany ŭžyvajuć i ciapier dla abarony ad niaprošanych apiekunoŭ».
         Jadvihin Š. pisaŭ roznyja pa formie apaviadańni – psichałahičnyja navieły, prytčy, bajki. Jany drukhvałisia ŭ zbornikach «Dzied Zavała» (1910), «Biarozka» (1912), «Vasilki» (1914). Jaho piaru naležać narysy «Łisty z darohi», u jakich aŭtar raskazaŭ pra svajo padarožža piaškom pa Biełarusi, memuary «Uspaminy» (1921), niezakončany raman «Zołata».
         Pamior Jadvihin Š. u Vilni 24 lutaha 1922 hoda.
2009–2019. Biełaruś, Miensk.