RODNYJA VOBRAZY Vobrazy miłyja rodnaha kraju,               
Smutak i radaść maja!..
      
 
Jakub Kołas
    Hałoŭnaja      Słoŭniki           Spasyłki      Ab sajcie       Кірыліца      Łacinka    
Łarysa Hienijuš
Daviedka
Kantekstny tłumačalny słoŭnik
Nievadam ź Niomana
 
 
Try darohi
 
Dziady
 
Lon
 
Za praśnicaj
 
Viačerniaja misteryja
 
Noč
 
Dziaŭčyna
 
Krainie
 
Navučyła maci
 
Dyvany
 
Babulka
 
Užo davołi
 
Kryllem vichor
 
Maładyja krylłi
 
Dziavočaje serca
 
Žnivom
 
Moj lon i sny
 
Nie ziaziulka kuje
 
Majo serca
 
Tolki viecier
 
Kałiści
 
Maci
 
Ništo tak nia miła
 
Viasielle
 
Na načlezie
 
Pieśnia
 
Nad prazoraj krynicaj
 
Spatkańnie
 
Biełaruska
 
Na strunach Vełtavy
 
Ranica
 
Niomnie
 
Niomnie
 
Nad rečkaju
 
Nia vieru
 
Dumy
 
*** Vola – nia toje, što ruki raźviažuć...
 
Niechta nočču
 
Załacista ŭśmiachajucca dałi
 
Syplecca łiście
 
Čužyna
 
Zimoju
 
Miesta
 
Viasna
 
Minułyja dni
 
Moj rodny kut
 
Było śviata
 
Tam tolki
 
*** Uzdymam serc našych šumić Biełavieža...
 
Viecier vierbaju kałyša
 
Kraju moj
 
Chaču bačyć
 
Majmu synočku
 
Na čužynie
 
Latuć husi
 
Syplucca ślozy
 
Zorka
 
Jak chmarny dzień
 
Vyšyła vosień
 
Na šaŭkovych łuhoch
 
Pakiń, pakiń viecier
 
Nia sunimie
 
Bratom pałonnym
 
Niejk sumna
 
Adna
 
Viasna
 
Kniaź Usiasłaŭ Čaradziej
 
*** Maju dušu ŭ spakoi pakiń...
 
Viečar pad Prahaju
 
Pasiej pałosku
 
*** Serca, ziamla maja, niva ŭradžajnaja...
 
Skažy
 
Byvaj
 
Dumy maje, dumy
 
Hej z-pad ruk
 
Vosień
 
Maluje vosień
 
Chryzantemy
 
Astry
 
Tancuje doždž
 
Na mohiłkach
 
Zachad
 
Nia sumujcie
 
O, Kraina
 
Adkaz
 
Zapiai mnie pieśniu
 
Chata
 
Dzied
 
*** Błukaju siońnia pa rodnym kraju...
 
Baćka moj
 
Załataja sonca kalaśnica
 
Staražytnaja saha
 
*** Duša maja...
 
Ehipiet? Ehipiet!
 
*** Vymyŭ doždžyk vierbam kosy nad rakoju...
 
*** Nieba siahońnia ćviło, byccam mak...
 
Jahady
 
Žalejka
 
*** Jedziem nočču, a śnieh, jak dym...
 
*** Dzień jašče dahareć nie paśpieŭ...
 
*** Idu adna, a prada mnoju – noč...
 
Dziavočyja dumki
 
*** Usiu noč až da ranka...
 
*** Prypała sonca prahnymi hubami...
 
Ziamla
 
*** Sutońnie šaŭkovuju nitku pradzie...
 
*** Siahońnia sonca tkała dyvany...
 
*** Viecier da Niomnavaj sini prypaŭ...
 
*** Zvyčajny dzień, šlachi i razdarožžy...
 
*** Na mahiłach nia siejuć pšanicy...
 
Skaryna
 
*** Dobry dzień, darahaja, charošaja...
 
Zabłudzić by...
 
*** Łipień pčołami hudzie soładka...
 
Akvarel
 
Čas
 
*** Inšy bochan lažyć pad abrusam...
 
Zima
 
Zubry
 
Busły
 
Zialony bal
 
*** Takaja cišynia, što łiście nie šapoča...
 
Maci
 
*** Maci maja sialanskaja...
 
*** Kažuć, što praŭdy niama na śviecie...
 
Maja mova
 
*** Nie biarozaju i nie kałinaju...
 
Moładzi
 
*** Čas pazryvaje hałiny z kamla...
 
Hudzievičy
 
Zła niama
 
Kufar. Paema
Try darohi
Aharnuŭ chłapca raz taki sumleŭ –
prad saboju jon try darohi mieŭ.
Pa adnoj pajdzie – stanie važnym jon,
dy niaznacimie nieviasiołych dzion.
 
Ad kurhanaŭ tych, ad siała dalej,
a najdalej – dyk ad svaich ludziej.
Budzie mieć tam moc, hrošy zvonkija,
žal časami, mo za staronkaju...
 
A druhaja jdzie k ščaściu skoramu
i iduć pa joj našy vorahi.
Pašto krylłi mieć, pašto volnym być?
Lepš za tuju miedź voraham słužyć!
 
Byccam niedruh žyć ź jaho płataju,
dy nia čuci śloz tych za kratami.
Chaj sabie ŭ siale z plačej zhorblenych
apadzie žyćcio šeraj torbaju.
 
Chaj mahiłaŭ ŭ noč prybaŭlajecca,
chaj braty svaje adchilajucca...
Ściežka treciaja jdzie niaroŭnaja,
praz bary, łuhi praz čaroŭnyja.
 
Pamiž siołami, pamiž chatami,
pamiž sercami, pamiž bratnimi.
Ŭžo nia vorahi, nie mahutnyja,
a vitacimuć ruki skutyja.
 
Ruki ćviordyja, dy mazolnyja,
serca z kryŭdaju padniavolnaju!
Vočy z prośbami, dušy z ranami
ŭsio pytacimuć śvietu rańniaha.
 
Pry darozie toj čabor ścielecca,
uzyšło na joj vołi zielejca.
Pałivać jaho treba z łaskaju,
nat ślaźmi, nat kryvioju ŭłasnaju.
 
Kab rasło jano, dy mahutnaje,
krasavałasia, rvała puty nam.
Hej, zareje tam rańnie śvietłaje!
Pryvitańnie šluć dzieŭki vietłiva...
 
Hej, łunaje tam dal biarozami...
Vorah viaźnicaj strašyć hroznaju,
hnievam pienicca, hrozić śmierciaju, –
ŭsio-ž pajšoŭ dziaciuk ściežkaj treciaju...
 
Sonca łaščyła asałodaju,
kraski sypała ziamla rodnaja.
Kałychaŭ viecier pacham łipavym,
na darohu ź niŭ rosy sypałiś.
 
1937
 
 
 
 
Dziady
Smału i dziohać ŭ puščach dabyvałi
z starych, viakami pačarniełych pnioŭ
i miodam załacistym nałivałi
rady hłinianych, palenych zbanoŭ.
 
Aružža ćviordaje kavałi sabie sami,
vastryłi streły, naciahałi łuk,
časami byŭ aružžam tolki kamień,
ci dvoje dužych, hartavanych ruk.
 
I dzik, i łoś, miadźviedź – asiłak bury,
pad siłaj ruk nia raz u lesie paŭ.
Ćviardoje łoža pakryvałi skury,
kruhom spłyvałi ź dzieraŭlanych łaŭ.
 
Jak dub mahutnyja, advažnyja jak źviery,
adužałi ŭ lasoch surovaje žyćcio.
Pierad ciažkoju, kovanaj siakieraj
pahany vorah nazaŭsiody ŭciok.
 
Kałi-ž družynaju za stoł dubovy siełi
i kubki piennym miodam nałiłi –
nia znałi miery bujnamu viasiellu
sivyja prodki našaje ziamłi.
 
A kałi kniaź ahniom raskidaŭ vici,
kab iści družna Kraju baranić, –
kaŭšy kidałi ź miodam załacistym,
kavać zialeza, dy smału pałić.
 
Pad hordy ściah źbirałisia družyny,
hrudziami-muram voraha spatkać,
naščadkam imia słaŭnaje pakinuć,
dy rodnych puščaŭ niedruhu nia dać.
 
Herojam sypałisia kurhany-mahiły.
Minałi słavy poŭnyja viaki,
až pokul vorah chitry nie asiłiŭ,
Kryvicki rod z-nad Niomanu raki.
 
Nia ŭziaŭ nam puščaŭ, vietram kałychanych,
mahutnych zamkaŭ, słaŭnych haradoŭ,
i nia prysvoiŭ słavy na kurhanach,
dzie tlejuć našych popieły dziadoŭ.
 
I časta viecier nočču na mahile
aźviecca stohnam vołataŭ sivych:
– My Kraj hrudźmi svaimi baraniłi,
kab ŭnuk ŭ niavołi, ŭ soramie zacich?
 
Kab našy ziemłi, našy puščy, reki,
čužak svajoj krainaj nazyvaŭ,
dy słaŭna plemia mučyŭ siańnia ździekam
i navat movie vołi nie davaŭ?
 
Tak stohnuć sercy vołataŭ mahutnych,
jak, byccam, viecier žalem hałasiŭ,
što raście Kryvija maładaja ŭ putach
dy ŭnuk ab słavie dziedavaj zabyŭ.
 
1935
 
 
 
 
Lon
To nia sonca pazałotaj
pakaciłaś na zahon,
to nia ŭvosień la bałota
zahareŭsia pyšny lon.
 
To nia kosy raspuściła
sabie dzieŭka pa plačoch,
to nia chvalami hustymi
ljecca žyta u paloch.
 
To nia vosień pavucińniem
asnavała, sierabrom, –
załatoha lonu žmienia
syple iskrami kruhom.
 
Pad rukami maładzicaŭ
lon dy ź pieśniami papłyŭ
mihatłivaju krynicaj,
kałasistaj chvalaj niŭ.
 
Trepluć, češuć na kudziełi,
skarb pušysty hładziać svoj,
kab pad śniežnyja miaciełi
praści sivaju zimoj.
 
Nia raz miesiac pa darozie
projdzie cicha la vakna.
dy, prysieŭšy na biarozie,
vypje nočku až da dna.
 
A žančyny až da rana,
pad łučynavy ahoń,
ź pieśniaj, dumkaj ab kachańni,
buduć tonki praści lon.
 
1935
 
 
 
 
Za praśnicaj
Kałaŭrotak burčyć svaju pieśniu
pasiviełych, dalokich nam dzion.
Z pralłi palcami śpievam jon pieścić
załacisty na praśnicy lon.
 
Navivajecca nitka na špulu
iz pad ruk uciakajučy ŭ mih.
Ź jaje biełyja buduć kašułi,
budzie tonki, uzorny ručnik.
 
Dy pałotnaŭ ściahi śniehavyja
zabialejuć na soncy viasnoju,
zieleń śviežuju ćviet jak pakryje
i čaromuchu ŭ velum prystroje.
 
Kałi vobłakam rožava-biełym
achiniecca sad ćvietu imhłoj,
a dziaŭčyna zatužyć niaśmieła
ab kachańni raśćviŭšaj viasnoj.
 
Śniežna biełyja buduć kašułi,
dy bialej za čaromuchi biel,
za hałoŭku staroje babułi
i jak jasnaha sonca paściel.
 
– Jak połaz, jak kołas, jak vołas,
ty, unučańka, nitku pradzieš...
Viečarasi nakš my prałi kołiś
pry łučynie, na vieracianie...
 
Tak babulka chacia dakaraje,
ale radaśd u tvary haryć,
bo ŭnučkina nitka takaja,
što tančejšaj nia moža i być.
 
Załacicca kudziela na praśnicy,
haryć sonca ŭ kasie załatoj.
Pra pałotny, pra dolu, pra ščaście
płyvuć dumki za nitkaj daŭhoj.
 
1935
 
 
 
 
Viačerniaja misteryja
Zołatam tkanaju ryzaju
pakryłasia nieba biaz chmar.
Pacierki zoraŭ nanizanych
viečar kładzie na ałtar.
 
Miesiac-śviaščeńnik kadzić
błiskučym siemieniem zor.
Syplucca zory ŭ prysadzie
na bieły dziaŭčyny prypoł.
 
Bjuć cieni pakłony nabožnyja,
a raspuščany kosy biaroz
atułiłi kryžy prydarožnyja,
dzierviany dzie cierpić Chrystos.
 
Maj. Harać śviečki narcyzaŭ,
harać sercy kachańnia ahniom.
Błiščyć nieba carkoŭnaju ryzaju,
kadzić zorami miesiac kruhom.
 
1935
 
 
 
 
Noč
Noč trapiečacca, i zory jarka śvieciać,
viecier pieśniu zapiajaŭ cišej...
U bladych rukach dušu kałyša miesiac
chistajučysia siarod zasnułych dreŭ.
 
Snujucca cieni pa pustoj darozie,
na niebie Voz adkinuŭ dyšal ŭ bok
i chmaraŭ sinich bolej nie razvozić;
tuman zaputaŭsia nad rečkaj u kustoch.
 
To tonki velum svoj raźviesiłi rusałki,
kab volna rytmam lebiadzinych cieł
pryjści, kružycca, pralacieć małankaj,
až pakul ptuški nie prazvoniać dzień.
 
Pakul až viecier zoraŭ nie patušyć,
rasoju nie zazvonić łiście lebiady,
z ruk miesiac puścić raźpiajanu dušu,
noč nohi mokryja nia vyciahnie z vady.
 
1935
 
 
 
 
Dziaŭčyna
Zahladzieŭsia raz na dziaŭčynu pan,
kałi zołatam spłyłi na kaptan,
 
spłyłi chvalami kosy lnianyja
na kašulu joj pałatnianuju,
 
jak ćviłi viasnoj jasna vočańki
ŭ połi sinimi vasiločkami.
 
– Budzieš, dzieŭčyna, budzieš paniaju,
sa mnoj žycimieš ŭ mieście kamiennym,
 
dy rukami, jak lebiedź, biełymi
žać nia budzieš bolš žyta śpiełaha,
 
rana rosami, miažoj-stužkaju,
bolš nia pojdzieš ŭžo razam z družkami.
 
Kinieš praści lon, nitku biełuju,
kinieš praśnicu iz kudzielaju.
 
I nie stanieš bolš ty za krosnami
patykać paloŭ sonca koskami,
 
ani viečaram, dy zadumanym,
nie razžałišsia pieśniaj sumnaju.
 
Kidaj, dzieŭčyna, sini Nioman svoj,
kidaj, dzieŭčyna, miły kraj viasnoj.
 
Kidaj rodnuju chatu baćkavu
i jurhini, što raśćvitacimuć.
 
Zabudź vočy ty Michasiovyja –
a bahaćcie dam, žyćcio novaje.
 
Budzieš ŭ mieście žyć, svaje słuhi mieć,
dy nia buduć ŭžo bolš bary šumieć.
 
Sałaviej ciabie pieśniaj hučnaju
nie razbudzie bolš ŭ noč pachučuju...
 
Ź vietram dzieravy abyjmałisia,
nivy bujnyja kałychałisia...
 
Tolki dzieŭčyny serca viernaje
nia chistałasia, byccam dzierava.
 
Nie pakinuła raki Niomanu,
ni lasoŭ sivych ź cichim homanam.
 
Siała rodnaha, Kraju miłaha,
kab być paniaju, nie pakinuła.
 
U siale svaim pieśniaj, słovami
serca ciešyła Michasiovaje.
 
1935
 
 
 
 
Krainie
Ci za rokat hučnych hromaŭ,
što načami bjuć,
ci to za strachu z sałomy
ja ciabie lublu?
 
Ci za sumnuju mo dolu,
za dziaŭčat krasu,
ci za tyja vietry ŭ połi,
buntam što huduć?
 
Mo za tyja navalnicy
ŭ bujnuju viasnu,
za lazo mo błiskavicaŭ,
što pa chmarach tnuć?
 
Ci za ŭzdym buntarny Niomnu
ŭ skutych bierahoch,
za piarekłič nočču ciomnaj
pa starych šlachoch?
 
Ci za bor, jak rasšumicca,
hnievam zadryžyć?
Ci za zory-zaranicy,
što pryjduć śviacić?
 
Ci za sercy, što ab hrudzi
rytmam vołi bjuć?
Ach: za što-ž ciabie, moj cudzie,
jak žyćcio, lublu?
 
1936
 
 
 
 
Navučyła maci
Navučyła maci rožu zamaŭlaci,
navučyła maci vohnik adłivać,
varahoŭ ŭsialakaj dla spakoju ŭ chacie,
a tajomny miesiac navučyŭ kachać.
 
Vuhalki naotlach kinu ja na vodu,
ź lonam załacistym rožu ja spalu,
zašapču cichońka ŭsiakuju niahodu,
da zary uroki lohka adallu.
 
Ale kałi miesiac błiśnie iz-za chmaraŭ,
padsiavaje viecier zory nad ziamloj, –
abaŭjuć hałoŭku niaznanyja čary,
zavarožać serca, zabiaruć spakoj.
 
Nahinaje viecier kvołyja hałiny,
prasiavaje miesiac blady śviet naskroś,
byccam-by hladziełi vočy sakałiny,
byccam-by mirhałi cicha na kahoś.
 
Raśpiajany viečar pacałuje huby,
raskałyša pieśnia majho serca zvon,
tolki cicha vočy perły-ślozy hubiać –
čamu heta viečar, čamu to nia jon...
 
Časta jasny miesiac zory pierałičyć,
cichi son z čuprynaŭ drevy strachanuć, –
mnie-ž usio zdajecca kvołaje abłičča,
nie mahu zabycca, nie mahu zasnuć.
 
Navučyła maci rožu zamaŭlaci,
navučyła maci vohnik adłivać,
varahoŭ ŭsialakaj dla spakoju ŭ chacie,
a tajomny miesiac navučyŭ kachać.
 
1936
 
 
 
 
Dyvany
Asnavała dziaŭčyna dyvany,
asnavała sinija na zary.
 
Viečarami, rankami budzie tkać,
budzie tolki biordačka laskatać.
 
– Nitkaju siarebranaj na utku
ŭ zory dolu srebnuju razatku.
 
Abo vočy miłaha – vasilki.
Moža husi vyraju la raki.
 
Vytku mo viasiołkami ŭ siniu-siń
našu dolu horkuju, jak pałyn.
 
Vytku mo kałinu, jak ćviła,
ci darohu z vyhanu da siała.
 
Moža, vytku rečańku ŭ tryśniahoch,
ci vianok raskviečany na łuhoch.
 
Moža, žyta śpiełaje, jak staić,
sonca chvałi śpieŭnyja sierabryć.
 
Abo vytku soniejka – Rodny Kraj,
ščaśłivuju doleńku, uradžaj.
 
Ščaśłivuju doleńku, jak u snoch,
vytku nitkaj tonieńkaj na krasnoch.
 
Pad stalovym biordam ŭ jasny dzień
žyćcio kalarovaje zaćvicie,
 
bo budu nadziejami zvonka tkać,
budzie tolki biordačka laskatać.
 
1936
 
 
 
 
Babulka
Pradzie nitku sivaja babulka...
Lon – tak bieła jaje hałava!
Byccam jasnaha sonca kasulki
pačałi dzień viaśniany snavać.
 
Marščyn stolki ŭ zadumanym tvary –
kalainaŭ ciažkoha žyćcia.
Voś jak byccam-by płuh toj papary
baraznami hustymi paciaŭ.
 
Pachiłiłiś, sahnułisia plečy
i viałikim zrabiŭsia kaptan, –
to hady tak ŭ žyćci čałaviečym
na horb strojny zamieńvajuć stan.
 
Heta dola sialanki ciažkaja,
časta ślozy niavietłivym dniom,
hetak nizka stan hibki zhinajuć,
snujuć kosy bladym sierabrom.
 
Tolki vočy hladziać hetak miła...
– Ci ž zapraŭdy, babulka, hady
tolki plečy tabie pachiłiłi,
pakidajučy duch maładym?
 
Ci-ž žyćcia usialakaha chvałi
tolki kosaŭ tumannuju miedź
tabie biellu hustoj asnavałi,
pakidajučy serca hareć?
 
Raskažy, kolki dzion ty na tydzień
musieła biehčy pryhon adrablać,
dy ŭstavać pakul soniejka ŭzydzie,
pakul rosy ŭbiaruć sienažać.
 
Jak u panščynu ty hadavała
dy hałubiła dzieci svaje...
Kazki, pieśni, što dola snavała
ŭ tyja dni, – siańnia mnie zapiai.
 
Pakažy mnie dziavočuju chustu,
andarak svoj, što tkała tady,
i chvartuch, dzie ad vyšyvak husta,
pojas, što nasiŭ dzied małady.
 
Dy skažy, čamu nitka lnianaja
tabie cudna na vieracianie,
by struna zichacić załataja, –
čamu hetak nia darycca mnie?
 
Adkažy mnie, babulka, taksama,
čamu ŭ viečar, jak mołišsia ty,
dyk tvoj tvar ŭ vałasoŭ biełych ramie
cicha źziaje, jak byccam śviaty?..
 
1936
 
 
 
 
Užo davołi
Ŭžo davołi nam stahodździ
adnu horyč pić!
Bol i hora svajo hodzie
ŭ Niomanie tapić!
Ŭstaniem, kryŭdy naharodzim,
zapiajom my ab svabodzie,
staniem volna žyć!
 
Doŭha mučyŭ vorah luty
ŭ kipciuroch svaich...
Hołas vołi ŭ sercach skutych
ŭsio-ž dy nie zacich!
Ŭžo minaje čas pakuty,
paržaviełi našy puty,
siańnia skiniem ich!
 
Hej, pasłuchajcie z kurhanaŭ,
rycary-braty!
Ŭžo nia ścielacca tumany
pałaśsiom hustym, –
tolki sonca rvie kajdany,
aśviačaje, hoić rany,
załacić kuty!
 
Što było – navukaj budzie,
my-ž pajdziom ŭpiarod!
Našych sercaŭ nie astudzić
nat sibirski lod!
Vola siłaj bje u hrudzi,
zvonam vieča kłiča, budzić
ceły naš narod!
 
Chto z nas viernym Kraju synam –
kožny ŭzdymie ściah!
Dla kryvavych kalainaŭ
mała pačućcia! –
my z uźlotam sakałinym
dla luboj niasiom Krainy
dar svajho žyćcia!
 
1937
 
 
 
 
Kryllem vichor
Kryllem vichor naš bor zbudziŭ,
na paloch zielanieje ruń...
Što ty ŭ krai čužym adzin
siońnia, bracie moj, nie haruj!
 
Kolki ŭ Niomnie burłivych chval,
kolki ŭ puščach šumić duboŭ –
stolki sercaŭ ćviordych, jak stal,
stolki viernych vartuje synoŭ!
 
Z čornych chmaraŭ ŭstała rań,
azaryła nam vokny sioł.
Ŭ horu, ŭ sonca advažna hlań,
tam, dzie volna lacić aroł.
 
Naš arłiny siahońnia lot!
Ciažkich chmaraŭ prabjom stahi,
sercam spłavim kryštalny lod,
siłaj skiniem z ruk łancuhi!
 
Volaj ciemru zamienim ŭ śviet,
vieraj ź nieba prykłičam cud;
załunaje viaśniany ćviet,
azaryć naš radzimy kut!
 
Siłaj sercy bjuć pad strachoj –
tam kryvicki pulsuje marš!
Ŭstanie ź siołaŭ kurhanny voj,
adaźviecca, chto sercam naš.
 
Dyk ŭ uradžaj našych nivaŭ vier,
što kryvioju zasiejaŭ, brat!
Siły tvorčym paryvam mier,
dla zmahańnia za volu chat!
 
Rasšumieŭsia kryvicki bor
i dzirvan hare novy płuh.
A z-pad strechaŭ až ŭ serca zor
naš stychijny ŭdaryŭ duch!
 
1937
 
 
 
 
Maładyja krylłi
Užo sonca za moram ŭ paścielku lahło
i ptuška zasnuła prykryŭšyś kryłom:
u norcy prycichła la myšańki myš –
čamu ty synočku tak doŭha nia śpiš?
Ci u ručki małyja tabie chaładno?
Ci nožańki źmiorźłi pad tonkim radnom?
Voś miesiac zahlanuŭ na našu paściel,
i vuhalčyk zorki na niz palacieŭ!
Nia budzie ŭžo bolej načami śviacić –
pahas niedzie sumna nad rečkaj ŭ tryści.
Zaplušč svaje vočki – z-pad niebnych staron
źlacić matyločkam tabie cichi son!..
A ja tabie pieśniu cichońka śpiaju
pad dumki, što hołaŭ ŭskružyłi tvaju...
 
– Chaču ja, matulka, viałiki raści,
Małočnaju Ściežkaj manłivaj iści!
Chaču nieba z šeraj ziamloju złučyć,
Miadźviedzicu z zoraŭ u Voz zaprahčy,
akiełzać na niebie razhonieny hrom
i siejać na strechi praź Sitca dabro!
Małankaj, jak puha, jak vojstry bizun,
hnać chmary, što voŭkam nad vioskaj paŭzuć,
visiać pa-nad nami, jak ślozy, jak zło,
zakryŭšy dla sonca darohu ŭ siało!
Kab sivier u chaty kryvyja nia dźmuŭ –
sam vietravy lejcy ja ŭ ruki vaźmu;
raspłaŭlu nat sercam na Niomanie lod,
ja ščaściem sahreju svoj luby narod!
Adviečnyja ślozy bratoŭ ja źbiaru,
dzirvannuju rozumam dolu zharu...
Usie našy rany źłiču ŭ ryzmanoch
i kryknu, što navat źłitujecca Boh!
 
Syn krozić, jon ciełam dziacinny, mały,
a ducham – jak tyja pad niebam arły!
Za voknami viecier bje ŭ bubien-strachu,
šapoča małitvy matula ŭ strachu.
A serca bje siłaj pad tonkim radnom,
praz vokny-ž šlach sini, šlach jasny vidno...
 
1937
 
 
 
 
Dziavočaje serca
U niaznanuju darohu, ŭ dal pajechaŭ miły...
Pozna, pozna ciomnaj nočkaj dzieŭka varažyła...
 
Byccam dumkaj – ŭzoram doŭhi ručničok snavała,
dy kašulu vasilkami, šoŭkam vyšyvała.
 
Kazaŭ miesiac rana zoram, što ŭ načy dziaŭčyna
pojas vyšyty uzoram ślaźmi pramačyła...
 
Ŭžo pryjechaŭ z padarožža, ŭžo viarnuŭsia luby,
abiacaŭ jon žukovinku dziaŭčynie da šlubu.
 
– Što rabiła, dziaŭčynańka, ci choć sumavała?
Mo ŭ kamorcy začyniŭšyś pajasok snavała?
 
– Oj, nie tkała pajasočka, nie zaznała sumu –
praskakała cełu nočku pad harmonik šumny!..
 
Prapiajała u kampańni viečar vasilkovy,
prastajała da śvitańnia, oj, dy z chłopcam novym!
 
Mo dziaciuk dziaŭčynie lubaj byŭ-by i pavieryŭ,
kab nia pojas ŭzorna-sini, što na stan prymieraŭ.
 
Kab nia tyja vasiločki, maki na kašułi,
što ćviłi z-pad ruk dziavočych, kałi ŭsie pasnułi...
 
1937
 
 
 
 
Žnivom
Sonca hładzić pa biełaj kašułi
i całuje ŭsio plečy žniai.
Pachinułaś kałośsie – byccam vietry nahnułi, –
cicha zvonić, čakaje, struić.
 
Zaiskryłasia sonca ŭ siarpie mihatłivym...
Nad plačami žniai ž ceły dzień
uźlataje ŭsio vietram ŭźniataju hryvaj
daśpiełaha zołata žmień.
 
Viečar. Tancujuć abniaŭšyś dziesiatki...
Nia ŭcierpiŭ i viecier – padniaŭsia, zaduŭ...
Dzieś pad lesam na požni, na hładkaj,
mlejuć cieni viačernich zadum.
 
Hładzić viecier čało prapacieŭšaje,
to hulaje z kašulaj žniai,
pieścić vusnaŭ daśpiełych čarešni,
dzieś adnosiačy pieśniu ŭ pałi.
 
Płyvie pieśnia ćviacistym uzoram,
dum dziavočych haračaj strujoj,
kałi serca razžałicca zoram
i zapłača balučaj tuhoj.
 
Až zaśnie i rassyplecca ŭ rosach
ci zadremle na chaty dźviaroch...
Miesiac cieni kryvyja pakosić
i pakocicca sam na muroh.
 
1937
 
 
 
 
Moj lon i sny
Kvoły lon moj napiŭsia rasy, –
byccam z vobłakaŭ sini nałiŭsia.
Budu tkać dyvany, pajasy,
dla taho, chto mnie ŭ nočy pryśniŭsia...
 
Budzie kužal za śnieh toj bialej,
pojas ŭzorny, jak miežańka naša;
paziracimuć ludzi ŭ siale,
kałi miły jaho padpajaša!..
 
Niachaj, zmyty daždžami, raście,
chaj sinieje u rańni imhłistym
tak vysoki, jak toje tryścio,
jak toj šoŭk, tak miakki, vałaknisty!
 
Mama kaža: – Ty zrebje asnuj! –
jano bolej patrebnaje ŭ chacie.
A mnie chočacca tolki viasnu
dy pałi svaje rodnyja tkaci.
 
Kaža mama: – Voś śvitki niama! –
za sukno tre, dačuška, uziacca...
Ach, sukno vytča mama sama –
tam-ža ŭzoram pałi nia irdziacca!
 
Vielmi šeraje toje sukno, –
ja-ž chaču tkać viasiołki i kraski;
asnavać tak pradno za pradnom,
kab dyvan byŭ jak rodnaja kazka!
 
Tak ćviacisty, jak našy łuhi,
jak pałi z vasilkovaju hryvaj;
byccam Nioman šyroki, daŭhi,
byccam chvałi jaho mihatłivy.
 
Ty-ž raści, vałaknisty moj lon...
Apalu ciabie rožavym rańniem,
spradu, vytku, dziavočy svoj son,
asnavany haračym kachańniem!
 
Ŭsio, što ciešyć, i ŭsio, što bałić,
na pałotny uzoram raskinu:
chvałi, kraski, kałośsie, pałi –
ŭsiu krasu najmilejšaj Krainy!..
 
1937
 
 
 
 
Nie ziaziulka kuje
Nie ziaziulka kuje la raki –
tče dziaŭčyna sabie ručniki.
Rannym rańniem ŭsio stuk, stuk, stuk, stuk,
a čaŭnočak śłizhajecca z ruk.
 
Pralataj, čaŭnočak, pralataj,
struny nitak lnianych zakranaj,
na ich pieśniu rodnuju zvani,
budzi ŭ sercy dziavočym ahni.
 
Pralataj, čaŭnočak, pralataj,
ŭzoram biel ručnikoŭ patykaj,
jak na pola zialonych krasnoch
tče sam travień pachučaj viasnoj,
 
Chaj z-pad zhrabnaj dziavočaj ruki
ćvituć maki, čabor, vasilki.
Chaj krasujuć, jak z hodu u hod
na šaŭkovistych Niomna łuhoch.
 
Pralataj, čaŭnočak, pralataj...
Chłopča dzieŭki svajoj nia pytaj,
kamu ź pieśniaj ručnik jana tče,
bo strałoju z-za krosnaŭ ŭciače.
 
Pralataj, čaŭnočak, pralataj...
Kałi svachi śpiakuć karavaj,
tady zorka navokał hladzi –
ŭbačyš ŭzorny ručnik nie adzin.
 
Pralataj, čaŭnočak, pralataj,
struny nitak lnianych zakranaj,
tčy uzoram ručnik i abrus
tak čaroŭny, jak ty, Biełaruś!
 
1937
 
 
 
 
Majo serca
Ci mo serca małoje majo?
Ŭsiaho śvietu ahniom nie achopić –
dla tych niŭ tolki horača bje,
što nam sioły u zołacie topiać.
 
Dla tych niŭ, dla tych sosnaŭ ŭ bary,
dla biarozaŭ, što biellu łunajuć,
jano tolki kachańniem haryć,
dy kachańnie u čyn raśćvitaje.
 
Dola sotniaŭ nia našych žančyn
ślaźmi serca majho nie ciarebić,
jak los toj, što ad bolu maŭčyć,
pachiłiŭšyś nad pracaju ŭ zrebi.
 
Dzieci – ŭsiudy, zdajecca, adno,
ŭsiudy ichni hałoŭki śviatyja; –
ŭsio-ž chaj tych pad dziravym radnom
Boh ciaplejšaju dolaj prykryje.
 
Tym dziaŭčatam, što tkuć dyvany,
što z kałośsia ab dołi varožać, –
daj im ščaście, jak ichni lany,
daj im dolu jaśniejšuju, Boža!
 
Ci mo serca małoje majo,
ci moj duch niauźlotny i vuzki? –
Dla Ciabie tolki, Kraju moj, bje,
dla Ciabie, moj Narod Biełaruski!
 
1938
 
 
 
 
Tolki viecier
Tolki viecier rana zieleń dreŭ paruchaŭ –
padniałisia chmary lohkim, sinim pucham,
papłyłi jak husi adny za druhoju
i majo dzieś serca adniaśłi z saboju.
 
Pa šlachu błakitnym z chmaraŭ karavanam,
z volnakryłym vietram papłyło ŭ niaznana.
Dniom niejdzie la sonca kruža ŭ padniabieśsi,
a ŭ načy laleje nierazhadny miesiac.
 
Byccam taja perłaŭ załataja rossyp,
ŭžo apałi chmary ŭ mihatłivych rosach,
dy na rodnym, peŭna, zhaśłi dzieś zahonie...
Tolki viecier serca biezupynna honie.
 
1938
 
 
 
 
Kałiści
Płuh zharnie dla ziarniaci paściel,
rallu miakka pryhładziać baronki,
jaryna zašumić, zaćvicie
na paletkach radzimaj staronki.
 
Buduć nivy, łuhi zichacieć,
słacca ŭzorna-ćviacistym abrusam...
Sinie, sinie naš lon zaćvicie,
byccam vočy ŭdałych biełarusak.
 
Ja pavołi pa ściežcy prajdu,
kab nahoj nie staptać ni ziarniaci,
ni toj bulby ŭ zialonym radu,
ani traŭki bujnoj sienažaci
 
1938
 
 
 
 
Maci
To nia jasnaha sonca pramieńni –
heta vočy matułi maje...
Ciažki sum moj u radaść zamieniać,
cichi žar, što z-pad serca joj bje.
 
Dumaŭ bol nia minie da mahiły,
ŭsio-ž jon niejdzie ŭ nievarać ŭciok;
byccam sroha nikołi nia biła
maju horduju hołaŭ žyćcio!..
 
Byccam biedaŭ nia bačyŭ za mnoha,
nia sustreŭsia z krynicami zła,
byccam jšoŭ ŭsio toj jasnaj darohaj,
pa jakoj maci śviatam viała.
 
I šukaju navokał, dzie puha,
voś by kołiś mały pastušok...
Ŭsio adkinuŭ – toj žal i niaduhi, –
jak žabrak svoj dziravy miašok.
 
I pačuŭ ja dušoj čałavieka,
ŭžo zamiorzłaj na siviery ŭ lod,
što dzicia ja i maju apieku,
jak kałiści u piać maich hod.
 
Dy haračaje niešta pa tvary
niejdzie z serca majho paciakło...
Ad taho mo, što niedzie pad staraść
ja pačuŭ, jak kałiści ciapło.
 
Maju hołaŭ ŭžo śnieh zaparošyŭ...
Šmat paznaŭ ja ŭsialakich ludziej,
mnie davałi haścinu i hrošy –
ale serca nia bačyŭ nidzie.
 
Vinavaty ja byŭ, ci niavinny,
byŭ zdarovy, ci chvory lažaŭ,
ci kałdobistaj jšoŭ kalainaj –
nikamu nia było mianie žal!
 
Tolki tut znoŭ u zrublenaj chacie,
dzie na prymastcy spaŭ pastuškom,
aśviaciła dušu maju maci
niejkim rožavym viečnym ahniom.
 
Nie pajdu bolš u sivier-čužynu,
dzie jość hrošaŭ tak mnoha, jak śloz!
Rodnych nivaŭ svaich nie pakinu,
rodnaj maci i chaty, dzie ros!
 
Padzialusia adnym, nat, hareškam,
kab i sam apynuŭsia ŭ biadzie,
za vuzornuju jasnuju ściežku,
pa jakoj serca maci viadzie.
 
Ŭsio, što ŭ śviecie zdabyć udałosia,
što daviedaŭsia ŭ krai čužym, –
ŭsio addam ja pad homan kałośsia
toj ziamielcy, dzie sercam ažyŭ!
 
1938
 
 
 
 
Ništo tak nia miła
Ništo tak nia miła, jak chatni ahoń,
što serca astyłaje hreje.
Ništo tak nia miła, jak rodny zahon,
što sam kałiś chlebam zasiejaŭ.
 
Ništo tak nia miła, jak baćkavy kut,
jak huł kałaŭrotkaŭ u viečar;
jak homan viasioły capoŭ na taku,
jak dziedava kazka la piečy...
 
Ništo tak nia miła, jak pieśni u nas,
jak pradziedaŭ sivy abyčaj,
akviečany ŭ pokuci Božy abraz
i Maci Śviatoje abłičča.
 
Jak miły, viajoły dyvan na krasnoch,
što tče u zadumie dziaŭčyna; –
rumianiacca ščoki manłivaj viasnoj,
a ruki – jak biel pałatninaŭ!
 
Pahlanie, a vočy – jak voziera dno! –
mahło-b u ich serca ŭtapicca,
zaputacca ŭ kosy, što rusym pradnom
na plečy spłyvajuć krynicaj.
 
Ništo tak nia miła, jak šnur našych chat,
haścinnyja našy parohi,
i vierby, što stałi zialonyja ŭ rad
la strunkaj, dalokaj darohi.
 
Ništo tak nia miła, jak sivy kurhan,
jak słavy minułaj ŭspaminy;
kałi nie škadujuć nam vorahi ran –
paciešać ŭ ciažkuju chviłinu.
 
Ništo tak nia miła, jak rodny naš ściah,
jak našy dziadoŭskija honi;
ništo tak niamiła, jak toje dzicia,
što sercam vitaje Pahoniu!
 
Ništo tak nia miła, jak čyny bratoŭ,
achviarnym akryleny ŭzdymam;
ništo tak nia miła, jak moładź ŭ radoch,
jak našy bajcy za Radzimu!
 
1938
 
 
 
 
Viasielle
Raśćviło užo śviežaje rańnie
i pałi pazałotaj błiščać.
Pojdziem, koniku, pojdziem my siańnia
svaju čornu pałosku arać.
 
Ty napružyš stalovyja siły,
ja-ž płuha nia pušču z mocnych ruk; –
my z taboj barazionki nia zmałim,
bo jaki-ž ź mianie byŭ-by dziaciuk?
 
Ty pasłuchaj, moj druža: ŭ niadzielu
raskašniej zielaniecimie haj, –
budziem słavić majo my viasielle!..
U subotu piakuć karavaj...
 
Uplatu ŭ tvaju hryvu bahatu
ja čyrvonuju stužku, jak žar!
Na uzdečku dam kvietku, jak svatu,
kab z uciechi viasioła iržaŭ.
 
Paviadzieš ty k viancu maładuju,
a nazad z vami siadu ŭžo ja
i dziaŭčynu svaju rascałuju
dy za toje, što – žonka maja.
 
Šyju hibkuju pryjdziecca strojna
i vysoka, jak sokał, uźniać,
dy lacieć! – bo ŭžo z chlebam i sollu
nas baćki buduć doma čakać.
 
A za nami, prybranyja ŭ zieleń,
panajeduć druhija vazy...
Razaljecca harmonik viasiellem,
maim ščaściem ŭ siale zadryžyć.
 
1938
 
 
 
 
Na načlezie
Viecier chvałi ŭpierad honie, vierby hnie,
chodziać sputanyja koni ŭ tumanie.
          Bułanyja maje koni
          kapytami cicha zvoniać
          ŭ serca mnie.
 
Doŭha, doŭha nočču cudnaj ja nia spaŭ, –
ahaniok pa połi błudny vandravaŭ...
          Doŭha pieśnia sałaŭina
          nia ścichała miž hałinaŭ,
          siarod traŭ.
 
Doŭha, doŭha čuŭ dziavočy ź viosak śpieŭ,
až pakul rahaty miesiac nie samleŭ...
          Pakul chłopcy nie pasnułi,
          ahoń vietry nie razdułi,
          až zhareŭ.
 
Noč była jak byccam kazka siniaja...
Pakul zory nie pahaśłi, dumaŭ ja,
          što, čym zory praz hałiny –
          čaraŭniej hladzić dziaŭčyna,
          oj, maja!..
 
Chodziać koni, chodziać ŭ rańnim tumanie...
Ŭstanuć chłopcy dy dachaty pažaniem.
          Viecier chvałi ŭpierad honie,
          jany rodnaj pieśniaj zvoniać
          ŭ sercy mnie...
 
1938
 
 
 
 
Pieśnia
Maci syna kałychała
u kałyscy novaj,
pieśniu cichuju piajała,
byccam šum sasnovy.
 
Ci to vietry navučyłi
piajać sumam skrytym,
jak u połi hamaniłi,
kałychałi žytam.
 
Ci to dola navučyła
sumna zaciahaci,
ci to pieśniu z notaj miłaj
adkazała maci,
 
kałi ŭ noč, zimoju, ściužaj
dzicia kałychała
i na krosnach bieły kužal,
piajučy snavała;
 
kałi tatu niebaraku
ŭ maskałi zabrałi,
a u połi viecier płakaŭ,
vierby sumavałi;
 
jak dačušku addavała
zamuž, dy daloka,
ślozy vyšytym ŭcirała
chvartuchom šyrokim.
 
Tak snavałi pieśniu sumam,
tuhoj patykałi,
ci žanočaju zadumaj,
ŭschvalavanaj dallu.
 
1938
 
 
 
 
Nad prazoraj krynicaj
Nad prazoraj krynicaj
na pałi, na łuhi,
oj, nia šłi, maładzica,
svaich pieśniaŭ tuhi.
Jany stohnuć tak hłucha...
Sum źviŭ serca, jak vuž...
Ci łichaja śviakrucha,
ci niavietłivy muž?
A mo jon dy nia luby,
A mo heta nia toj,
što sałodka hałubić
u bujny ćvietaboj?
Znaju – dola nia hładzić!..
Ŭsio ž tužyć pierastań,
jak jurhiniu ŭ prysadzie,
złomić sivier tvoj stan.
Byccam kołas padciaty,
badylok na viatry,
kust sarvanaje miaty –
adćvicieš biez pary.
Sinich ślozaŭ, što ŭpałi,
ščokaŭ makavy ćviet
ŭžo nia vyłaviš z chvalaŭ,
bo vada adpłyvie...
Nad prazoraj krynicaj
nie spuskaj ža kasy,
nie hublaj, maładzica,
biełaruskaj krasy.
 
1939
 
 
 
 
Spatkańnie
Kałi tupat kania ja pačuju
i zazvonić zdalok užo stremia, –
serca ščaściem ŭ hrudioch zabušuje,
z chaty vyjdu, ciabie ja sustrenu.
 
Dy kachańniem, jak jasnaj zaroju,
napaju tvaje śmiełyja vočy,
jak z kania svajho, bystraj strałoju,
ty na ruki, na hrudzi, saskočyš.
 
Pacałunka tady mo nia pryjmieš,
ciažka hołaŭ adkinieš na plečy, –
ja raśćviŭšaj čyrvonaj jurhiniaj
tvaje hordyja hrudzi akvieču.
 
A jak bolš nia ustanieš da boju
i na tvar laža łichaść bladaja, –
budu dumać: imhła nad rakoju,
ci pałotny białić raśściłaju.
 
Budu dumać: nia kroŭ heta z rany –
žmieniu pacierak niechta raskinuŭ;
budu dumać: rumianicca rańnie,
dy uschodzić zara nad Krainaj.
 
Nie skažu, što ty rana zahinuŭ,
nie pažalusia ludziam, ni Bohu!
Dla kachanaje našaj Radzimy
j najdarožšych achviar nie zamnoha.
 
1939
 
 
 
 
Biełaruska
Kałi ciabie, miły, Kraina pakłiča
za rodny zmahacca paroh,
to sumu nia budzie ŭ mianie na abłiččy,
ni strachu nia budzie ŭ hrudzioch.
 
Dziavočaje serca ŭ chviłinie tak važnaj
nikołi tady nia zdryhnie,
a budu nia mienš za ciabie ja advažnaj,
kab siły dadaci tabie.
 
Bo serca dziaŭčyny pad kužalem tonkim,
jak i serca najlepšych synoŭ,
haryć to-ž kachańniem dla rodnaj staronki
i spadčyny našych dziadoŭ.
 
Ty pojdzieš u boj, a ja płuh pakiruju,
kania nakarmlu, napaju, –
i tak abaronim, zasiejem, zbudujem
Biełaruś darahuju svaju.
 
Bo hetak, jak strelby i kułi jak zvonkaj,
jak siniaje stałi miača,
zaŭsiody patreba dla našaj staronki
advažnych chłapcoŭ i dziaŭčat.
 
1939
 
 
 
 
Na strunach Vełtavy
Na strunach chval ihraje viecier
symfoniu nočy zornaje.
Nad hłybinioju dub raźviesiŭ
svoj cień, by krylłi vorana.
            Ŭ sietku ź jasnych zor
            prybrałasia noč,
            ŭ kazačny ŭbor,
            załacisty doždž.
 
Bryljantami na dno apałi,
apałi zory siemieniem.
Kałyšuć ich na hryvie chvałi,
a noč ich syple žmieniami.
            Navat nie mahłi-b
            vočy raspaznać –
            ci prad nami hłyb,
            ci niabiosaŭ hładź.
 
Pad nami nieba ŭschvalavanaje,
pad nami nieba zornaje,
siń zołatam razmalavanaja,
i tut, i tam uzornaja.
            Vieryć-by kožny moh,
            byccam staŭsia cud,
            byccam nieba tut
            ścielecca la noh.
 
1939
 
 
 
 
Ranica
Rańnie źviejnaj asnovana jmhłoju,
takoj lohkaj, jak byccam-by ŭzdoch.
Kryvičanka nat zhrabnaj rukoju
tak pałotnaŭ nia tče na krasnoch!
 
Nat tym lonam svaim załacistym
nie patrapić tak lohka snavać,
jak toj velum prazora-imhłisty,
što aviejaŭ kruhom sienažać...
 
Ŭstaje sonca, rumianaje sonca,
tvar ŭ vaziornaj pamyła vadzie,
dy hladzić, jak dziaciuk, praz akonca,
siniavoki, razbudžany dzień.
 
Rasa syplecca bleskam na kraski,
zaźviniełi na miežach zvanki;
ŭ vadkaz słovy daśpiełaje łaski
šle im kołas ziarnista-strunki.
 
Heta rańnie, rumianaje rańnie!
Zhornie viecier imhłu na paloch,
błiśnie sonca, jak toje kachańnie,
prytaiŭšyś ŭ dziavočych ačoch!..
 
1939
 
 
 
 
Niomnie
Hej, Niomnie šyroki, jak lon hałuby,
moj druža z hadoŭ tych dziacinych!
Viasioły la bieraha, srohi ŭ hłybi,
imkłivy, ŭ biahu niaupynny.
 
Praz srebnyja dałi chvalujučych niŭ
i zieleń łuhoŭ aksamitnych
ty hrudzi Krainie čaroŭna abviŭ
šyrokaju stužkaj błakitnaj.
 
Kałi błiśnieš chvałi stalovaj łuskoj –
ŭ dziavočych, ŭ viasiołkavych mrojach
ty, byccam-by rycar, by kazačny voj
ŭ zaleznaj zakovany zbroi.
 
I časam zdajecca, voś ŭ vobłakaŭ siń,
nad sosnaŭ strunkich vierchaviny,
by vołat, by vierny ziamłi našaj syn,
na pomač ustanie Krainie.
 
Kryvič ty dastojny, ty vołacie naš,
kałyšaš narodnaje imia!
Nijakaja niedruhaŭ našych mana
nam serca tvajho nie adymie.
 
Kałi ž zadumiennaść ahornie łuhi
i zmorany viecier spačynie –
lustrujeśsia strojny, pryhožy, daŭhi,
jak vočy dziavočyja sini.
 
Načami tužłiva na nieba hladziš
ŭ sarebranym blasku kryštalnym,
a miesiac prychodzić k tabie maładzik
kupacca ŭ zapienienych chvalach.
 
I sosny, i volchi, i dub k tabie staŭ
na bierah kruty i adłohi.
By ŭ lustry biarozaŭ kałyšacca stal,
bje chvala ab biełyja nohi.
 
Kałi-ž spaŭjuć šyza ciabie tumany,
by pačaśsiem bierah aviejuć, –
narodnyja cicha kałyšaš ty sny,
dy volnyja dumy laleješ.
 
Jak dni biezupynna imkłivy tvoj bieh;
žyćcio – tvaje zvonkija chvałi.
Narodnaju pieśniaj kałyšam ciabie,
jak kołiś dziady kałychałi.
 
Hej, Niomnie šyroki, jak lon hałuby!
Kroŭ siniaja lubaj Krainy!
Viasioły la bierahu, strohi ŭ hłybi,
jak vočy dziavočyja sini!
 
1939
 
 
 
 
Niomnie
Hej, Niomnie šyroki, jak lon hałuby,
moj druža z hadoŭ tych dziacinych!
Viasioły la bieraha, srohi ŭ hłybi,
imkłivy, ŭ biahu niaupynny.
 
Praz srebnyja dałi chvalujučych niŭ
i zieleń łuhoŭ aksamitnych
ty hrudzi Krainie čaroŭna abviŭ
šyrokaju stužkaj błakitnaj.
 
Kałi błiśnieš chvałi stalovaj łuskoj –
ŭ dziavočych, ŭ viasiołkavych mrojach
ty, byccam-by rycar, by kazačny voj
ŭ zaleznaj zakovany zbroi.
 
I časam zdajecca, voś ŭ vobłakaŭ siń,
nad sosnaŭ strunkich vierchaviny,
by vołat, by vierny ziamłi našaj syn,
na pomač ustanie Krainie.
 
Kryvič ty dastojny, ty vołacie naš,
kałyšaš narodnaje imia!
Nijakaja niedruhaŭ našych mana
nam serca tvajho nie adymie.
 
Kałi ž zadumiennaść ahornie łuhi
i zmorany viecier spačynie –
lustrujeśsia strojny, pryhožy, daŭhi,
jak vočy dziavočyja sini.
 
Načami tužłiva na nieba hladziš
ŭ sarebranym blasku kryštalnym,
a miesiac prychodzić k tabie maładzik
kupacca ŭ zapienienych chvalach.
 
I sosny, i volchi, i dub k tabie staŭ
na bierah kruty i adłohi.
By ŭ lustry biarozaŭ kałyšacca stal,
bje chvala ab biełyja nohi.
 
Kałi-ž spaŭjuć šyza ciabie tumany,
by pačaśsiem bierah aviejuć, –
narodnyja cicha kałyšaš ty sny,
dy volnyja dumy laleješ.
 
Jak dni biezupynna imkłivy tvoj bieh;
žyćcio – tvaje zvonkija chvałi.
Narodnaju pieśniaj kałyšam ciabie,
jak kołiś dziady kałychałi.
 
Hej, Niomnie šyroki, jak lon hałuby!
Kroŭ siniaja lubaj Krainy!
Viasioły la bierahu, strohi ŭ hłybi,
jak vočy dziavočyja sini!
 
1939
 
 
 
 
Nad rečkaju
Sonca ŭ čyrvani akunułasia,
Michaś koni vioŭ paić vułicaj.
 
Nieba połymiem zaharełasia,
raka zołatam zichaciełasia.
 
Cieni z chvalami abyjmałisia,
bierah volchami kučaraviŭsia.
 
Vadu koniki piłi čystuju,
chvałi biehłi ŭ dal serabrystuju,
 
płyłi z dumkami dzieciukovymi...
Koni stukałi dy padkovami.
 
Piłi koniki, napivałisia,
vočy chłopcavy niedzie rvałisia.
 
Łuh rakoj śviaciŭ, zvaniŭ kraskami,
źniekul viečar płyŭ cichaj kazkaju.
 
Vadoj pyrchałi koni sivyja,
paviavaŭ bujnoj viecier hryvaju.
 
Dy jak łuh kruty šyi vyhnułi
i pajšłi, pajšłi travoj-vyhanam.
 
Chvałi ŭsio płyłi serabranyja,
źłity miesiacam, vietram hnanyja.
 
A Michaś stajaŭ, ab usim zabyŭ,
tolki dumkami dy z vadoju płyŭ.
 
U hrudzioch žyviej serca biłasia,
tuha mocnaja prabudziłasia
 
pa dziavočych mo, vočach-zorańkach
dy pa brovach, jak krylłi vorana.
 
Mo pa kosach, što śviežaj rutaju
pieraplecieny, serca sputałi.
 
Dy płyłi, płyłi dumki stužkaju,
mo nad dolaju biełaruskaju.
 
1939
 
 
 
 
Nia vieru
Nia vieru, nia vieru, kab ŭ ściužy zamierzła,
što cudna viasnoj raśćviło,
nia vieru, nia vieru, kab kołiś zamierła,
što pieśniaj tolki žyło.
 
Što viecier kryłaty u niebie sasvataŭ,
kałi zaćvitałi sady,
dy zory u dałi viasielle spraŭlałi,
až miesiac upiŭsia blady.
 
Nia vieru, nia vieru, kab dniom žyćcia šerym,
kamuś załamałaś kryło,
nia vieru, nia vieru, kab zhasła, zamierła,
što pieśniaj tolki žyło.
 
1940
 
 
 
 
Dumy
Pra Ciabie hetak znaju niamnoha,
nat nia znaju, jaki maješ tvar;
jdzieš dalokaj, tajomnaj darohaj,
jak toj miesiac sredź ŭzvodnienych chmar.
 
Što Ty z krozami budzieš maimi –
dla mianie heta ŭžo nia sumleŭ
z tej pary, jak pryhožaje imia
raz mnie viecier ŭ načy prašumieŭ.
 
Miesta budniaŭ śviatoha spakoju –
maje dumki zharajuć... Ich dym
snuje niejdzie ŭ dałi za Taboju,
jak za miesiačnym bleskam bladym.
 
Pra Ciabie tak niamnoha ja znaju, –
tolki toje, što serca i čyn,
kab zdabyć pasma zoraŭ dla Kraju,
Ty ŭ viałikuju cełaść złučyŭ.
 
I nia žal Tabie šerych dałinaŭ,
tak jak mnie ich nikołi nia žal,
kuj, – chaj dola Radzimaj Krainy
stanie jasnaja, byccam kryštał!
 
A spatkajemsia tam, dzie nam recha
z bratnich sercaŭ paŭtoryć naš kłič,
niejdzia tam la sałomiennych strechaŭ,
tam, dzie słova pačujem «Kryvič»!..
 
1940
 
 
 
 
*  *  *
Vola – nia toje, što ruki raźviažuć,
źmieniać na bolšuju kletku małuju.
Vola – nia toje, što
«volny ty» – skažuć.
Vola – to vola, jakuju adčuju.
 
 
 
 
Niechta nočču
Niechta nočču ciomnaju
ŭ ściežku padniabiesnuju
hvoździ załacistyja –
zory ščodra ŭbiŭ.
 
Chtości, šparka jedučy
ŭ noč padkovu miesiaca
na šlachu niaviedamym
siarod zor zhubiŭ.
 
Ani ptuški volnyja,
ŭźlotna-bystrakryłyja,
ani vietry bujnyja
tam nie dalaciać.
 
Dumak nieakiełzanych
tolki dziŭnaj siłaju
choča serca miesiaca
dzivy razhadać.
 
Čyj byŭ koń niastrymany,
zołatam padkovany?
Chto darohu ciomnuju
ŭ niebie palubiŭ?
 
Ci chtoś ź jasnym miesiacam –
załatoj padkovaju,
serca pamiž zorami
časam nia zhubiŭ?..
 
1940
 
 
 
 
Załacista ŭśmiachajucca dałi
Załacista ŭśmiachajucca dałi,
sonca iskrycca, byccam pažar;
klon naviešaŭ na hrudzi medalaŭ,
jak zasłužany ŭ boi vajar.
 
Niechta ŭzornuju chustu uskinuŭ
na biarozku, jak bieły toj duch;
nad vadoj siniavokaj kałina
apranuła uzorny chvartuch.
 
Ź jasnych łiściaŭ dyvan na dałinie,
voś-by kraska la kraski raście;
hetki tolki raskinie dziaŭčyna
kałi miłych čakaje haściej.
 
By ahoń siarod sumnaha pola,
byccam sonca na šeraj strasie,
by spakiŭ toj chimernaje dałi, –
daharaje tak vosień ŭ krasie.
 
1940
 
 
 
 
Syplecca łiście
Syplecca łiście ŭ parkach asumiełych
i haryć jak zołata, byccam miedź ci žar.
Sonca hładzić ściežki kosami niaśmieła
pohladam astyŭšym z-za ałavianych chmar.
 
Klany malavanyja viecier abtrasaje
dy kałyša łiście, niedzie ŭdal niasie,
by užo zabytym daŭno ŭ sadzie majem
śniehu ćvietam biełym sypaŭ pa rasie.
 
Žuraŭłi-ža kłinam ŭbiłisia u nieba
i visiać na chmarach tonkim łancužkom.
Byccam niechta sypnuŭ pacierki na zrebje,
ci raźviesiŭ perły čornyja kruhom.
 
Płyvuć za les chmary śpienienyja lotam,
nizka apadajuć vołavam ciažkim.
Viecier-ža čyrvonaj ściele pazałotaj,
pieśniu sumu łiściem šalaścić suchim.
 
1940
 
 
 
 
Čužyna
Vopratku z drevaŭ vichur užo skinuŭ,
i podźmucham hnutkim, jak byccam smykom,
udaryŭ pa strunach biaźłistnych hałinaŭ
vosieni sumnym razžalenym dniom.
 
Tak časta ŭ čužym dy niavietłivym krai
ab cichija sercy biazdomnych ludziej,
sumniej, jak toj viecier ab drevy, zajhraje,
złaja dola udaryć, zazvonić sumniej.
 
Dy ŭspomniacca rodnyja miežy, zahony,
svaja chata, a vokał čakaje siamja, –
haračyja ślozy baluča zazvoniać,
sum biednaje serca saŭje, jak źmiaja.
 
Jak byccam-by sercam niavinnyja dzieci
za matkaju tužać svajej darahoj,
tak na šyrokim, zabłytanym śviecie,
tolki Kraj najmilejšy nam svoj.
 
1940
 
 
 
 
Zimoju
Ciopła, miła kala piečy –
drovy dzied pryvioz.
Za vaknom zimovy viečar
i traščyć maroz.
 
Ŭ zainieły bieły velum
ŭbrałasia zima;
a u sercy źledzianiełym
łitaści niama.
 
Ni ahoń tych zoraŭ ŭ niebie,
ani toj kaptan
na plačoch z staroha zrebja
nie sahrejuć tam.
 
Tolki viecier śnieham sieje,
zły maroz traščyć;
i tužłivaja zavieja
žałicca ŭ načy.
 
Tolki serca ščymić ściužaj...
Zaniasło paroh.
Niechta bieły, śniežny kužal
ściele pa paloch.
 
Časam zvončyk adaźviecca
sam siarod paloŭ,
to viasioła raśśmiajecca,
to zamoŭknie znoŭ.
 
Mo ŭžo trapiŭ padarožny
niedzie ŭ ciopły kut?
A mo heta ŭ biezdarožžy
sani vodzie błud?
 
I zamiesta da siałibaŭ,
na prabity śled,
sani štoś pa źmierzłaj skibie
ciahnie niejdzie ŭ śviet.
 
Śviatło mirhaje u dałi...
Chatni ahaniok?..
Moža jznoŭ mana jakaja?
Moža luty voŭk?
 
Sypnuŭ viecier śnieh z prypołu,
ŭźniaŭsia jznoŭ krucić.
Dakučaje strašny choład...
Śledu nie znajści...
 
Dzie-ž ahoń, ty, dzie la piečy
vietłivy papas?
Dzie-ž vy, braćci, što sardečna
ŭ noč čakałi nas?
 
Dzie-ž ty, rodnaja chacina
z rodnaju siamjoj?
Abahrej błudnoha syna
ściužnaju paroj...
 
1940
 
 
 
 
Miesta
Kryjecca dzień za damy, za betony,
pa vułicach zdradłiva cieni paŭzuć,
zhinajucca, łomiacca pjanyja sonna,
za chmarnaje nočy sumniejšyja ćmu.
 
Miesiac nia vyjšaŭ z pałacaŭ tumannych,
na pasad svoj uzorny tajemna nia sieŭ,
tamu tak na vułicach sumna zaspanych
pad chvoraha vietru chvalšyvy napieŭ.
 
Duša, jak toj ptach, niejdzie ŭ dal adlataje,
kryllami ŭsio bjecca ab ścieny damoŭ,
kryvavić, biaśsilna nazad apadaje,
kab vylacieć zaŭtra na sprobu iznoŭ.
 
Nieba – jak byccam toj tvar pačarnieły,
rabotnika z fabryki šery kaptan, –
ciemieńniu sypnie na śnieh kołiś bieły,
pakul jašče horad jaho nie staptaŭ.
 
A dzieści na rodnych biaźmiežnych prastorach
śnieh pyšny bialejšaj paściellu lažyć,
a viecier by rodnaju movaj havora
kałyšučy ŭ połi cichija kryžy.
 
Śłiskoj kalainaj iskrycca daroha,
ŭ siarebranym inieju vierby stajać,
dy zorak na niebie zdajecca tak mnoha,
a ŭsie jany radasna tak mihaciać.
 
I ciesny, jak kletka ptušynaja, horad,
a serca łapoča by kryllami ptach, –
ŭsio rviecca tudy, da radzimych prastoraŭ,
dzie iskrycca ŭ zorach zaśniežany šlach.
 
1940
 
 
 
 
Viasna
Treśnie lod pad naporam vady,
raskavanyja reki, krynicy
zašumiać, byccam śmiech małady,
što nia moža, nia choča spynicca.
 
Ptach ŭźlacić na spatkańnie viasny,
razmachniecca ŭ błakicie kryłami,
ŭskružyć hołavu zapach sasny,
byccam chmiel jaje kružyć časami.
 
Sonca sypnie kasulki ščyrej,
viecier vypje vadu z kalainaŭ,
razaŭjecca ściah doŭhi husiej –
ściah viasny maładoj nad Krainaj!
 
Zašumiać na hary ručajki
by burłivaje serca paety,
prabjuć pancyr zimovy pučki,
strelnuć łiściami, kazačnym ćvietam.
 
O, viaśniany, niastrymany bieh!
Sonca luba, łaskava tak hreje...
Stolki siły žyvoj u tabie,
stolki jasnych, uzornych nadziejaŭ!
 
1940
 
 
 
 
Minułyja dni
Adćviłi biełaj jabłyni ćvietam,
jak načležnyja zhaśłi ahni,
adźviniełi, jak kołas toj letam,
załatyja nad Niomanam dni.
 
Kałi z praśnicy nitkaj lnianoju
žyćcio-dola snavała jaśniej,
a pad zornaju nieba krasoju
mučyŭ serca ŭnačy sałaviej.
 
Abo kazkami viečar cudoŭny
maniŭ zorami dušu viasnoj,
ci dziavočaje serca napoŭniŭ
až pa bierah niaznanaj tuhoj.
 
Łaskaj matčynaj soniejka hreła,
dumki viecier-piajun raźviavaŭ,
kałi dzieŭku-čaromuchu ŭ biełym
z pyšnym klonam u połi viančaŭ.
 
Adćviłi, adćviłi, praźviniełi,
jak načležnyja zhaśłi ahni,
niedapradzienaj nitkaj kudziełi,
załatyja nad Niomanam dni.
 
1940
 
 
 
 
Moj rodny kut
Moj rodny kut,
moj cichi dom,
dzie ŭ holle dreŭ
ab ścieny niŭ,
pad sumny śpieŭ
bujnym kryłom
paŭnočny viecier
zvonka biŭ.
 
Moj rodny kut, –
na tvoj ŭspamin
bušuje kroŭ,
a ŭ sercy har,
a ŭ sercy bol,
bo ź niŭ, z dałin
urok mianie
tumanny čar.
 
I ŭ jasny dzień,
i ŭ noč biaz zor
duša, jak ptach,
pad homan dum
lacić na šlach,
dzie pieśniaj bor
kałyša dołi
našaj sum.
 
Moj rodny kut,
ćviacisty łuh, –
pad šumy volch
pryjdzie ŭnačy,
jak cichi ŭzdych,
moj vierny duch
na viečny son
k tabie spačyć.
 
Pad vietru šum,
pad bury kroz,
pad homan chat,
chto sercam žyŭ,
ŭ viaśniany čad
chto ŭ połi ros,
toj nie pakinie
rodnych niŭ.
 
1940
 
 
 
 
Było śviata
Było śviata, niadziela,
jasna zory harełi,
          pachła miataju,
          dzie pad chataju
chłopiec ź dzieŭkaj siadziełi.
 
Niešta hruša šumieła,
niešta serca niaśmieła
          ab kachańni tym,
          viernym, maładym,
skazać dzieŭcy chacieła.
 
Dzie-ž toj śmiech dzieciukovy?
Pahublaŭ byccam słovy...
          Zory ź miesiacam
          całavałisia-ž,
nat nia znajučy movy...
 
Pakazałi papieru –
pajšoŭ chłopiec ŭ žaŭniery...
          Nieŭhamonnaje
          serca płakała,
bo chto-ž dzieŭčynie vieryć?
 
Było śviata, niadziela,
vokał streły hudziełi...
          Loh mileńki
          pad kałinaju,
na zialonaj paściełi...
 
Było śviata, niadziela,
ŭ niebie zory irdziełi...
          Oj, pytałasia
          dzieŭka ŭ nočańki,
kałi budzie viasielle?..
 
Mnoha nitak spradziecca,
viosnaŭ šmat razaŭjecca, –
          ŭsie-ž čakacimie
          družka miłaha
dzieŭki viernaje serca.
 
1940
 
 
 
 
Tam tolki
Tam tolki chočacca, chočacca žyć,
dzie rodnyja, sumnyja dałi,
dzie pole uzornaj raŭninaj lažyć,
kałyšacca žytniaju chvalaj.
 
Dzie Nioman dastojny šyroka płyvie,
dzie puščy šumiać ab minułym,
a ŭ zamkach, kurhanach lehenda žyvie
i pieśnia dziadoŭ nie zasnuła.
 
Dzie našy dziaŭčaty – jurhini ŭ sadu,
raśćviŭšyja kvietki u mai,
iź pieśniami lon załacisty praduć,
uzorami biel patykajuć.
 
Dzie ciahnucca stromyja viežy ŭ haru,
kryžami ŭpirajucca ŭ nieba,
a mocnyja ruki papary aruć,
kab nivy pakryłisia chlebam.
 
1941
 
 
 
 
*  *  *
Uzdymam serc našych šumić Biełavieža,
jak dni našych siołaŭ, tak Nioman płyvie...
Urodu paletkaŭ tkuć pojasam miežy,
adviečnyja sosny huduć ŭ baravie.
 
Tam našyja pieśni, tam naša bahaćcie,
tam žytniaje mora, mahiły dziadoŭ,
i rodnyja chaty, i ludzi, jak braćci,
i kazki, i słava minułych časoŭ.
 
Kryvič tam stahodździ zahon svoj staroža,
a zvyčai, mova žyvuć z hodu ŭ hod...
Tak Kraj, byccam kazka staraja, pryhožy,
udały i vierny Krainie narod.
 
Ničoha, što pozna u śviet my vychodzim,
ničoha, što ŭčora pakinułi płuh, –
nam kryŭdu stahodździaŭ łichich naharodzić
haračym uzdymam akryleny duch.
 
Kałi dla nas vołi žadanaj śvitańnie
cudoŭnaju błiśnie nad krajem zaroj, –
ad Uhry pa Buh my spatkać jaho ŭstaniem
ŭsioj družnaj, viałikaj, Kryvickaj Siamjoj.
 
1941
 
 
 
 
Viecier vierbaju kałyša
Viecier vierbaju kałyša,
kosy zaplataje...
Čamu dzieŭka z chaty vyjšła
i kaho čakaje?
 
Kosy doŭhija ujucca
pa plačach, pa kvołych;
dumki sumnyja snujucca
nočkaj nieviasiołaj.
 
Niejk nia cieša kudzielačka,
ni pieśnia dziavocka,
a jak pryjdzie niadzielačka –
zapłakany vočki.
 
Voś u zorańki pytaje,
što błiščyć vysoka:
«Skažy, skažy, ty nia toj mnie,
dzie moj miły sokał?
 
Paviałi jaho žaŭnieram
da čužoj krainy,
ale ja nijak nia vieru,
kab u połi zhinuŭ».
 
«Ty nia płač, nia płač, hałubka», –
zorańka havora, –
«Pacałujuć tvaje hubki
załatyja zory.
 
Pacałuje tvaje vočki
strojny, jasny miesiac,
kałi znoŭ ty sumnaJ nočkaj
hałovańku źviesiš.
 
Bo tvoj miły u pałonie
zoračak nas prosić:
pacałujcie zorki siońnia
hubki majoj Zosi.
 
Jašče miesiačyka prosić:
miesiačyku, bracie, –
zaśviaci u vočki Zosi,
kałi laža spaci,
 
i skažy, što ja kachaju,
i što ja joj vierny,
i što chutka mo da Kraju
dola znoŭ nas viernie.
 
Ślozy sam tady scałuju,
zaśmiajucca vočki,
makam cudnym razmaluju
darahija ščočki...»
 
Viecier vierbaju kałyša,
šumić, abymaje...
A dałoŭ iź siniaj vyšy
zory apadajuć.
 
1940
 
 
 
 
Kraju moj
Kraju moj rodny, kraju moj miły,
cudny, uzorny, ad niŭ załaty,
chto ciabie ŭkvieciŭ pušystaj kałinaj,
kraskami, lesam zasiejaŭ hustym?
 
Puščy, paletki, łuhi, sienažaci,
bystryja reki, prastory azior –
niechta rassypaŭ viałikim bahaćciem
viečnyja skarby ŭ cudoŭny uzor.
 
Kałi tabie zołatam sonca raźłitym
mahutnyja hrudzi asyple kruhom,
a nieba atułić tumanam-błakitam,
jak byccam-by aniał prazorym kryłom,
 
I viecier biaroz tvaich kosy daŭhija
rasčeša, rassyple pa biełych kamloch,
a hrušy-krasuni strasie śniehavyja,
ćviet bieły pasieje na zieleń paloŭ,
 
a bujnyja travy nahnie, to padymie,
zazvonić ab łiści zadumanych dreŭ,
akordami ŭdaryć, jak maj, maładymi,
pad Niomna viasnoju burłivy napieŭ, –
 
dyk radaściu, ščaściem duša zamiraje,
i chočacca sercam, rukami abniać
svoj kraj najmilejšy, akviečany majem,
dzie kraski, dzie Niomana chvałi źviniać.
 
Dzie ptuška u nieba vysokim palotam
manić da sonca ŭ błakity z saboj,
uzychodzić, maćnieje ź sialanskaha potu
ziarnio, vyrastaje ŭ kałośsie viasnoj.
 
Kraju moj rodny, kraju moj miły,
kałyska dum rańnich, viasiołkavych dzion,
kraju dziadoŭskich kurhannych mahiłaŭ, –
ty sercu tak miły, jak miła žyćcio.
 
Śnicca ty budzieš, ŭsio kłikać z čužyny,
manić ŭ svaje sioły, da chaty staroj,
pachučym paletkam bujnoj kaniušyny,
dziavočaju pieśniaj, spavitaj tuhoj.
 
Čało płuh žyćcia, moža, ŭ barozny zreža,
mo hołavu iniej pakryje hadoŭ, –
u sercy ž nia źvianuć zialonyja miežy.
Tuha nie asłabnie da rodnych kutoŭ.
 
1941
 
 
 
 
Chaču bačyć
Ja nia hnutkija, pyšnyja palmy
iz raźniatym ŭhary parasonam,
i nia mora ŭschvalovana žalem, –
chaču rodnyja bačyć zahony.
 
Dy nia preryjaŭ dalnich prastory
i nia jarasny lot antylopaŭ –
chaču bačyć jak połymia zoraŭ
Nioman ŭ chvalach načami patopić.
 
Chaču bačyć šyrokija dzički,
što paroh majoj chaty starožać,
raśśmiajanaje vioski abłičča,
dyvany załacistyja zbožža.
 
Dy vačami i sercam pa nivach
papłyści niedzie ź vietram kryłatym
i zabycca ab dniach nieščaśłivych
na parozie radzimaje chaty.
 
1941
 
 
 
 
Majmu synočku
Paviadu ciabie, miły moj synu,
ŭ stary kazačny kraj Kryvičoŭ,
tam dzie šyraka Nioman raskinuŭ
stužku siniuju sierad paloŭ.
 
Tam, dzie puščy kałyšucca važna
ŭsio čubami duboŭ viekavych,
a kurhany pastałi na stražy
našaj słavy ŭ tumanach sivych.
 
Miž paletkaŭ ŭschvalovanych žytam
sioły ŭ zieleni tonuć viasnoj;
vokał ludzi žyvuć pracavitaj,
jak adnoju, viałikaj siamjoj.
 
Dzie pa honiach uzornych niadzielaj
raskałyšucca ź viežaŭ zvany
i viasiołaje sonca raśściele
załatyja ŭ paloch dyvany.
 
Dy kasulami cudna pahładzić
kalarovyja chustki dziaŭčat,
što jak strojnyja malvy ŭ prysadzie
pałymniejuć na miežach, błiščać.
 
Paviadu ciabie, dzie ty radziŭsia,
dzie svoj pieršy ubačyŭ dzianiok,
kałi vosieńniu Kraj załaciŭsia,
pralatałi dzieś husi zdalok.
 
Pomniu – płakałi vierby u połi,
łist čyrvony darohi usłaŭ,
a Kraj miły načami ŭ niavołi
hłucha ź vietram asieńnim stahnaŭ.
 
Našaj movaj, jak złom pahardžałi,
dy Krainaju našaj staroj,
i ściskałasia serca ad žalu,
što raścieš u niavołi łichoj.
 
Ale ź viestrami vola hulaje,
šmat raznosić na kryllach nadziej, –
i taksama dla našaha Kraju
pryjdzie jasny, raziskrany dzień.
 
A tady paviadu ciabie, synu,
ŭ rodny Kraj na kurhany dziadoŭ,
tam, dzie šyraka Nioman raskinuŭ
stužku siniuju sierad paloŭ.
 
1941
 
 
 
 
Na čužynie
Jak-by dobra nia žyłosia
niejdzie na čužynie –
budzie ŭsio-ž šumieć kałośsiem
ŭ sercy Kraj naš sini.
 
Budzie śnicca rańnim soncam,
što ŭstaje z paściełi
i na rečkach pa staroncy
tumany kudziełić.
 
Budzie pachnuć, jak pakosy
skošanyja ŭčora,
što błiščać u rańnich rosach
vytkanym uzoram.
 
Rečak stužkaj mihatłivaj,
rodnym pabiarežžam,
vasilkami našych nivaŭ,
čabarom na miežach.
 
Budzie kłikać, zvać načami
pieśniaŭ adhałosam,
što hulajuć dy ź viatrami
pa daŭhich pałoskach.
 
Što sumujuć, dy za tymi,
chto ŭ dałi ad Kraju
uspaminam ab Radzimie
serca paciašaje.
 
Budzie kłikać les šumłivy,
strojnyja palany,
dy zatužyć siratłiva
viecier na kurhanie.
 
Sercam matčynym Kraina,
sierabranym žytam,
budzie zvać načami syna
čaraj niedapitaj...
 
1941
 
 
 
 
Latuć husi
Latuć husi, latuć šnuram,
      by viaśniany ściah,
praz tumany chmaraŭ burych,
      ŭ niepahodu, praź vichuru,
              dzie radzimy šlach.
 
Latuć husi, latuć družna,
      viernaj hramadoj,
pa tym Kraju sercam tužać,
      dzie dziaŭčaty bieły kužal
              ścielać nad rakoj.
 
Sini šlach vačyma mierać,
      režuć stallu krył,
i hłyboka, ćviorda vierać,
      što ubačyć rodny bierah
              stanie, stanie sił.
 
Latuć husi ŭ Kraj Radzimy
      by viasna lacić!
Ŭžo zabyłisia pra zimu –
      buduć dniami maładymi
              sabie hniozdy vić.
 
Panad Niomna šlacham vodnym
      volna pralatać,
u paloch, lasoch svabodnych
      svaje dzieci ŭ Kraju Rodnym
              buduć hadavać.
 
1941
 
 
 
 
Syplucca ślozy
Syplucca ślozy ź bialavaj biarozy,
viecier tužłiva hučyć.
Ciomnyja chmary ŭsio buraju hroziać,
buraj strašnoju ŭ načy.
 
Oj, nia strymaje łichoj navalnicy
strunki dziavočy kamiel!
Moža, jak vohnienny vuž, błiskavica
spałić pryhožuju biel.
 
Moža nakłonić vichor ich biaźłitasna
byccam na chvałi tryścio,
j doŭhimi kosami, kvołymi łiściami,
pył na šlachu zamiacie.
 
Moža udara niastrymana kryllami,
nizka na ziemlu sahnie,
až tresnuć, jak serca časami niasilnaje,
jak kranuty struny maćniej.
 
Zvoniać prazoryja ślozy biarozaŭ
u vietry, što žalem hučyć.
Ciomnyja chmary ŭsio buraju hroziać,
buraj strašnoju ŭ načy.
 
1941
 
 
 
 
Zorka
Zorka maja, zorańka,
dla kaho ŭ hary
nočču ty uzornaju
jaśnieńka haryš?
 
Ci dla maci sumnaje,
što pad cichi ŭzdoch
ciažka dumku dumaje
ab svaich synoch?
 
Ci dla padarožnaha
lješ ty jasny śviet,
što zmyłiŭ z darožańki,
zahubiŭšy śled?
 
Zaśviaci mnie, zorańka,
zaśviaci jaśniej,
chaj synok moj skorańka
na rukach zaśnie!
 
Chatka naša biednaja,
sumna la akna, –
dolu našu viedaješ,
zorańka, da dna.
 
Tata śpić pad horkaju –
dumaŭ ab viaśnie...
Ty-ž choć synu, zorańka,
zaśviaci jaśniej!
 
1941
 
 
 
 
Jak chmarny dzień
Jak chmarny dzień – tak serca majo siońnia...
Doždž ź niepahodnych syplecca ačej...
Tamu, što heta Kraj moj luby stohnie,
kroŭ ŭ vody Niomnu žyłami ciače.
 
Nie sčyrvanieła zorana kałina,
nia mak ćvicie, a Kraj naš, Kraj ŭ vahni! –
by ściele sonca jarym karmazynam
zachodziačy za hryvu śpiełych niŭ.
 
Uciš mianie, što heta nie pažary,
što nie siało, nia les stary haryć!
Naš Kraj złažyŭ davołi ŭžo achviaraŭ,
kab vypieščanaj ŭbačyć śviet zary!..
 
22 červienia 1941 hoda
 
 
 
 
Vyšyła vosień
Vyšyła vosień, vyšyła ŭzoram,
zołatam, čyrvańniu, nat jantarom,
kołiś zialonyja drevaŭ ubory,
rassypałiś husi ŭ padniebi šnurom.
 
Niama ŭžo pałudniaŭ miadovaje śpieki,
nia kocicca zvonka rahočučy hrom,
viaśnianyja bury zacichłi daloka, –
u zołacie sumna ŭsio vianie kruhom.
 
Nia płač, kab raźbiła nat serca i hrudzi,
jano nia prykłiča zarańnia viasny –
u suchoj pazałocie žyćcia ŭžo nia zbudzić
šapočučy viecier ŭ razłohach lasnych...
 
Nia płač! Sum tumanny, asieńni być musić, –
niachaj kryłun-serca tabie nie bałić,
voś zaŭtra ŭžo vobłakaŭ šeryja husi
pasypluć śnieh-pieri na hrudzi ziamłi.
 
Kałiś heroj-sonca advojstryć pramieńni
i stanie z marozam traskučym u boj,
Kryštalnaha lodu ćviardyja kamieńni
spłyvuć nieviasioła mutnoju vadoj.
 
Žyćcio adaźviecca z-pad biełaj paściełi,
maroznuju zimu parvie buranom.
Zamiesta tužłivaj, surovaj miaciełi –
pakocicca zvonkaj nadziejaju hrom.
 
Nia płač, kałi vosień ŭdavoju zavodzić,
zima kałi reki marozić da dna! –
Surovaść dzion šerych prydzie naharodzić
napieradzie z soncam-herojam viasna!
 
1941
 
 
 
 
Na šaŭkovych łuhoch
Na šaŭkovych łuhoch dzieś zamiesta mianie,
kosić bura atavu, łichaja.
Hety viecier, što volchi šumłivyja hnie,
niedzie sumna jaje zahrabaje...
 
Nieklapanaja dzieś zaržavieła kasa,
niepahorany tužać papary;
byccam pojas słucki, tak ćviła pałasa,
siańnia-ž viecier na joj haspadaryć.
 
Tak daloka ad niŭ sam adzin tut staju,
dzień za voknami mre, daharaje.
U vioscy, byccam siastra, dzička chatu maju
niejdzie hollem svaim abyjmaje.
 
Kab ja toje choć znaŭ, što časami ŭ sadok,
ŭ nieraśśviečany šeryja vokny,
pad tužłivy ŭspamin, pad niaŭstrymany ŭzdoch,
kinie sumnaja dzieŭčyna vokam...
 
Byccam smoŭž dni ŭ čužynie laniva paŭzuć,
tuha ŭ sercy niejk kole, jak hołki...
Kałi kołiś da niŭ serca jznoŭ zaniasu –
zastanucca ŭ im suharki tolki.
 
1941
 
 
 
 
Pakiń, pakiń viecier
Pakiń, pakiń, viecier, sumna abtrasaci
kalarova łiście z malavanych dreŭ,
dy niaści na kryllach zołata-bahaćcie,
kab pad sumny ŭ połi razasłać napieŭ.
 
Ci tabie niaškoda vopratak uzornych,
ci tabie niaškoda załatoj krasy,
što šumić, šapoča, byccam na razorach
hamaniłi śpieŭna letam kałasy.
 
Ci tabie niaškoda tonkim pavucińniem
badyłi suchija sierabrom snavać,
žuraŭloŭ kryłatych, ŭ dal što adlaciełi,
na łichoj čužynie sercam sumavać?
 
Oj, nia žalsia, viecier, nie ściałi tuhoju,
bačyš – pasumniełi rodnyja pałi,
pahublałi drevy łiście nad rakoju,
adlatajuć, tužać sercam žuraŭłi.
 
1941
 
 
 
 
Nia sunimie
Nia sunimie mnie viečar asieńni
serca vietraŭ razžalanych choram,
nie pakrepiać to-ž jarkaj nadziejaj
i vysoka-chałodnyja zory.
 
Nie raźjaśniać dušy uspaminy
ahnioŭ sumnym dniom dahareŭšych,
ani dniami asieńnimi, sinimi
kraj niarodny mianie nie paciešyć,
 
tak, jak vierby nad rodnaju rečkaj,
cudnaj zieleni bujnyja chvałi
abo viecier u połi sustrečny,
sosny šumam svaim paciašałi.
 
Siańnia-ž łiściem sarvanym iź dzierava,
ad niŭ dola dalej ŭsio-adnosić,
usio honić zahonami šerymi
čužym krajem ŭ płakučuju vosień.
 
1941
 
 
 
 
Bratom pałonnym
Ci tabie nia škoda, bracie,
          rodnych niŭ,
tych łuhoŭ, toj sienažaci,
          što kasiŭ?
Ci tabie nia škoda dalaŭ,
          što maŭčać,
ni sadoŭ, što raśćvitałi,
          ni dziaŭčat?
Ani Niomnu sinich vodaŭ
          miž lasoŭ,
chvalaŭ bierahu krutoha
          ŭ vierasoch?
Ci tabie nia škoda pieśniaŭ,
          što viasnoj
biłi ŭ chvałi na pradvieśni
          by viasłom?
Ci nia škoda tabie kosaŭ
          załatych,
ci nia śnicca na pałosach
          lon husty?
Pa vačoch nia sumna zorkich,
          što harać?
Ci nia chočaš barazionki
          pryharać?
Ci nia rvieśsia ty dušoju –
          adkažy!
Ci tabie načami serca
          nia dryžyć
pa tym krai, dzie radziŭsia,
          dzie ty žyŭ,
dzie kałiny raśćvitałi
          na miažy?
Dzie tvoj śled? Mo vietry ŭ połi
          zamiałi,
kałi hnułi, hnułi holle
          da ziamłi!
 
 
 
 
Niejk sumna
Niejk sumna doždž asieńni zvonić
ab serca šrotam ałavianym,
dy ź vietram dužajucca klony,
i kružyć błudna łist sarvany.
 
I sumna dzień asieńni płača,
dy žałasna na niebaschile
niejk chmary torbaju žabračaj,
jak vorana, paviśłi krylłi.
 
Kudłataj, ŭźvichranaj kudzielaj,
žyćciom abmanutym, surovym,
apałi niejak bieznadziejna
na dušu stadam hruhanovym.
 
1941
 
 
 
 
Adna
Siadzić Zosia na uzhorku,
zaplataje kosy, češa...
Oj, nia łi ty ślozaŭ horkich
na niamonska pabiarežža!
 
Dy nia šłi ty ptuški-serca
ŭ kraj daloki, u niaznany, –
ciomnaj nočču ź biełaj śmierciu
paviančaŭsia tvoj kachany!
 
Nia šukaj ŭ paryvie viernym
masca, śledu, dzie tvoj miły –
ŭžo ziamla taho nia viernie,
što da serca prytułiła!
 
Dla ciabie jon nios karałi,
ale ŭ vosień nočkaj siniaj –
kab nia płakała ad žalu –
jon addaść i ich kałinie!..
 
 
 
 
Viasna
Kałychała maci syna, kab zasnuŭ,
i piajała pieśni, pieśni pra viasnu...
Budzie syn viałiki, budzie jon raści,
buduć jamu viosny traŭniami ćviści.
Pojdzie jon darohaj, ćvietam pa łuhoch,
budzie jamu ščaście słacisia la noh...
Raści, synu, chutka maci dum šlachom –
vylaciš da zoraŭ, vyleciš arłom!
 
Spadabaŭ toj chłopiec dzieŭčynu-krasu,
havaryłi razam cicha pra viasnu...
– Kałi roža sinia zaćvicie ŭ sadu –
da ciabie, dziaŭčyna, ŭ svaty ja pryjdu...
Kałi kranie serca pieśnia sałaŭja –
budzieš ty, dziaŭčyna, budzieš ŭžo maja!
 
Biełym, biełym ćvietam hruša zaćviła...
sałaviej ščabieča ŭ hai la siała...
Nia ždžy syna, maci, – na błakitny moch
jon ŭ zialonym lesie la sasonki loh!..
Nia šykuj pałotnaŭ, dzieŭka, nie pradzi –
hlań, jaki harotny miesiac-maładzik!
U zialonym lesie, na kapcoch vajak
čyrvańniu kryvavaj raśćvitaje mak...
I skrypić, čamuści, žałicca sasna,
a navokał kraski, a kruhom viasna...
 
1941
 
 
 
 
Kniaź Usiasłaŭ Čaradziej
Serp-miesiac na niebie miž chmaraŭ brydzie
sredź siemieni zor adzinoki;
voś byccam hulaje ščupak pa vadzie,
nyrajučy ŭ chvalach hłybokich.
 
Aroł hetak ŭźbiŭšyś pad vobłakaŭ siń,
mahutny svajoj adzinotaj,
ab šeraj nizinie zabudzie zusim,
padniebnym upiŭšysia lotam.
 
U kijeŭskim zamku Ŭsiasłaŭ Čaradziej
zmahajecca z ducham burłivym,
i ŭzdoch hładzinioju kałyša hrudziej,
by viecier daśpiełaju nivaj.
 
Jon dumaŭ nia moža ciažkich ŭhamanić,
tuhi svajoj ciažkaj pa kraju;
i hordaje kniazieva serca bałić,
dy son ad vačej adlataje.
 
Ź viaźnicy sumnaj na kniažy pasad
jaho ŭvieś Kijeŭ pakłikaŭ, –
jon, ŭsio-ž, z panavańnia ni z vołi nia rad –
nia choča tej čeści viałikaj.
 
Milejšyja sercu parohi svaje,
pasad svoj i tyja družyny,
ź jakimi chadziŭ u ciažkija bai,
baroniačy miežy Ajčyny.
 
Milejšy toj Połacki kraj darahi
i puščy z pachučaj žyvicaj...
Niadaŭna Niamihi cichoj bierahi
kryvioju źłiłisia kryvickaj.
 
Tam mužnych vajaraŭ lažać čalasy –
chto-ž hoić kryvickija rany,
tady, kałi kniaź, pieršy Połacku syn,
čužackija nosić kajdany?
 
I choć nad Niamihu skłaka hruhanoŭ
niaraz ŭžo źlatałasia ŭ hości –
ŭsio-ž kniazieva serca načami damoŭ
ŭsio kłičuć bajcoŭ svaich kości.
 
Ŭžo ciemień radzieje, ŭžo zory ŭciakłi
i źnik blady miesiac za imi –
kniaź ŭsio jašče čuje ziamłi svaje kłič
dy z dumami bjecca ciažkimi.
 
Jon čuje, jak rviecca Dźvina ŭ bierahoch,
baroŭ svaich homan adviečny,
jon čuje, jak ŭ połackich hordych muroch
šumić ŭschvalavanaje vieča.
 
Ćvicie užo nieba, jak tyja lany,
i dzień ŭžo nad Kijevam sini –
kniaź słuchaje serca – bjuć, zvoniać zvany
u połackaj rodnaj śviatyni.
 
Niadaram kazałi, što kniaź – čaradziej...
Chto-ž, ducham prabiŭšy prastory,
u Kijevie čuŭ-by, jak zvon svoj hudzie,
chto b znaŭ, što jon sercu havora?
 
Viałikaje serca mieć treba ŭ hrudzioch
i duchu mahutnyja čary,
kab čuć, jak u połackich hordych muroch
u zvon śviatoj Zofii ŭdarać.
 
Ahniom pałymianym tre kraj svoj kachać,
tre vyraści ź nivaŭ, zahonaŭ,
kab słavu, bahaćcie, ŭsio kinuć, addać,
za kłič svajho rodnaha zvona...
 
1941
 
 
 
 
*  *  *
Maju dušu ŭ spakoi pakiń,
dum kryłatych nia staŭ na kaleni,
nat vačej padniamonskaja siń
paciamnieła ŭ adčai ciarpieńniaŭ.
 
Nie skryvaju niasputanych dum,
uzirajusia śmieła i prosta,
svajoj ściežkaj napierad idu –
Judaŭ tvar dla mianie nie siabroŭstva.
 
Mo zamała vam hrošaj dałi?
Što ž, pradać vam druhich daviadziecca.
Pryjdzie čas, i na našaj ziamłi
na pakutnaj nia budzie vam miesca.
 
1942
 
 
 
 
Viečar pad Prahaju
Dremle ŭžo Praha viačerniaj hadzinaj,
viežy śviatyniaŭ ŭzdymajucca k zoram, –
hetak časami ŭ małitvie zastynuć
ruki ludskija, uźniatyja ŭ hory.
 
Važna Hradčany, jak arka bibłinnaja,
ŭ chmary płyvuć nad tumannymi strechami,
viežami ŭ nieba ŭpirajucca siniaje,
by prahavita šukałi paciechi.
 
Stodzivy tolki nia dremluć kamiennyja,
noč ichnich sercaŭ nie pieramoža.
Doŭha viakami stajać niaźmiennyja,
son załacistaje Prahi starožać.
 
Miesiac pa viežach spuskajecca strojny,
błudzić, siarebrany, miestam zaspanym,
byccam ŭ błiskučaj akovanaj zbroi
niejki zabyty viakami kachanak.
 
Cicha śpić Praha hadzinaj viačerniaj...
Stodzivy z kamienia son joj starožać,
miesiac błukaje miž chmaraŭ misternych,
viežy ŭsio ruki ŭzdymajuć nabožna.
 
1942
 
 
 
 
Pasiej pałosku
Pasiej la vioski
našu pałosku
na viasnu, –
letam haračym
nat nie ubačyš,
jak nažnu.
 
Zasiej zahony
šaŭkovym lonam
pry bary, –
doŭhija nitki
spradu i vytku
pry zary.
 
Pastaŭ mnie chatu,
choć nie bahatu,
la siała,
dzie ty, jurhinia,
byccam dziaŭčyna,
raśćviła.
 
Pasadzi sadzik –
razam ŭ im siadziem
spačyvać.
Viecier pavołi
budzie nam holłi
nahinać.
 
Tak siarod nivaŭ
budziem ščaśłiva
razam žyć,
načami volchi
buduć nam tolki
hamanić.
 
1942
 
 
 
 
*  *  *
Serca, ziamla maja, niva ŭradžajnaja,
zbožža paletki, istužki daroh,
nieba ćvitučaje, radaść viančalnaja,
skarbam schavanaja ŭ bujnych lasoch.
 
Vojnami spalena, niedruham źniščana,
ruki załomiš, pravodziš «haściej»
i znoŭ uzdymaješsia nad papiałiščami –
j dalej zahon tvoj na słavu ćvicie.
 
Viečna pakutnaja, viečna harotnaja,
ściataja – znoŭ adrastaješ z kamla,
viečna žyvučaja i nieśmiarotnaja
ty, biełaruskaja naša Ziamla!
 
1942
 
 
 
 
Skažy
Oj, dziaŭčyna, skažy –
čamu sum ŭsio lažyć,
dy tuha ŭsio na tvary pryhožym?
Moža miesiac blady,
mo dziaciuk małady
tvajo serca tak rana tryvožyć?
 
Tabie-ž rodziać lany,
ŭzoram tčeš dyvany,
kužal bieły, jak śnieh, na palanie!
Sama – bystry toj ptach,
Nioman sini ŭ vačach,
zaśmiaješsia – jak sonca prahlanie!
 
Čamu sumnaja ty?
Byccam skarb załaty
tabie kosy na plečy apałi;
tvar tvoj – rožy łistki,
stan jak vierbaŭ hnutki
i za pracu usie ciabie chvalać!
 
– Hlań – tam horad vidno,
ja sumuju daŭno,
ci-ž, zapraŭdy, nikołi nia znałi,
što ŭ dziavočych hrudzioch,
žal biaźmierny zaloh,
jak bratoŭ ŭ kajdany zakavałi?
 
Hlań – tam horad, a ŭ im
tužać nočču i dniom
sakały našaj rodnaj Krainy...
Maj krasuje, ćvicie,
a za kratami cień,
navat sonca tam koski nia kinie!
 
Tam – dzie sosny, dzie dub,
tam – dzie puščy, dzie zubr,
na mahiłach dziadoŭ, na kurhanach,
u starych haradoch,
nat na słavy śladoch –
ŭsiudy vorah, usiudy tataryn!
 
Kałi chočaš lubić,
kałi chočaš zdabyć
biełaruskaje serca dziaŭčyny –
dyk-ža musiš ustać,
pamahčy razarvać
kajdany najmilejšaj Krainie!
 
 
 
 
Byvaj
Byvaj, darahaja mnie Praha!..
Ty ŭ bieły prybrałasia iniej
kałi karabiel moj žyćciovy
prystaŭ na Vełtavie siniaj.
 
Advahi było ŭ mianie mała,
nastroj – biełaruski, harotny.
A ty śnieham miesta prybrała
tak biełym, jak našy pałotny!
 
Laciełi, jak byccam-by zory,
tancujučy ź vietram śniažynki,
u biel jany stroiłi horad
i ciešyłi serca čužynki.
 
U nieba ciahnułisia viežy,
tak strojna, jak našy tapołi,
choć viecier nia hnuŭ ich na miežy
i vokał nia słałasia pole...
 
Usio-ž ŭ noč, kałi śniłisia kraski
i sum kryšyŭ serca ŭ akovach –
mnie bajaŭ tajomnyja kazki
hranit hetych viežaŭ viakovych.
 
Byvaj, załacistaja Praha!..
Moj parus kirunak ŭžo mienić...
Uspomniu ciabie ja niabłaha
za kazki i serca kamieńniaŭ.
 
Za pryjaźni daŭniaj aznaki,
za kažnaha Kryvii syna –
pryjmi siańnia, Praha, padziaku
ad ŭnučki Frańciška Skaryny!
 
Hladzi, jak viaki ŭžo, z advahaj
ŭ apieku śviatoha Vacłava...
Byvaj, darahaja mnie Praha,
byvaj ŭ pienie srebnaj Vełtavy...
 
 
 
 
Dumy maje, dumy
Dumy maje, dumy, ranienyja krylłi!
Vyraśłi ŭ niavołi vy pad stohn bratoŭ...
Puty vam ćviardyja ŭźlotu baraniłi,
nie davałi źłicca ź pieśniaj kurhanoŭ...
 
Šum dubroŭ tutejšych vas paiŭ nadziejaj,
hartavała serca ćviordaja zima;
srebnakryły Nioman na hrudzioch lalejaŭ,
raśpiajany viecier ŭ nieba padymaŭ...
 
Dumy maje, dumy, kałychaŭ vas sivier,
hadavaŭ vas smolny, pačarnieły zrub;
rvałisia vy ŭ nieba ahnialotnym ŭzryvam,
kab pad našy strechi prymanić zaru!
 
Dumy, maje dumy! Šapacieŭ vam viečar,
bezavy hałiny kłikałi aknom;
pad miljonam zoraŭ, mihatłivych śviečak,
staražyŭ vam miesiac niespakojny son.
 
Vas vitała sonca załatych pałudniaŭ,
kałasy ciažkija całavałi ŭ tvar;
vy-ž płyłi, laciełi za ahniom tym błudnym,
kab jaho raźdźmuchać ŭ nieśmiarotny žar!..
 
Kałi strojny travień zielanieŭ na połi,
kučaraviŭ drevy, malavaŭ sady, –
miesta snoŭ dziavočych, lepš z kurhanaŭ volu
razbudzić chaciełi vichram maładym!
 
Kałi vosień łiście jasna załaciła,
žuraŭłi vam słałi vokłiki z hary, –
vy na śviežych sumna płakałi mahiłach,
što nasypaŭ ŭ krai vorah biez pary.
 
Vam piajałi ŭ nočy strunkija biarozy
ab rukach advažnych, skutych łancuhom;
hety sivier krylłi vam niaraz maroziŭ,
što zastyŭ biaz žalu za vuzkim aknom.
 
Dumy maje, dumy, ranienyja krylłi!
Vyraśłi vy ŭ putach, tam pad stohn bratoŭ...
Nie maja vina ŭ tym, što kałi vas vyllu, –
la kałiny biełaj čyrvanieje kroŭ.
 
1942
 
 
 
 
Hej z-pad ruk
Hej z-pad ruk tych, z-pad dziavočych, dy z-pad ciernicaŭ,
vosień syplecca na ziemlu cierniaćciu,
 
ŭ dal šlachami ciahniecca husinymi,
daharaje pa sadach jurhiniami.
 
Raźvitałiś, zamachałi ptuški kryllami...
Tumany raźviesiŭ viecier vokał milami.
 
Z-pad kudzielaŭ, nitkaj šeraj až da ranicy,
doŭha viečar, doŭha nočka ŭ vosień ciahniecca.
 
Ab byłym tajomnym, strašnym, ab niaviedamym,
doŭha, doŭha nia ścichaje kazkaj dziedavaj.
 
Płača viecier nieŭhamonny dzieś za voknami –
dzie padziecca čałavieku adzinokamu,
 
što nia maje dołi, ščaścia, navat iskrački,
što nia maje ŭ cełym śviecie serca błizkaha?..
 
1942
 
 
 
 
Vosień
By niazžataje kałośsie, by ŭdava,
pačała la vokan vosień sumavać.
 
Haj, što hamaniŭ kałiści, sumna zmoŭk;
paraznosiŭ viecier łiście – jasny šoŭk.
 
Paraznosiŭ nat z hałinkaŭ tuju miedź, –
ŭžo nia budzie bolš kałina šalaścieć...
 
Zamachałi ptuški kryllami: «Byvaj!
Ciažka nam ciabie pakinuć, miły kraj!
 
Vyhladaj šlachom padniebnym – vierniemsia,
dolu lepšuju tabie my pryniasiem!..»
 
1942
 
 
 
 
Maluje vosień
Maluje vosień łiście akvarellu,
dy krucić vietram kalarovy roj,
čyrvony ton pieraplataje zieleń,
krasujuć drevy ŭ tkani załatoj.
 
I vopratka jantarnaja biarozy
čamuści šoŭkam stała šalaścieć.
Kałina vabić pacierkami ŭ łozach,
dy ljecca ź vietram na palany miedź.
 
Krasujuć drevy, byccam maładzicy
viałikim śviatam strojnyja stajać,
dy lonam kosaŭ łiście załacicca,
a ščoki makam pyšnyja harać.
 
I pieścić sonca załatuju vosień,
ŭ bahaćci chvarbaŭ iskrycca ahniom,
až pakul viecier bujny nie paznosić
i nie raśściele łiściami kruhom.
 
Nie pazryvaje vopratki z kałiny,
pieratykanaj nitkaj załatoj
i pacierak karalevych nia skinie,
dy nie pahubić sumna nad rakoj.
 
1942
 
 
 
 
Chryzantemy
Za voknami viecier ŭ hustuju bje ciemień,
zhasiŭ nat u sercy haračym ahni –
i tolki hałoŭki bladych chryzantemaŭ
u vazie kryštalnaj krasujuć adny...
 
Klon, što učora ŭ sadu załaciŭsia –
siańnia ad ślozaŭ asieńnich zamok;
sarvanaje vietram uzornaje łiście
cicha lažyć, jak mahilny vianok.
 
Z vosieńniu šeraj zmahacca daremna –
zhasić usio, nat viaśnianyja sny;
tolki hałoŭki bladych chryzantemaŭ
sumnaje serca ŭcišajuć adny...
 
1942
 
 
 
 
Astry
Raśćviłi užo astry na hradach,
łist na drevach, by mak toj, adćviŭ;
tak chaciełasia-b vieryć u radaść,
kałi-b viecier tak sumna nia nyŭ.
 
Kab nia płakaŭ daŭhimi načami
nieabniataj tuhoj za aknom,
ćvietam mo raśćviłi-b kučaravym
astry biełyja ŭ sercy majom.
 
Moža ŭ vosieni dni załatyja
krasavałi-b u sercy viasnoj,
pakul ranicy nam ledzianyja
nia pryhonie tut sivier z saboj.
 
Tak ćvituć, ćvituć biełyja astry,
dy čarujuć na hradach da śloz,
dušu tolki, jak byccam-by jastrab,
da niŭ rodnych navieki adnios.
 
1942
 
 
 
 
Tancuje doždž
Tancuje doždž pa dachach kamianicaŭ,
tancuje doždž pa łysinie brukoŭ;
z damoŭ zamurzanych vada ślaźmi struicca,
ŭ rynštokach pienicca kaskadam brudnych słoŭ.
 
Pa vułicach snujucca parasony
i ludzi korčacca, zmalełyja i tak,
a u vačoch zapleśnienych i sonnych
błiščyć adnolkavy śłizki kamienny šlach.
 
Nikołi, byccam. tut nia źziała sonca,
viasnoju nat nia łaščyła ačej,
i byccam chmary zrebnyja biazkonca
ŭsio hasiać radaść, tušać blesk nadziej.
 
Tancuje doždž pa dachach kamianicaŭ,
zadorna-zvonki vybivaje rytm...
Vačyma chočacca praź ciažaść chmar prabicca,
darohu soncu jasnamu raskryć.
 
1942
 
 
 
 
Na mohiłkach
Viecier cicha padniaŭsia z paloŭ
z rodnym pacham raśćviŭšaje łipy;
bieły ŭskružany roj matylkoŭ –
kvoły mak majo serca asypaŭ.
 
Cišynia, cišynia nad dušoj...
Byccam rańniem bladym i niaśmiełym
niejk atułicca rečka imhłoj,
lohkim vobłakam, velumam biełym.
 
Dy tajomny, jak byccam z mahił,
što čyjeści tut tajny ukryłi,
cichi žal nad kryžami zastyŭ,
cichi ŭzdoch na zabytaj mahile.
 
Bieły ŭskružany roj matylkoŭ –
mak raśćviŭšy mnie serca asypaŭ...
ci ramonak z dalokich paloŭ,
moža miodam pachučaja łipa...
 
1942
 
 
 
 
Zachad
U połymi sonca kaciłaś na zachad,
na łysaj iržyšča lahło hałavie...
Voś byccam chto śmiełym mastackim razmacham
čyrvań raspyrskaŭ na pałatnie.
 
Byccam bitva u dałi praźvinieła...
Moža ŭstaje padniavolny narod
j kryvioju raźłitaj synoŭ svaich śmiełych
kuplaje vyzvolnych Krainie uschod.
 
Nia hinie ŭsio čyrvań... Pałaje pryhoža...
Ale nia kroŭ tam užo, nie ahni, –
heta šyroka raskinułi rožy
niejdzie dziaŭčaty herojam vajny.
 
Pavołi ŭsio hinie. Noč nastupaje.
Za cieniem biaz šołachu suniecca cień...
Dy noč minie skora. Pa joj raśśvitaje
jasny, skupany u čyrvani dzień.
 
 
 
 
Nia sumujcie
Nia sumujcie dziaciuki viasnoju
na mahiły hledziačy siabroŭ –
žalem našych ranaŭ nie zahoiš
i ciažkich nia skinieš kajdanoŭ.
 
Nia sumucie dziaciuki pa siołach
i pa vočach kinutych dziaŭčat –
baraćba ŭžo pieńnicca jak soład,
maładyja vokłiki hučać.
 
Nia sumujcie dziaciuki pa dołi,
nia chilecie hordaj hałavy,
bo nia z žalu, tolki z ranaŭ, bolu,
vola tolki rodzicca z kryvi.
 
Nia sumujcie dziaciuki načami –
ŭžo nia dasca sputać volny duch!
My byłi i budziem Kryvičami
ad chval Uhry až pa sini Buh.
 
 
 
 
O, Kraina
O, Kraina ščaścia, rodnaja matulka,
o, Kraina jasnych, niezabytych dzion!
Na šyrokim śviecie nie najdu prytułku,
nia pryvyknu sercam da čužych staron!
 
Technika, kultura, dy čyjoś bahaćcie,
nie ŭzvarušać serca majaho maćniej –
ŭ im ćvituć, krasujuć našy sienažaci,
dy kałyša viecier klonam viesialej.
 
Vyšynioju viežy byccam chmaram hroziać,
z kamianiu pałacy zadziŭlajuć śviet, –
mnie milej naš šery kamień pry darozie,
dzie adpačyvaje pasivieły dzied.
 
Cudoŭnyja parki, siejanyja travy,
dy šnury daŭhija stryžanych alej...
Daražejšy sercu les naš kučaravy,
ściežački ŭ połi ciahnucca milej.
 
Letam sonca zbožža cudna pazałocić,
zakałyša viecier kałasami niŭ,
zasumuje busieł na pustym bałocie,
byccam svajo ščaście, latučy, zhubiŭ.
 
Dy čuvać, jak pieśnia sierabranym rańniem
papłyvie pa rečcy z chvalami vady...
Časam razaljecca zbudžanym kachańniem
abo zamiaciełić ŭzdymam maładym.
 
Brešuć, što Ty zrebje nosiš u niadzielu,
kažuć, što Ty nosiš łapci na nahach...
Dla mianie Ty hrudzi pałatnom uściełiš –
raśćvicieš kałinaj na bujnych kustach.
 
Prybiarešsia ŭ zieleń, kraskami zamaniš,
ŭ vosień nižaš husi ŭ tonieńki łancuh,
to atułiš vočy velumam tumanaŭ,
byccam-by dziaŭčyna jedučy k viancu.
 
Zavarožyš Niomnam, rekami svaimi,
zaśmiajeśsia ŭ soncy zbožžam załatym...
Zakałyša sercam viernym Tvajo imia,
cichaju małitvaj, vodhullem śviatym.
 
O, Kraina ščaścia, rodnaja matulka,
o, Kraina jasnych, niezabytych dzion!
Na šyrokim śviecie nie najdu prytułku,
nia pryvyknu sercam da čužych staron!
 
1942
 
 
 
 
Adkaz
– Skažy, skul ty, chłopča?
– Ź ziamłi biełaruskaj –
stul, dzie ljecca Nioman
mihatłivaj stužkaj.
 
Dzie łuhi bujnyja,
uradžajny ziemłi,
dzie staryja vierby
la haścincaŭ dremluć.
 
Dzie lasy jak ŭ kazcy, –
ŭsio z duboŭ adviečnych;
dzie u nietry puščaŭ
hlanuć niebiaśpiečna.
 
Ja z krainy słaŭnaj,
z haradoŭ pryhožych,
što nia znałi kołiś
ćmy čužoj, varožaj.
 
Rodny ściah naš horda
uzdymaŭsia ŭ horu
ad bałtyjskich chvalaŭ
až pa Čorna Mora!
 
Ŭ maim krai kazki,
sivyja kurhany;
tam zradziłaś pieśnia
vieščaha Bajana.
 
Vypiłi viaki ŭžo
nat ź Niamihi vodu –
słavu našych prodkaŭ
zasłaniła voddal.
 
Ale, ŭsio-ž ja hordy
našych sercaŭ siłaj –
my padymiem słavu
z kurhanoŭ-mahiłaŭ.
 
Bo my chočam vołi
horača i ćviorda,
bo my chočam słavy
dla Pahoni hordaj!
 
1942
 
 
 
 
Zapiai mnie pieśniu
Zapiai mnie pieśniu nie ź miaščanskich vułak,
        nie ź viałikich scenaŭ, nie z estrad,
zapiai mnie tuju, što ja sercam čuła,
        kałi asypaŭsia bieły sad.
Zapiai mnie tuju, što piajała niania
        nad kałyskaj, doŭha nie splučy,
ci ab bieznadziejnym maładych kachańni,
        što tryvožyć serca unačy.
Nie chaču navinaŭ z šyrokaha śvietu –
        pusta majmu sercu, ciesna ŭ jom,
moža pomniš pieśniu, što piajała letam
        maładaja žniejka za siarpom.
Ci mo pomniš tuju, ab łichim pryhonie,
        z-pad navisłych sumna našych strech,
što piajałi chłopcy, jak vadziłi koni
        miesiačnaju nočču na načleh.
Zapiai mnie pieśniu našu, nie čužuju,
        z šmathadovych honiaŭ dy baroŭ,
što ja sercam viečna na čužynie čuju
        siarod dumaŭ zornych viečaroŭ.
 
1943
 
 
 
 
Chata
Chata radzimaja, chata staraja,
što abapierłasia ŭ sadzie ab višni,
strojna svoj čub sałamiany ŭbiraje
hollem, viasnoju akviečanym, čystym.
 
Ŭ pole biaźmiernaje, pole dalokaje,
ŭbok, dzie pałoski šlach raśsiakaje,
sumna hladziać tvaje miłyja vočy,
byccam z darohi kaho vyhladajuć.
 
Mocham pratkanyja šeryja ścieny,
płot, što la sadu pastaŭleny kryva,
jasna-šumłivaj, kvitniejučaj pienaj
bujnaja zieleń viasioła prykryła.
 
Kamień šyroki lažyć la paroha,
hładki, błiskučy, vitaje tak miła!
Bieźłič biazdomnych z dalokaj darohi
tut kala chaty na im adpačyła.
 
Peŭna, nia raz im matula kazała:
«Siadź, papałudnuj, čužynča, ty z nami, –
rodnaha syna dzieś dola zahnała,
moža, j jaho chto pakormić taksama.
 
Pokul žyvu, ścierahu jaho miejsca,
pryjdzie – pačesna na pokucie siadzie,
chatniaje stravy napjecca, najesca,
kołas nałity rukoju pahładzić.
 
Vyjdzie na pole z baronkaj i płuham,
ŭ cichuju chatu pryvabić dziaŭčynu,
končycca bol moj i złyja niaduhi,
kości staryja pry ich adpačynuć.
 
Moža, spatkaješ? Taki ciomna-rusy,
skažaš, matula jaho tut čakaje.
Chaj nie zabudzie svajoj Biełarusi,
chaj nie zračecca radzimaha kraju...»
 
1943
 
 
 
 
Dzied
Była ŭ dzieda dudka,
Była ŭ dzieda lulka,
Była ŭ dzieda padružańka
Sivaja babulka.
Dudačka ihraje,
Serca paciašaje,
A zakuryć dziedka lulku –
Hora zabyvaje!
Ciešyć dziedka dudku,
Ciešyć dziedka lulku,
Kłapocicca la jaho
Sivaja babulka.
Usio susiedzi chočuć zvać...
Raz, kruhom pasieŭšy,
Stałi ŭ dziedački pytać,
Chto jamu milejšy.
Dziadok kaža – dudka,
Babka kaža – lulka...
Ludzi dumajuć sabie:
«Oj, musić, babulka!..»
Usio ž nichto nia moh paznać
Dziedavaj natury,
Miesta praŭdu adkazać –
Tolki lulku kuryć.
Usio ad ranicy hudzie,
Usio na dudcy jhraje,
A na babku – pryjdzie dzień –
Uvahi nie źviartaje.
Uskałychnuŭsia ceły śviet,
Bjucca ludzi-braćcia,
Cicha tolki dzied žyvie,
Chvałić Boha ŭ chacie.
Tolki ščaście u ludziej
Doŭha nie tryvaje,
I da dzieda adzin dzień
Śmierć pryjšła łichaja.
Dzieda doma nie było –
Jon z dudoj i lulkaj
Pajšoŭ rana na siało,
Pakinuŭ babulku.
Babka ściamiła, što joj
Śmierć dziadočka skosić...
Pakivała hałavoj,
Hetak śmierci prosić:
– Miesta dzieda lepš mianie,
Śmierć, vaźmi, łichaja!..
Chaj dziadok jašče žyvie,
Chaj na dudcy hraje!
Maje radaści jon try,
Ja ž z usich najmienša,
Dyk mianie ty zabiary –
Dudačka paciešyć!
A dla śmierci ŭsio adno:
Dušańku chacieła,
Dzied ci baba ž nie vidno,
Bo duša biaź cieła...
Dy, zabraŭšy babin duch,
Palacieła dalej,
Bo druhija ŭžo vakruh
Tam jaje čakałi...
Oj, pryjšoŭ dziadok damoŭ,
Nie žyvie babulka...
Nie chapiła ŭ dzieda słoŭ,
Pakaciłaś lulka...
– Ach, babulka, – płača dzied, –
Čamu ž nie paždała?
Paciamnieŭ mnie ceły śviet,
Jak ciabie nia stała...
Sieŭ jon sumna la vakna;
Zaihrała dudka,
Sumna płakała jana,
Dy j zamoŭkła chutka...
Ŭžo nia budzie bolej hrać,
Lulka dahareła...
Pryjšłi ludzi dy hladziać –
Biez dušy ŭžo cieła...
Druhim strašna, jak pamruć,
Dzied pamior inačaj.
Poŭna radaści u tvary –
Jon babulku ŭbačyŭ...
Lubiŭ dziedka dudku,
Lubiŭ dziedka lulku.
Usio ž milej za ŭsich była
Sivaja babulka.
 
1943
 
 
 
 
*  *  *
Błukaju siońnia pa rodnym kraju
zbalełym cieniem.
Chaču być kroplaj, što pierapaŭniaje
čaru ciarpieńnia.
 
Chaču być słovam, što napraŭlaje
na šlach sapraŭdny,
siłaj, jakaja pieramahaje
ŭ bai za praŭdu.
 
Pad tvaim niebam, čystym i sinim,
być kanapielkaj,
być tvaim hordym, viečnym ŭspaminam,
maja ziamielka.
 
1943
 
 
 
 
Baćka moj
Baćka moj rodny,
rodzič moj miły.
Hladzieŭ ty ŭśled mnie, zdajecca, učora.
Siońnia nia znaju navat mahiły,
dzie tvaje kości złažyła hora.
Baćka moj silny, tabie b spakojna
siejać pšanicu na rodnych honiach,
u dzień kirmašny vokam niamylnym
aceńvać koni.
Tabie b na plečy synoŭ-asiłkaŭ
pakłaści ruki ŭ hadoŭ źmiarkańni
i ŭnukam bajać pra ŭsie pamyłki,
pra ŭsie uciechi junaści rańniaj.
Tabie b ad maci lepšy kusočak,
tabie b ź siabrami čarka ŭ biasiedzie,
pašana ŭnukaŭ, apieka dočak,
pačesny honar u našym rodzie.
Baćka moj rodny,
daruj, što staraść
tvaju ja sercam niedahladzieła.
Niesła ŭ dałoniach svaju achviarnaść,
niesła i raptam asiracieła.
Dzie tvaje kości siońnia? Nia znaju.
Apošnich śpievaŭ užo nie pačuju.
Chmary naviśłi nad našym krajem,
na rodnych hniozdach vorah lutuje.
 
1943
 
 
 
 
Załataja sonca kalaśnica
Noč kryłom pastukała u dźviery,
viecier siłaj tuzaje praboj,
zastaniecca ŭsio, što na papiery,
ŭsio, što ŭ sercy, – zabiaru z saboj.
 
Zaŭtra załunaje śnieh višniovy,
zaćvicie na soncy bezaŭ kust.
Jość takoje kazačnaje słova,
vyrvanaje z rebraŭ: Biełaruś.
 
Vorah dałi nie addaść zatanna,
hordaść vybiłi ŭ panižanych raboŭ,
palahłi ajčynnyja tytany
niedzie za piareplećciu dratoŭ.
 
Niedaskazana, nia zroblena tak mnoha,
nie adpomščana za ślozy i za kroŭ.
Ja pakinu vam maje tryvohi,
ja pakinu vam maju luboŭ.
 
Niachaj sercu zmučanamu śnicca
pach viasny, višniovy bieły dym,
załataja sonca kalaśnica,
volny ściah i pieramožny himn.
 
1943
 
 
 
 
Staražytnaja saha
Hradam słoŭ bješ u serca majo,
nat viaśnianych nia słuchaješ kazak,
tolki ŭ maršy idzieš praz žyćcio,
znaješ słova adno: abaviazak.
 
Byccam pancyr na serca ŭzłažyŭ –
nie prabić jaho navat vačyma.
Nie ad šeptaŭ kachańnia dryžyš,
a ad jasnaha słova: Ajčyna.
 
Miesta ŭ vočy – hladziš na kurhan,
miesta ruk maich – mieč abdymaješ.
Nat nia bačyš, jak hnutki moj stan,
nat nia čuješ, jak ščyra kachaju...
 
Tvajo serca rašuča tak bje...
Tolki siła, niazłomnaja siła...
Ci nia čuješ, što travień piaje,
što čaroŭnaja noč hamaniła?
 
Ciabie, znaju, ništo nie sahnie,
ty žyvieš tolki, mocny, dla kraju.
Ŭsio ž ty kazačny son dla mianie,
ŭsio ž ciabie ja biaźmiežna kachaju.
 
Ščaście kołiś, jak ptach, adlacić,
nat kachańnie zharyć, jak łučyna, –
soncam tolki nia zhaśnie ŭ žyćci
nieśmiarotnaje słova – Ajčyna!
 
1943
 
 
 
 
*  *  *
Duša maja –
                          nit, pieraplecieny ź losam
zialonych paletkaŭ i viosak ŭ dałinach,
duša maja –
                          kvietki i sum na pakosach,
i jastraba špony, i ŭźlot hałubiny.
 
Duša maja –
                          hołas zabytych, biazdolnych,
što rviecca da sonca z kalečanych putaŭ,
duša maja –
                          ź pieśniaŭ šyrokich i volnych,
duša maja –
                          z boju,
a šlach moj –
                              z pakutaŭ.
 
1943
 
 
 
 
Ehipiet? Ehipiet!
Dosyć! Ałach ŭžo hublaje pakornych.
Bolej nia strašny kryvavy kapryz.
La piramidaŭ narodnaha hora
budučynia ustaje, jak sfinks.
Pad śviatłom iskramiotnych nadziejaŭ
rassypajecca ŭ popieł strach,
ažyvaje, ŭstaje, maładzieje
na ziamłi svaich prodkaŭ fiełach.
Kab nia stała ziamla pustyniaj,
kab nia płakaŭ fiełach la mahił,
Prametei ŭstajuć maładyja,
raźłivajecca ščodra Nił.
 
1956
 
 
 
 
*  *  *
Vymyŭ doždžyk vierbam kosy nad rakoju,
šumny ich pałošča viecier małady,
miła hładzić sonca łaskavaj rukoju –
sušyć na hałinkach mokryja ślady.
 
La raki krutoje ściežačka, jak źmiejka,
uradžajem visiać rosy na travie,
myje sonca ŭ chvalach załatyja viejki,
žaŭručok zhubiŭsia ŭ jasnaj siniavie.
 
Voś, zdajecca b, ruki raściahnuć nad polem,
byccam siostry – vierby strojnyja abniać,
tak iści darohaj, rodnaju da bolu,
nad krutoju rečkaj novy dzień vitać.
 
1958
 
 
 
 
*  *  *
Nieba siahońnia ćviło, byccam mak,
viasiołkaju farbaŭ ziamlu malavała,
možaš viarnucca damoŭ, jak žabrak,
jakomu kapiejki ŭ žyćci nie chapała.
 
Nie zapytajem padarkaŭ ŭ ciabie.
Nie zbaimosia dziravaj kišeni.
Hrošy, jak łiście na zžoŭkłaj viarbie,
ich nie źbiareš, nie ŭtrymaješ u žmieni.
 
Mnoha tut bačyłi roznych panoŭ,
za nas z taboju hrašyma bahatšych...
Ty z sercam kachajučym rvisia damoŭ,
jaho ŭ našych siołach tak mała chto bačyŭ.
 
Ty volu da čynaŭ z saboj pryniasi,
rozum, i znańni, i jasnaść sumleńnia.
Niachaj ža narodu ŭsio heta daść syn,
kałi užo maci zamoŭkła ŭ ciarpieńni.
 
Kałi b nieba makami jznoŭ zaćviło
i mnie zachaciełasia zaŭtra pamierci,
chaču, kab, jak maki, kachała, žyło
majo u tabie biełaruskaje serca.
 
1958
 
 
 
 
Jahady
Adnojčy ź sinimi vačyma,
strunkaja, jak čarot,
źbirała jahady dziaŭčyna
to u zbanok, to ŭ rot.
 
«Hladzi, zbanok budzie niapoŭny,
dziaŭčyna biez turbot».
Śmiajecca: «Jahady ŭsio roŭna
adnojčy ŭ hod».
 
I kłała žmieńkaju paroŭni,
sałodkija, jak miod,
karałi jahadaŭ cudoŭnych
to u zbanok, to ŭ rot.
 
Adnojčy rožavaj viasnoju
na jasnaje čało,
jak trepiet serca pad rukoju,
kachańnie nadyšło.
 
«Nia jdzi, dačuška, na hulańnie
i stužki nie ŭplataj».
«Pajdu. Adno ŭ žyćci kachańnie,
adziny maj».
 
Piajała moładź, mleŭ harmonik
kachańniem da vidna.
Hulałi chłopcy nieŭhamonna,
bo maładość adna.
 
1959
 
 
 
 
Žalejka
Chłopčyk maleńki, sšytok, ałavik,
a pobač dziadula bieły.
«Pamožaš?» – pytaje.
«Piaro nie pryvyk
trymać ja ŭ rukach niaŭmiełych.
Ja ŭ hetym nia majstra, moj ŭnučak mały,
čytać i pisać nie umieju:
ja paśviŭ karovy, aviečki, vały,
araŭ ja ziamielku i siejaŭ.
Mianie nie vučyłi, ja byŭ mužykom;
kałi było z hetaha sumna,
ja, ŭziaŭšy žalejku, vychodziŭ tajkom
ŭ šyrokaje pole, za humny.
I skardziŭsia honiam, travie i lasam
na los svoj, ciažki až da śmierci,
i tolki nia hraŭ na žalejcy panam –
čužym nie kranie jana sercaŭ».
Zadumaŭsia chłopčyk, naščadak dziadoŭ,
viaki zasiavajučych honi,
ŭzdychnuŭ ad tryvožačych dziedavych słoŭ,
ad kazak sivych na sutońni.
«Ja hetych časoŭ nie škaduju ničuć, –
skazaŭ jon, – ja rad, što ja ŭ škole.
Adno tolki, dziedu... chacieŭ by ja čuć –
jak płača žalejka u połi».
 
1960
 
 
 
 
*  *  *
Jedziem nočču, a śnieh, jak dym,
prosta pierjami z kryłaŭ chmar.
Nie tułi kažuchom svaim,
ja lublu, kałi viecier u tvar.
Lejcy koniam valniej puści,
nie spyniaj ich zadorny bieh.
Daj adčuć mnie jašče ŭ žyćci
i svabodu, i ŭźlot, i śnieh.
 
1960
 
 
 
 
*  *  *
Dzień jašče dahareć nie paśpieŭ,
jak pad hollami, cieniem harbatym,
pryjšoŭ viečar i cichieńka sieŭ
na parozie zabytaje chaty.
 
Byccam starac, jaki zaniamoh,
i jamu zamiest łustačkaŭ chleba
pakaciłisia zory da noh
ź bieskaniečna łaskavaha nieba.
 
Dziŭnaj kazkaj prajšła maładość
i žyćcio pa ciarniovaj darozie,
i ja siońnia jak byccam by hość
na zabytym na rodnym parozie.
 
Mo tamu, što lahła na muroh
burym naściłam ciemień hustaja,
mo tamu, što u cichich dźviaroch
rodnaj chaty nichto nie vitaje.
 
1961
 
 
 
 
*  *  *
Idu adna, a prada mnoju – noč,
šyroki šlach, niaździejśnienyja mary.
Hustaja ciemień ścielecca la noh,
a bledny miesiac partyzanić ŭ chmarach.
 
Kala darohi drevy stałi ŭ stroj
šyrakapleča i niepieramožna.
Dzieś u siale sabaki miž saboj,
jak časam ludzi, svaracca biazbožna.
 
Siało nia śpić, harać ahni zdalok,
za imi dom moj, tam nichto nia śviecić...
Strasaje cicha rosy na piasok
zusim niamy moj spadarožnik – viecier.
 
Šlachi vajny. Pa ich idu ŭsiu noč.
Raźviedčyk-miesiac z chmaraŭ vyhladaje,
a rosy, rosy syplucca la noh,
z vačej ci z traŭ, ja i sama nia znaju...
 
1962
 
 
 
 
Dziavočyja dumki
Nie bajusia parnym letam
ŭ połi žyta žać!
Tam siniejuć miežy ćvietam,
cicha ščaściem niedapietym
travy šalaściać.
 
Nie bajusia rana, rana
sini lon pałoć!
Ŭstanie sonca z-za kurhana –
zaśmiajusia, vyjdu, hlanu
soncu nasuproć!
 
Nie bajusia hreści travy,
biehać pa rasie,
choć zły viecier, dla zabavy,
časta pasmam załacianym,
kosy rastrasie!
 
Lublu kužal svoj šyroki
la raki białić!
Tam, dzie vierby hnucca vokał,
pryviadzie moj miły sokał
konika paić...
 
Biahuć chvałi rannym rańniem,
sierabrom źviniać...
Kolki sił dziavočych stanie,
budu radasna, z kachańniem,
ź pieśniaj pracavać!
 
Ty-ž ćvici, ćvici, moj Kraju,
makam na miažy!
Ja tabie addam, što maju, –
inšaj radaści nia znaju –
jak ciabie lubić!
 
 
 
 
*  *  *
Usiu noč až da ranka
Pad napievy tryścia
Łović chvalaj Zelvianka
Adhałosy žyćcia.
 
Kałi viecier patopić
Siemia zor u vadzie,
Zabiažyć siudy chłopiec
I dziaŭčyna zajdzie.
 
To pasiaduć na bierah,
Złučać ruki biaz słoŭ.
To kachajuć i vierać,
To raschodziacca znoŭ.
 
A Zelvianka, jak maci,
Łović nievadam chval
I hłyboka chavaje
I kachańnie i žal.
 
Umieje ślozy ucierci,
Znaje hoječy lek.
Złučyć vusny i sercy,
Złučyć ruki naviek.
 
I mianiajucca pieśni,
I minajuć hady.
Maładość adpłyvaje
Z bystraj chvalaj vady.
 
Tolki kazki nia hinuć
Pra kachańnia dziańki.
Zastanucca ŭspaminy
Nie dla lubaj raki.
 
Zabiažyć siudy chłopiec,
Pryjdzie sivy dziadok,
Pakul žyć budzie Zelva,
Naš mały haradok.
 
1963
 
 
 
 
*  *  *
Prypała sonca prahnymi hubami
Da ručajka i pje i pje vadu.
Pa ściežačcy praz mokry łuh z hrybami
U śpiakotny dzień dadomu ja idu.
Pravoruč važna pierajšłi karovy,
Naleva busieł zamachaŭ kryłom.
Zdajecca mnie, što ŭ hety dzień łipniovy
Znoŭ maładoj viartajusia ŭ svoj dom.
 
1963
 
 
 
 
Ziamla
Daroha polem, vuzkaja,
Siarod piasku i traŭ.
I reki, dzie nad rusłami
Narod naš asiadaŭ.
I honi pładavityja,
Adviečnych puščaŭ śled.
Tam, niedzie pad błakitam,
Druhi adkryŭsia śviet.
Miljony mil pavietranych,
Nijakaha žylla.
Adtul takoj maleńkaju
Zdaješsia ty, Ziamla...
Darohaj najšyrejšaju,
Što vokam nie abniać,
Latajuć najśmialejšyja,
Kab dumy zor paznać.
Latajuć niedasiahniena,
Vysoty ŭmiejuć brać,
Kab znoŭ hubami prahnymi
Prypaści, całavać.
I za pačyny śmiełyja,
Za miłi vysaty
Uziać z ruk kvietki biełyja,
Što ŭzhadavała ty!
Dałoni ścisnuć bratnija,
Na nohi mocna stać
I łaŭry, ŭ niebie zžatyja,
Tabie, Ziamla, addać.
 
1963
 
 
 
 
*  *  *
Sutońnie šaŭkovuju nitku pradzie.
Ŭspaminy – paetaŭ bahaćcie.
Zdajecca, jak dobry, spryjajučy duch
błukaje pa našaj chacie.
 
Zimovy, viačerni, jak maryva, čas.
Maŭčańnie prychodzić u hości.
Najlepšaja z movaŭ voś taja jakraz,
kałi ducham pačuješ kahości.
 
Hołaŭ, by jabłyniu, schiłiš dałoŭ,
na ruku pałožyš serca,
i nitka, suhučnaja nitka biaz słoŭ
ab dołi Ajčyny pradziecca.
 
Dumy za dumami kružać ŭzdahon,
abyjakavaść rvuć spakoju.
Zastohnieš – i serca majo, jak zvon,
razhamonicca razam z taboju.
 
1963
 
 
 
 
*  *  *
Siahońnia sonca tkała dyvany:
Na šerych strechach załatyja nici.
Jany byłi pryhožyja, jak sny,
Jakim ŭ žyćci nikołi nielha zbycca...
 
A viecier pražu soniečnuju rvaŭ,
Na kryłach paraznosiŭ pa kusočku,
Nahija holłi blaskam asnavaŭ,
Naviŭ na płot prazornyja matočki.
 
Ja cicha vyjšła pražu paźbirać,
Źviła ŭ kłubki jaje ź ziamłi adtałaj
I zachacieła znoŭ pałotny tkać,
Jakich ŭ žyćci jašče ja niedatkała...
 
1964
 
 
 
 
*  *  *
Viecier da Niomnavaj sini prypaŭ,
vod lustra u drobiazi kryšyć,
spakojnyja chvałi razhojdaŭ, uźniaŭ
i cicha kałyša, kałyša.
 
Śmieła pastałi na bierah duby,
šumić i sasna, i alšyńnik,
byccam kupajuć hustyja čuby
ŭ razhojdanaj niomanskaj sini.
 
Ź sieciami družna iduć rybaki,
šumić im nasustrač dubrova...
I vučacca chłopcy ad drevaŭ strunkich
nia hnuć nad viatrami hałovaŭ.
 
1964
 
 
 
 
*  *  *
Zvyčajny dzień, šlachi i razdarožžy,
i mety ŭźlot za cieniem prostych słoŭ,
i padaje maleńki, drobny doždžyk,
jak žmienia śloz pa tych, chto adyšoŭ...
 
Ty ŭsio maŭčyš, ŭsio dumkami napierad.
Lepš ahlanisia: niva, jak abrus,
i šlach strunki, i chočacca mnie vieryć,
što jšoŭ siudoju jon jakraz, Kastuś.
Chvała tamu, chto vylecieŭ na volu,
chvała tamu, chto praŭdu ŭ sercy nios,
chvała tamu, chto ź piekła, z mukaŭ, z boju
u ciomnych siłaŭ vyryvaŭ naš los...
 
Ty kažaš mnie – ničoha ja nia maju,
hlań, toj ža viecier, što, jak bard, piaje,
jon moj ŭvieś bol,
ŭsie kazki majho kraju,
i drevaŭ šum, i vasilki maje.
Moj puščaŭ cień, ślady zubroŭ, aleniaŭ,
mahilniki źniavolenych dziadoŭ,
i mova – skarb naš, darahi, niatlenny,
i moj zmahar, što voś siudoju jšoŭ.
 
O juny ŭzdym, ziamłi pakutnaj siły!
O ščodry dar duchovych śvietłych viek!
I słovy padałi ŭ dzirvan i kałasiłi,
i zmahary vychodziłi z-pad strech.
Jaki byŭ śmieły, rodny čałavieča,
adkinuŭšy šlachocki svoj župan,
jon śvitku šeruju, jak my, złažyŭ na plečy,
kab bol prykryć narodnych našych ran.
 
1964
 
 
 
 
*  *  *
Na mahiłach nia siejuć pšanicy,
z čužoj kryŭdy nia vyraście dola.
Chto nia zdolny prad ździekam spynicca –
panavać toj nia budzie nikołi.
 
1964
 
 
 
 
Skaryna
Nad Padujaj nieba takoje naŭkruh,
jak sny mastakoŭ Adradžeńnia.
Paduja – horad viałikich navuk,
słavutych nadziej i imknieńniaŭ.
 
Zacichłi zvany, adbyłasia imša,
jznoŭ śpievy hučać na łacinie.
Dypłom uručajuć: jon syn Łukaša,
pałačanin, Frańcišak Skaryna...
 
Daŭno ŭžo pakinuŭ svoj mieč, i svoj łuk,
i Połack, lasami akružany,
vyjšaŭ nasustrač svabodnych navuk,
pa-svojmu silny i mužny.
 
Ŭžo doktar navuki pad siłu jamu.
Z Padui słaŭnaj, z čužyny,
viazie Biełarusi, narodu svajmu
žyćcio svajo, zvańni i imia.
 
Nia kniaź i nia šlachcic, biaz dvorni i słuh,
praz puščy, miadźviedžyja tropy
viartajecca doktar medyčnych navuk,
pieršy doktar na ŭschodzie Eŭropy.
 
Handluje, kvitnieje naš kraj małady,
bahaty i chlebam i rybaj:
budujucca zamki, ŭstajuć harady,
vyrastajuć u puščach siałiby.
 
Tolki navuki, pany nad ziamloj,
moviać movami roznych čužynaŭ.
I pieršuju knihu na movie svajoj
drukuje naščadkam Skaryna.
 
I rodnaje słova hučyć siarod ćmy
čužynskaj, jak praŭda tryvožnaja:
«Nie, nie dla dołi žyviolnaje my,
a k dobleści, k praŭdzie narodžany».
 
Prostym ludziam jon piša, subraćciam svaim
darahija, razumnyja słovy.
Apaviaščaje ŭračysta usim:
«Boh puściŭ mianie ŭ śviet z hetaj movaj».
 
Moža, słovy byłi jak zahad,
hetu movu pakutnyja ŭnuki
zachavałi pad strechami chat
dla śviatła, dla dabra, dla navuki.
 
Mudraść zdoleje ŭ ciemry śviacić.
Zahad prodkaŭ u sercach nia zhinie!
Budziem dumać, vučycca, tvaryć
tak, jak ty,
ŭ svajoj movie,
Skaryna.
 
1965
 
 
 
 
*  *  *
450
Danucie Bičel

 
Dobry dzień, darahaja, charošaja,
maładzieńki pramieńčyku naš,
zavarožana razam z Kałožaju,
hanarovaja Niomnava straž.
 
Nočču ćmianaju zorańka śvietłaja
tym, chto ŭ ciemry, ŭ biaspućci, – majak,
biełaruskaja, tysiačaletniaja,
ŭ kožnaj pieśni, by Nioman, svaja.
 
– Vi z pramieńniaŭ svaju niedavituju –
z chvojnym pacham žyvučaj smały –
załatuju, pasažnuju nitačku
na padarak kachanaj ziamłi.
 
Kinie miesiac u Nioman pa zoračcy,
potym vybiežyć sam na papas.
Chaj pradziecca tabie, niachaj tvorycca –
jašče skryni nia poŭnyja ŭ nas...
 
1965
 
 
 
 
Zabłudzić by...
Polny viecier šlach błytaje,
hubić ahaniok,
sieje-sieje, padsiavaje
zorkami śniažok.
 
Rviecca konik, viecier honić
ahaniok sustreć.
Dobra hetak na sutońni
ź vietrami lacieć.
 
Nu, zabłudzim dyk zabłudzim.
Heta navakoł
našy sioły, našy ludzi,
ŭsiudy chleb i sol.
 
Kraj naš luby, čałaviečny,
choć ni brat, ni svat,
ŭ hety ciomny, śniežny viečar
kožny hościu rad.
 
Hamaniać jašče pa chatach,
dzieci jduć sa škoł,
maci varyć, a dziaŭčaty
nakryvajuć stoł.
 
Voś damy svaje, hladzim my,
ahańki śviatła.
Ach, jak žal, što nie zbłudziłi
niedzie da siała.
 
1965
 
 
 
 
*  *  *
Łipień pčołami hudzie soładka,
napinaje viasiołkavy łuk,
pakaciłasia sabie soniejka
na zialony kviacisty łuh.
 
Vyjšaŭ z babkaju chłopčyk rusieńki
heta soniejka sustrakać:
«Nie raskazvaj mnie bolš, babusieńka,
kazki strašnaje pra vaŭka.
 
Vaŭki dušać charošych zajčykaŭ,
dzie vaŭki – zaŭsiahdy biada;
mnie škada tak Čyrvonaj Šapački,
i babulki staroj škada.
 
Ja sabačku kuplu kudłataha
i mašynu z takim hudkom.
Kałi vyrastu, byccam tata moj, –
pastralaju usich vaŭkoŭ».
 
«A bajusia, tabie jany trapiacca.
Ŭsio ž mužaj, miły ŭnuk, raści.
Stolki płača Čyrvonych Šapačak,
stolki brodzić vaŭkoŭ u žyćci».
 
 
 
 
Akvarel
Sonca bolej zołata nia płavić,
Kocicca na niebie, by kłubok,
Stryžanuju hałavu atavaŭ
Podych rečki dymam zavałok...
 
1966
 
 
 
 
Čas
Čas, jak koń, lacić, mihcić padkovami,
Kreša z dołi-kremieniu ahni.
Čas, viarni mnie skrypačku łipovuju,
Maje pieśni sumnyja viarni.
 
1966
 
 
 
 
*  *  *
Inšy bochan lažyć pad abrusam,
na ścianie cikaviejšy abraz,
tolki rodnaje movy na vusnach
nie kranuŭ ŭsio mianiajučy čas.
 
Čas usio niepatrebnaje kryšyć,
darahoha ž ništo nie kranie.
Śviecić zołata na papiałiščach,
bo jano nie zharaje ŭ ahnie.
 
Jana śviecicca mudraściu, łaskaju,
partyzanskaj advahaj piaje
i z krynicy svaje prasłavianskaje
niepadrobnym promieniem bje.
 
Mova z kryŭdaj, sa skarbami ŭłasnymi,
što praniesła praz žudasny viek,
i sivaja, i razam sučasnaja,
jak charošy, žyvy čałaviek.
 
Novy čas niepatrebnaje kryšyć.
Naša ž mova, jak viečnaści nić,
z prasłavianskich krynic i uzvyššaŭ
krasavać budzie z nami i žyć.
 
1965
 
 
 
 
Zima
Minułi dni asieńniaj, buraj ślakaci,
padmiorzły hrunt zavałakło śniažkom.
Takaja rań, što chočacca raspłakacca
nasustrač soncu j lohkim abłakom.
 
Ukvieciŭ šerań holłi niepakrytyja,
za nočku strechi śnieham padbiałiŭ,
jak byccam niečasanuju, niamytuju
siałibu našu niechta palubiŭ.
 
Ja ŭ ciopłaj chuście vybiehła na hanačak,
na vusnach śmiech, taki niačasty hość.
Biazmetna niejak vyhladaju sanačak,
jakimi adźvinieła maładość.
 
A taja dal paŭzie-hudzie mašynami,
prajezdžym ekskavataram ravie,
i haśnie maładość maja šypšynnaja,
jak śvietły dzień ŭ viačerniaj siniavie.
 
Što ž, maładość usim zdajecca kazačnaj.
Voś i maja: u połi la siała
prajechała pad zvonački na sanačkach,
pa rosnych miežach basanož prajšła.
 
Lacieć by tak saniami parakonnymi
la sonnych chataŭ, la darožnych viech,
kab dal źvinieła vokał hałahonami,
a z-pad kapytaŭ raźlataŭsia śnieh.
 
Sialanski noraŭ, kroŭ maja mužyckaja
da koniej sercam ciahnie, da siała.
Žyvu daŭno zabytymi pryvyčkami...
Što ž, maładość siarod paloŭ prajšła.
 
1965
 
 
 
 
Zubry
Niepryhožyja, baradatyja
z netraŭ puščy iduć zubry.
Na plačoch – viechi-hryvy kudłatyja
i ciažkija niasuć harby.
 
To palahuć, to znoŭ padnimucca,
rastryvožyŭšy treskam hłuš,
nohi mocnyja až pružyniacca
pad ciažaram mahutnych tuš.
 
Svajoj puščaju kročać, strojnyja,
ciomna-buryja, jak dymy,
nieabłaskanyja, nieasvojenyja,
pieršabytnyja tak, jak my.
 
Biaz chłuśni, biez łisinaha noravu,
ŭ ciesnaj družbie – svaja siamja,
vytryvałyja, niepakornyja, –
da takich naležyć ziamla!
 
Ŭsie prychodziłi, ŭsie ich niščyłi, –
ad čužynca dabra nie pačuć,
a jany hramadoj niedałičanaj
strapianucca i znoŭ žyvuć.
 
Adna pušča-ziamla nam matkaju,
mora žytniaje biez hranic,
my adnoju žyviom čaladkaju,
z adnych siłu biarom krynic.
 
Ŭsio hladžu na siamju zubrynuju.
Z vadapoju ŭ huščar bryduć.
I zdajecca, ciažkaj chviłinaju
budziem žyć, bo jany žyvuć.
 
Kałi pušča ćvicie praleskami,
plešča sonca viasnoj z hary, –
biełaruskija, biełaviežskija
z novaj siłaj ravuć zubry.
 
1965
 
 
 
 
Busły
∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙
∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙
 
 
 
 
Zialony bal
U zialonym lesie
ptušyny
                      śvist,
biarozy ź vietram
tancujuć «tvist».
 
Kožnym łistočkam,
kožnaj hałinkaj
skačuć ŭ takt rytmu,
byccam dziaŭčynki
                                          viasnoj.
 
Pobač jałina
u krynałinie,
ŭ rosnym błakicie,
na aksamicie
zołata šyšak
                              źvinić.
 
Stolki karalaŭ –
chłopcy b kachałi! –
ŭ lubaj dziaŭčynki,
sumnaj rabinki.
Roskaššu hetaj
vabić paetaŭ.
                              Pašto?
 
Strojny, ŭ medalach –
žołudziach – dub
z ryžaj sasonkaj
prymaje šlub
                              byccam.
 
Budzie ŭsio pobač,
budzie joj vierny,
pakul nia dzvenknie
ŭ komiel siakiera
                                  zimoj.
 
Tady ŭpadzie ŭniz
na zary
viaśniany rycar
u zbroi z kary
da noh
              sasonki.
 
Viecier zryvaje łiście,
miacie.
Dzikaja ruža
dzika ćvicie,
prahnie kachańnia,
być choča ŭpary,
vabić dubočka
ružovymi čarami.
Darma.
Budzie sama
ćviści.
 
Stukat i kukat
i zvonki śvist,
ź vietram biarozy
tancujuć «tvist»,
recham «lavonich»
rahoča dal,
ŭ lesie zialonym
zialony bal
siońnia.
 
1966
 
 
 
 
*  *  *
Takaja cišynia, što łiście nie šapoča,
nia hnucca travy pościłkaj zialonaj,
pahodny dzień pavołi pluščyć vočy,
da snu zdymaje śvietłuju karonu,
na niebaschił kładzie.
 
Maŭčać pałi, lasy, hai zacichłi,
niasie raka čaroty ŭ zadumieńni,
paŭzie tuman z darohi, pachnuć łipy,
i miakka noč maluje vokał cieni
la sonnych dreŭ.
 
U hałavie ad pachu, jak ad čadu,
čutno, zdajecca, ŭ cišyni biaźmiernaj,
jak słaviać prodki maładuju Ładu
dy šluć Jaryle pieśni ŭ čas viačerni
na movie rodnaj...
 
Vierasień, 1966
 
 
 
 
Maci
Ty pahładź mianie, maja matula,
łaskava, cichieńka, choć u śnie,
jak tady, kałi piajała lułi
u dziacinstva kazačnaj viaśnie.
 
Dy rukoju, šorstkaju ad pracy,
ŭsie udary zalačy žyćcia.
Choć viski daŭno ŭžo sierabracca,
daj adčuć, što ja jašče dzicia,
 
što, jak kołiś, na hałoŭcy rusaj
palcy ruk pramieńniami lahłi,
akažysia znoŭ pa-biełarusku,
movaj rodnaju zahavary.
 
Zaviazi iznoŭ mianie u škołu,
prytułi da serca, jak kałiś...
Paraj koniej na akutych kołach
budziem doŭha jechać ŭ Vaŭkavysk.
 
Znaješ, mama, ŭ škole ŭsio pa-polsku,
kab prymiełi – dušu uziałi b.
Havary mnie movaj rodnych viosak
soniečnaj pakryŭdžanaj ziamłi.
 
Kažaš, vyrasła tanklavaju viarboju,
azaryła junaściu naš dom...
Zabiary mianie nazad z saboju,
mnie tak dobra, kałi my razom...
 
Hodzie, hodzie, mama darahaja,
ruk nia treba nada mnoj łamać.
Ja ž adno ŭ žyćci maim kachaju,
čaho nielha na ziamłi kachać.
 
Ty sama ŭłiła mnie hetu siłu
horkich kryŭdaŭ, što nia ŭbačyŭ Boh,
i sama takoju naradziła –
z prahaj vołi ŭ maładych hrudzioch.
 
Ptušak šnur zapoźnieny, asieńni
pralacieŭ i skryŭsia ŭ tumanie.
Kałi b znała, dla jakich ciarpieńniaŭ
naradziła, maci, ty mianie.
 
Pakładzi na hołaŭ mnie dałoni,
zaplaci apošni raz kasu,
ja ciabie takoju, jak siahońnia,
praz žyćcio, jak śviataść, praniasu.
 
1966
 
 
 
 
*  *  *
Maci maja sialanskaja,
maci maja słavianskaja,
vietłivaja, haścinnaja,
ŭ kryŭdzie čužoj
niepavinnaja.
Uradžajnaja i zialonaja,
chlebam słaŭnaja ad viakoŭ,
niespakojnaja, nieŭhamonnaja
dy buntarskaja ŭ žyłach kroŭ.
 
Haspadaryła
dy batračyła –
namahałasia za dvaich.
Nie chaču ja čužoje
mačychi
ahladać
na śladoch tvaich!
 
Ty moj bol kruty,
ty moj šlach śviaty,
ściežka viernaja ŭ cišynie.
Ŭsio mnie doraha,
što prydbała ty
pracaj, siłaju
dla mianie.
 
Ty – jak praŭda praŭd,
ŭsiudy svoj i brat,
movy rodnaje
zvonki dar,
Ty moj šlach kruty,
ty moj bol śviaty,
Biełaruś maja,
moj ałtar.
 
1966
 
 
 
 
*  *  *
Kažuć, što praŭdy niama na śviecie,
družba ludskaja – słovy na viecier,
viernaść i stałaść – jak lohki dym,
pyšucca słovam da pieršaj biady.
 
Z kim by biadu ni działiŭ papałam, –
ŭ hory, ŭ niahodzie apyniešsia sam,
pievień i trojčy nie prakryčyć –
kinuć samotnaj ciabie unačy.
 
Jak dobra, što sonca nia haśnie ŭhary,
i vietry hamoniać sa mnoj, jak siabry,
i doždž abłivaje, zmyvaje slaźmi
pamiać ab tych, kaho zvałi ludźmi.
 
1966
 
 
 
 
Maja mova
Ŭ dobry čas, na ułońni viaskovym,
dzie vadzica kryničnaja bje,
navučyŭsia ja matčynaj movie
i zadumanych pieśniaŭ jaje.
 
Mnoha jość niedasiahnutych skarbaŭ,
jašče bolej pryvabłivych mar.
Ja jaje nizašto nie addaŭ by,
bo jana najviałikšy moj skarb!
 
Jana hojdaje śpievam kałysku,
łitaściva ščabieča ŭ biadzie,
na joj pieśni składajuć viatryski
ŭ niespakojny, razbudžany dzień.
 
Maja mova nia znaje źmiarkańniaŭ
ad malenstva da staraści let,
budu pieścić jaje, jak kachańnie,
razhladać, jak čaroŭny bukiet.
 
Moža, movy čužoj navučusia,
kab susiedziaŭ haścinna vitać,
ale tolki na joj, biełaruskaj,
budu ludziam ab dołi piajać.
 
Maja mova, jak ščaście na vusnach,
chvalavańnia haračy pryboj,
moža być, na čužoj zaśmiajusia,
ŭsio ž zapłaču z tuhi na svajoj.
 
1966
 
 
 
 
*  *  *
Nie biarozaju i nie kałinaju
z sałaŭjami na dośvitku mleć,
ani viečnazialonaj jałinaju
ŭ śniehapady i ŭ śpioku šumieć.
 
Nie labiodkaj, nia skrypkaj łipovaju –
ja chaču, jak apošni naš zubr,
silnaj być, hartavanaj, surovaju,
tak ćviardoj, by puščanski naš dub.
 
Chaču ŭstojać – karonaju ŭ prosini,
a kareńniem ad serca ziamłi, –
ad niamiłych, łichich, ad niaprošanych
svaim hollem jaje zatułić.
 
I piajać joj łistvoju, hałinami,
kožnym nervam kareńniaŭ kachać.
Jaje los, jaje ščaście praŭdzivaje
na dubovyja plečy uźniać.
 
Staražyć, zasłaniać, biezbaronnuju,
ad čužackich razhułaŭ spyniać
i udar, ŭ jaje serca skirovany,
trapiatkim svaim sercam pryniać.
 
1966
 
 
 
 
Moładzi
Dzień moj haśnie, žyćcio na źmiarkańni
adpłyvaje, jak chvałi raki.
Dobry dzień, maładyja zelvianie,
darahija maje ziemlaki.
 
Ranicoj vybiahajecie z vułak,
by viasioły, žyvy ručajok,
śpiašycie, byccam pčoły u vulej,
na niaŭmolny pracoŭny zvanok.
 
Sa śladami marozu na ščočkach,
z sumkaj, poŭnaju knih i sšytkoŭ.
Vašy krychu zaspanyja vočy
mianie časta vitajuć biaz słoŭ.
 
Dzień za dniom ja dušoju vas mieraju.
Časam radaść, a časam sumnieŭ,
i hladziš, z małaj vusieni šeraje
matylok až pad sonca ŭźlacieŭ.
 
A da sonca daroha adčyniena,
tolki krylłi raspravić šyrej.
Zachacieć – i ŭsio stała mahčymaje
dla charošych, pracoŭnych ludziej.
 
Niachaj vaša viaśnianaje «siońnia»
stanie startam da novych zmahań,
da navuki, da pracy, da znańniaŭ,
da vysot, da žyćcia biez zahan.
 
Moładź – heta nadzieja, śvitańnie,
kałasy našy i vasilki.
U dobry ž čas, maładyja zelvianie,
darahija maje ziemlaki!
 
1966
 
 
 
 
*  *  *
Čas pazryvaje hałiny z kamla,
kamień ad hadoŭ struchleje.
Žyć tolki budzie pa nas ziamla,
jakaja štohod maładzieje.
 
Chočaš nia chočaš – ty žmieńka jaje,
ciažka na heta zhadzicca,
što rana ci pozna jana nas spaŭje,
prytułić, kab nie razłučycca.
 
Tak zroblena mała mnoju ŭ žyćci,
hladžu – i užo viečareje.
Daj mnie, ziamla, jašče raz praraści
nad Niomnam tvajoju nadziejaj.
 
1966
 
 
 
 
Hudzievičy
Płodam ćviet stanovicca uvosień,
chlebam – kołas bujny na miažy,
bol – žyćciovaj zavaddziu adnosić,
tolki pamiać zastajecca žyć.
 
Kałi viecier zašapoča łiściem,
raskałyša nieŭhamonny les, –
pamiać vałače mianie ŭ dziacinstva,
ŭ dziedaŭ kut, u hudzievicki bez.
 
Ćviŭ toj bez, jak cud, na ŭsich darohach,
apiraŭsia na amšeły bruk,
vobłakam sukviećcia la parohaŭ
nachilaŭsia da dziciačych ruk.
 
Ŭsiudy papiałiščy i ruiny
i z kamieńniaŭ hołyja mury,
tolki nieba ŭ łužach kalainaŭ,
załaty siarpočak uhary.
 
Boj zacich, kruhom pustoje pole,
dzieviać viosnaŭ na maim viaku,
ja vučusia ŭ Hudzievickaj škole,
lotaju pa bezavym vianku.
 
Sivy dzied moj, pan ź siami mužyckaj,
hetak dziŭna ŭnučku hadavaŭ
sypaŭ ščodra u prypołik dzički,
załatoŭku na sšytki davaŭ.
 
A zimoju braŭ k sabie na sanki,
zatulaŭ z kalencami ŭ kažuch,
da baćkoŭ my hnałisia małankaj,
až zvanočak chachataŭ naŭkruh.
 
A u škole? U škole ŭsio pa-polsku.
Nie «adzin», a «jeden», «pienć» – nia «piać»,
«bul» – nia «bol» i «bendzie vieś» –
                                                                              nia «vioska», –
vučyć pani dzietak razmaŭlać.
 
My piajom, adkazvajem, čytajem,
a kałi vychodzim na paroh –
hamanić Radzima darahaja,
rodnaj movaj pleščacca ŭ hrudzioch.
 
I na joj, adzinaj,
                                  zvoniać rosy,
zory pałymianyja ŭnačy,
na zary razbudžanyja krosny,
dzieŭčyna, pa vodu biehučy.
 
Maładzicy tkuć lany, byvała,
pieśni viečarynami piajuć...
Navat noč pad drevami ścichała,
tolki b pieśni hetyja pačuć.
 
Vałakoncy u dziciačaj žmieni,
laskatańnie ciernic-sakatuch,
vieracionaŭ taniec letucienny,
na kudziełi załacisty puch.
 
Maładaja prallaŭ zadumionaść,
dośvitkami kazki biez kanca,
biełaja, zimovaja čaroŭnaść,
ŭ post viałiki chvościk sieladca.
 
Ŭsio heta zavałakło hadami,
ja siahońnia ŭ svaim krai – hość.
Varušu voś ciažki, šery kamień,
što maju prycisnuŭ maładość.
 
Cichi bol, jakomu nie uniacca,
nieznarok razbudžany ŭspamin
pra mazolnyja dałoni ŭ pracy,
pad siarmiahaj – ludskaść i ciapłyń.
 
Hudzievičy, rod moj niezabyty,
biełaruskaja maja siamja.
Doždž zmyvaje z nadmahilnaj płity
darahoje dziedava imia...
 
1966
 
 
 
 
Zła niama
Ŭ pryrodzie zła niama,
usio umoŭnaje.
Spyniŭsia boj – adrazu bol zacich
i roŭ ćvicie!
Pryroda ž nie daroŭvaje.
Pryroda prosta rodzić za dvaich...
 
Niama kałi joj bieskaniečna chmarycca,
zialonych ruk niama kałi łamać, –
voś tolki što
chaładnavataj ranicaj
rasa pasyplecca na sienažać...
 
Asušyć vietrykam, uścišyć pracaju,
abmyje łiŭniami ślady pakut,
treba raści-ćviści, treba zmahacca joj,
na ranach, popiele tvaryci cud.
 
Jana nia mścivaja, złopaminalnaja,
jana krasujecca, jana žyvie,
tamu pryroda mo i nieźniščalnaja,
chavaje šramy ŭsie ŭ bujnoj travie...
 
Ludskomu sercu tak skazać by horača:
«Zmyj rosnaj ranicaj ŭspamin kryvi,
zmyj chvalaj Niomnavaj
pakuty horyčy
i, jak ziamla tvaja,
tvary,
žyvi!!!»
 
1966
 
 
 
 
Kufar
Paema
∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙
∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙
 
 
 
 
Padabajecca     Nie padabajecca
2009–2020. Biełaruś, Miensk.