RODNYJA VOBRAZY Vobrazy miłyja rodnaha kraju,               
Smutak i radaść maja!..
      
 
Jakub Kołas
    Hałoŭnaja      Słoŭniki           Spasyłki      Ab sajcie       Кірыліца      Łacinka    
Čyrvonaja kniha Biełarusi
Kantekstny tłumačalny słoŭnik
Arešnikavaja sonia
 
Pachodžańnie: Muscardinus avellanarius L., 1758
Atrad Hryzuny (Rodentia), siamiejstva Sonievyja (Gliridae)
 
Status. II katehoryja. Redki vid. U Biełarusi znachodzicca na miažy areała, nasialaje spiecyfičnyja bijatopy, płoščy jakich zmianšajucca, što moža pryviesci da znikniennia vidu.
 
Značennie ŭ zachavanni hienafondu. Adziny pradstaŭnik rodu ŭ faunie Biełarusi. Cikavy abjekt vyvučennia spiački ŭ žyvioł.
 
Karotkaje apisannie. Daŭžynia cieła 7,5-8 sm, chvasta 5,5-8 sm, masa 15-28 h. Afarboŭka vochrysta-buraja, znizu z palevym adcienniem.
 
Pašyrennie. Areał arešnikavaj soni zajmaje lasnuju častku terytoryi Zachodniaj Eŭropy da Viałikabrytanii na zachadzie i Šviecyi na poŭnačy. Sustrakajecca ŭ Małoj Azii. U Eŭropie žyvie ŭ zonie šyrakałistych i miašanych lasoŭ, u lesastepie. Paŭnočnaja miaža sučasnaha areała vidu prachodzić pa paŭnočnaj častcy Biełarusi. Traplajecca sonia pieravažna ŭ paŭdniovych i centralnych rajonach. U kancy 19 - pačatku 20 st. jaje adznačałi ŭ łiscievych lasach paŭdniova-ŭschodniaj častki krainy [1], pazniej znachodziłi na terytoryi sučasnaj Viciebskaj vobłasci [2, 3]. U paslavajennyja hady jaje zdabyvałi ŭ Biełaviežskaj [3] i Nałibockaj (Staŭbcoŭski rajon) [4] puščach, u 1953 i 1955 hh. - u Pietrykaŭskim rajonie. U 1984 h. jaje adznačałi ŭ Łuninieckim rajonie. Raspaŭsiudžvannie soni arešnikavaj nie pacvierdžana tolki dla Haradzienskaj vobłasci.
 
Miescy pražyvannia. Miašanyja ci łiscievyja lasy z padleskam z laščyny i jahadnych kustoŭ. Žyvie ŭ dupłach ci šarapadobnych hniozdach na hałinkach kustoŭ na vyšyni 1-2 m [6]. Achvotna zajmaje štučnyja hniazdoŭi dla ptušak. U čas zimovaj spiački z nadziemnych hniozdaŭ pierachodzić u schoviščy pad karaniami pnioŭ, pavalenymi drevami.
 
Kolkasć i tendencyi jaje zmianiennia. Krajniaja abmiežavanasć zviestak ab rehistracyi ci zdabyčy arešnikavych soń nie dazvalaje zrabić biezahavoračnyja vyvady pra zmianiennie jaje kolkasci. Ale toj fakt, što na pačatku 20 stahoddzia jana była šyroka viadoma i što asnoŭnyja jaje znachodki naležać da pieršych paslavajennych hadoŭ, dazvalaje łičyć, što jaje kolkasć značna skaraciłasia, asabłiva ŭ druhoj pałovie 20 st.
 
Asnoŭnyja abmiežavalnyja faktary. Uviadziennie lasnych monakultur biez padlesku i padrostu. Paviełičennie kolkasci kapytnych, jakija intensiŭna paškodžvajuć padlesak i pakidajuć soń biez kormu i schoviščaŭ.
 
Asabłivasci bijałohii. Vielmi ruchavy zviarok, sprytna łazić pa drevach i kustach. Aktyŭny pieravažna ŭnačy i na zmiarkanni. Z traŭnia pa žnivień prynosić 2 prypłody pa 2-9 dzicianiat, praciahłasć ciažarnasci 21-28 sutak [6]. Kormicca žałudami, arechami, nasienniem i jahadami lasnych rasłin, nasiakomymi, robić zapasy. Pry tempieratury pavietra 15°C i nižej upadaje ŭ zdrancviennie, a pry jaje dalejšym paniženni - u spiačku. Zimoj tempieratura cieła zviarka moža panižacca da 0,2-0,5°S.
 
Razviadziennie. Sonia viadoma jak niepatrabavalny nasielnik kutkoŭ žyvoj pryrody [7].
 
Pryniatyja miery achovy. Achoŭvajecca ŭ Biełaviežskaj puščy, u lasnych haspadarkach, dzie pravodzicca padsadka karmavych kustoŭ i maładych dreŭ, razviešvajucca hniazdoŭi dla ptušak.
 
Nieabchodnyja miery achovy. Vyjaŭlennie i achova miescaŭ pražyvannia, stvarennie zapaviednych učastkaŭ. Razviešvannie hniazdoŭjaŭ. Papularyzacyja achovy vidu.
http://redbook.minpriroda.gov.by/animalsinfo.html?id=9
Krynica:
2009–2019. Biełaruś, Miensk.