RODNYJA VOBRAZY Vobrazy miłyja rodnaha kraju,               
Smutak i radaść maja!..
      
 
Jakub Kołas
    Hałoŭnaja      Słoŭniki           Spasyłki      Ab sajcie       Кірыліца      Łacinka    
Ryhor Baradulin
Daviedka
Kantekstny tłumačalny słoŭnik
Adam i Jeva
 
Łiryka
 
Adam i Jeva
 
Ha całinu
 
Viečar nad Tabołam
 
Łist z domu
 
Dobraj ranicy!
 
*** Jak zachłynuŭsia ad radaści žaŭranak...
 
*** U vieraśnia – svoj, asabłivy pach...
 
Baćku
 
Pa zialonyja vieniki
 
Treba doma byvać čaściej
 
Pałata minioraŭ
 
Kałyska
 
Skrypačy
 
Viatrak
 
Stałaści para
 
Ciałuška
 
Truba
 
*** Kałi pačnuć ad dachaŭ cieni kłaścisia...
 
Snapavoz
 
Stancyja Hramy
 
Pieršy navasioł
 
Hłušcy i šmattyražka
 
*** Zaspanaja ranica mžystaja...
 
Partyzanskija kotłiščy
 
*** Prajezd pa centralnaj vułicy...
 
Matylok
 
Na bierazie Vaŭčenskaha voziera
 
*** My z maci...
 
Cymbały
 
Stearynavaja śviečka
 
*** Uspaminy – nieŭzarvanyja miny...
 
*** Drač kryčyć u hustym tumanie...
 
Boty
 
Pravincyja
 
*** Smutkam i radaściu čałaviečaju...
 
Dźviery
 
Busieł
 
Sady
 
Nahbom
 
*** Heta raskaz pra konika...
 
Pamiaci A. V.
 
Smaha
 
Pamytaja padłoha
 
Paśla navalnicy
 
*** Adnu ja znaju na ŭsich čyhunkach...
 
Parom
 
*** Daroha takaja...
 
Palać bulboŭnik
 
*** Mocham ziaziulčynym...
 
*** «Na Biełarusi...
 
Janku Kupału
 
Dubroŭka
 
Viarnułasia pieśnia dachaty
 
Pradčuvańnie
 
Radzimie
 
Safijka
 
Łodki
 
Maja mova
 
Kupalaniaty
 
Park
 
Paniadziełak
 
*** Płyvuć płyty...
 
*** Słaŭlu čysty abrus...
 
Partyzanski kraj
 
Biełyja nočy
 
*** Jašče hietery staražytnaj Hrecyi...
 
Varšava
 
*** Hnałi rodnaj ziamloj pałonnych...
 
Maja baćkaŭščyna
 
Stary laśnik
 
Dziatłinka
 
Čałom tabie, Jenisieju!
 
Padpłyvajučy da Dudzinki
 
Karhyraa
 
*** Išła nad cichim lesam poŭnia...
 
Šapka
 
Zazimak
 
Kamiani Bresckaj krepaści
 
Hod
 
Vierasovačka
 
*** Išła nad cichim lesam poŭnia...
 
Kašula Paŭluka Trusa
 
Viečnaść
 
Kalandar
 
Leśničoŭka Vełdzis
 
*** Udary pieruna...
 
Paema žytniaj skibie
 
Ryžskija rukavički
 
Nieruš
 
Łistok ušackaj vosieni
 
*** Ptuškami kołiś byłi cyhany...
 
*** Łist vysach, zzaleły...
 
Lasnaja daroha
 
Port
 
Dom na sopcy
 
*** Ad...
 
*** Nadta doŭha ź lusterkam nia rajacca...
 
Karejanka
 
Uradžaj
 
Dzied i mora
 
Cichi akijan
 
Tancuje tadžyčka
 
Buzkašy
 
*** Kałi b usie viatry Biełarusi...
 
*** Čakany mih spakoju...
 
*** Ty – moj tryvožny uspamin...
 
*** Ab adnym ja ciabie prašu...
 
*** Dzień pačynaju...
 
Hniazdo šeraj čapłi
 
*** Kałi b usie viatry Biełarusi...
 
Balada pra Mianieska
 
Kułina
 
Matčyna chata
 
Viartańnie ŭ pieršy śnieh
 
Nieba tvaich vačej
Adam i Jeva
Pakul daloka śpić zaleva
I sopki pieściacca ŭ smuzie,
Jany ŭdvaich,
                            Adam i Jeva,
Kapajuć bulbu
                                      u tajzie.
Koń paśvicca,
                                    bialeje hryva
Ź pierastajałaje travy.
Spradviečny sum
                                      apaŭ tužłiva –
Latuć u vyraj žuravy.
Uśled machajuć
                                      kryllem kvołym
Kusty, łimońnicy, čmiałi.
Spradviečnych dreŭ
                                          spradviečny kvorum,
Spakoj spradviečny na ziamłi.
Na momant
                        serca jon asiłić,
I zdasca,
                    što niama tryvoh,
Što ź niedalokaj Chirasimy
Nie paskubuć viatry muroh,
A tolki cichija pavievy
Chvalujuć ilmaki ŭ tuzie.
Jany ŭdvaich,
                          Adam i Jeva,
Kapajuć bulbu
                                      u tajzie.
 
*

Siudy,
              ŭ daždžy,
                                        ŭ maroz sibierny,
Aratai i kavałi,
Z-pad Vilni,
                          ź Viciebskaj huberni
Hadami
              ziemlaki bryłi.
Nad imi
                vyrai laciełi
Damoŭ,
                da viesnavych hramoŭ,
I chmarki płavałi,
                                    jak cieni
Dymoŭ
              z astyłych kaminoŭ.
Ad rodnaha stała,
                                      ad bulby
Darohi roznyja viałi:
Adnych –
                    daŭhi rubiel
                                                i bułki
Zavabiłi na kraj ziamłi.
Tych –
              załataja łichamanka
Zaniesła ŭ nieprałaź purhi.
Nia horača pad łachmanami
Było ad vohniščaŭ tajhi.
Nu a kamu sabołi paśvić
Davierje akazaŭ urad.
Los –
            koń naturłivy –
                                                  da ščaścia
Nia vioz:
              byŭ čas, jak kanakrad.
 
*

A ranicaj
                      tuman nad sopkaj –
Hustaja para
                          nad katłom:
Znajoma pachła
                              bulbaj sopkaj,
Siałom,
              pakinutym žytłom.
Tam
        na strasie piaje sałoma,
Jak čaracinka ŭ kryhachod.
I pieśnia rodnaja
                                    i słova
Byłi radniejšyja štohod.
Viaki...
Prymorskija razmachi...
Zabyŭsia čorny chleb,
                                              ale,
Jak niezabyŭnyja prysmaki,
Haściła
                    bulba na stale.
I zazimkam,
                      kałi na toni
Išło daśviećcie ŭ tumanach,
Jana
          zhrubiełyja dałoni
Kabietam chaładziła ŭ snach.
Chaciny,
                  što ŭ lasnych pavietach
Zamioŭ katory łistaviej, –
Na ščodraj dałani płanety
Byłi
          ad bulbinak drabniej...
 
*

Nia chvałimsia
                          časinaj toju,
Kałi jaje –
                  usim na strach –
Pałiłi
              z prastatoj śviatoju,
Jak jeretyčku,
                              na kastrach.
Dy ŭ prysku
                              bulbu ŭhledzieŭ prodak,
Kałi karčy zhłydaŭ ahoń,
I, niby ŭzvažvaŭ samarodak,
Z dałoni kidaŭ na dałoń.
Jana –
              nia majcie bulbu ŭlehcy –
Z usimi stravami
                                  na «ty».
Hurok, kab ź joju popleč lehčy,
Daje nyrca ŭ rasoł kruty.
I smahnie sieladziec u loku,
I ŭ lutaj pary
                                  mleje krop.
Jana siudy pryjšła zdaloku –
U baraźnie
                        pa tryccać kop...
Dymisia bulbaj,
                                    kraj malenstva.
Jaje stvarała spakvala
Pa vobrazu i padabienstvu
Svajmu
                  karmicielka-ziamla.
 
*

Kryču na ŭsio Prymorje:
                                                        – Bulba!
Prymi pakłon
                                ad ziemlaka.
Raści,
              z haračych śniežak hurba,
Što maci syple
                                  z sahanka.
Ni doždž,
                        ni hrad ciabie nia pieścić,
Nadziejny chleb
                                  majoj ziamłi.
Nia hrebvałi
                          taboj i pieśniaj –
Z saboju ziemlaki ŭziałi.
A pokul
                    niedzie śpić zaleva,
Tajfun
                viatry ŭ miachach viazie, –
Jany ŭdvaich,
                            Adam i Jeva,
Kapajuć bulbu
                                    u tajzie...
 
 
 
 
Ha całinu
∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙
∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙
 
 
 
 
Viečar nad Tabołam
∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙
∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙
 
 
 
 
Łist z domu
Burty kładucca, jak barchany.
Łapatam nie dajom astyć.
Dy što za šum?..
Pryjšłi łisty,
Łisty ad rodnych, ad kachanych.
 
I mnie ž tut niešta być pavinna...
Matułin počyrk paznaju.
I piša pra biadu svaju,
Pra radaść i pra ŭsie naviny:
 
«Susied naš spraviŭ navasielle.
Nu a ŭ bary pa vierasu
Hryboŭ – choć zakładaj kasu,
I ŭžo arechi pałysiełi...
 
Vuholle ź piečy ŭrańni skača,
Kot mycca na vaknie pačnie, –
I vierycca, što ty ka mnie
Paśpieješ na piroh haračy».
 
Ja siomy raz, zabyŭšy stomu,
Čytaju hety łist,
                                      niby
Ja na Ušaččynie pabyŭ,
Pahutaryŭ z usimi doma...
 
I znoŭku ziernie z-pad łapaty
Uvierch lacić va ŭsie baki
I padaje. (A tak špaki
Na łuh sadziacca tam, za chataj...)
 
 
 
 
Dobraj ranicy!
A ptuški rasstańnie praročać.
Zara maładaja zajmajecca...
Kažu ja tabie:
                            – Dobraj nočy!
Choć treba kazać:
                            – Dobraj ranicy!
 
I vočy ŭhladajucca ŭ vočy,
Viasiołyja, ščyra ŭśmichajucca.
I kažuć jany:
                            – Dobraj nočy!
Choć treba kazać:
                            – Dobraj ranicy!
 
I ruki raźniacca nia chočuć –
Maćniej jašče tolki ściskajucca.
I kažuć jany:
                            – Dobraj nočy!
Choć treba kazać:
                            – Dobraj ranicy!
 
 
 
 
*  *  *
Jak zachłynuŭsia ad radaści žaŭranak,
Słaviačy sonca viasnovaha dnia,
Jak pa kupi na bałotnych vyžarynach
Miakka chrumścić pad nahoju sušniak;
 
Jak pa-nad jaram pad vietravym podycham
Volcha suchaja rypić i rypić,
Jak adviačorkam nad sonnymi vodami
Knihaŭka ŭsio niedaprosicca pić, –
                                        Try hady ja nia čuŭ.
 
Jak zasiniełasia voziera čystaje,
Bo maładaja krasunia viasna,
Kab padsinić chmar kasynki pušystyja,
Sińki ŭ vadu sypanuła spaŭna;
 
Jak pałachłivym dziciom ustryvožanym
Chmiel kala volchi abviŭsia vakoł,
Jak u bary, by maleńkija vožyki,
Šyški chvajovyja ŭsypałi doł, –
                                        Try hady ja nia bačyŭ.
 
Jak nad bruistaju šustraju rečkaju
Pachnuć łilei, ajer i čarot,
I pieršaćviet dałikatny parečkavy,
I čarnaziom toj, što vyviernuŭ krot, –
                                        Try hady nie ŭdychaŭ.
 
Znoŭku stupaju znajomymi ściežkami,
Bosaj nahoj paŭtaraju ślady.
Kvietki mnie ŭśled pazirajuć z uśmieškami,
Z tymi ž, ź jakimi hladziełi tady...
 
I krapiva maładaja strykajecca,
Byccam piaščotny, pryjemny ŭspamin.
Jem ja kapustu tryhubuju zajcavu,
Hładžu zmarožany łist žuravin.
 
Jasny błakit vam, prastory zialonyja,
Chaj ža nad vami z zary da zary
Radasna žaŭranki zvoniać natchnionyja,
Sonca haryć!
 
 
 
 
*  *  *
U vieraśnia – svoj, asabłivy pach:
Kuryć siviec – płyvie dymok harkavy.
Ziamloju pachnie bulba u kapcach,
Antonaŭkami – zory pa načach
I tumany – lažałaju atavaj.
 
A harbuzy praležałi baki
I abviłisia pavučynaj pražaj.
Zdavałasia – za chmaraj chłapčuki
Razrezałi harbuz na dva kuski
I ŭnočy Mlečny Šlach
                                                  na siemki pražać
 
Radoŭku adbyvać hatoŭ zaŭždy.
Stupaješ zołkaj, kołkaju rasoju –
Dymiacca ŭściaž zialonyja ślady.
Adbiłasia cialo ad čarady,
A pysa pachnie ciopłym syradojem.
 
U vieraśnia jość samy śvietły dzień,
Zaŭsiody jon dušu maju tryvožyć,
Choć znoŭ štany karotkija nadzień
I, hledziačy na svoj cybaty cień,
Puścisia basanož u padarožža
 
U kraj, dzie ranicaj sałodki son,
Dzie ŭ sumcy ahurok, ałovak, ściorka
(A vočy raśćviłi, jak sini lon!),
Dzie piaciarnioj machaje kožny klon –
Žadaje zarablać adny piaciorki;
 
Dzie ŭ kałidory ciažka ścišyć bieh,
Siadzieć u klasie hetkaja nudota.
La vokan vierabi latuć z-pad strech.
I, jak u kut pastaviłi za śmiech,
Ty doma ŭsim pakazvaješ z achvotaj.
 
U vieraśnia – svoj, asabłivy pach:
Kuryć siviec – płyvie dymok harkavy,
Ziamloju pachnie bulba u kapcach,
Antonaŭkami – zory pa načach
I tumany – lažałaju atavaj.
 
 
 
 
Baćku
Nia vyjšaŭ ty i ŭ hety raz
Mianie spatkać, padnieści rečy...
La vieśnic tolki znoŭ tvoj viaz
Kranuŭ hałinami za plečy.
 
Ty mnie nie padasi ruki,
Hladziš udal z-za škła partreta...
Ci bačyš, vyras syn jaki?
Skažy choć słova dla pryvieta.
 
A ja... čakaŭ z usich daroh
Ciabie ŭ sorak čaćviortym... letam.
Kałony ni adnoj nia moh
Ja prapuścić z achapkam kvietak.
 
Chaciełasia pačuć: «Synok...»
I kryknuć radasnaje: «Tata!»
Baćkoŭskim byŭ mnie kožny krok...
Usio išłi, išłi sałdaty...
 
Katory raz sychodziŭ śnieh...
Damoŭ viartałisia susiedzi.
Ja kožnamu nasustrač bieh
I čuŭ karotkaje: «Pryjedzie...»
 
Kałi ž u kryŭdzie mnie siabry
Hraziłisia padčas baćkami,
Tady chaciełasia naŭzryd
Zapłakać ščyrymi ślazami.
 
Nia płakaŭ ja – usim na złość,
Bo ŭ chacie byŭ adzin – mužčyna.
Nia jšoŭ ty...
Maci maładość
Hłybiej zavorvałi marščyny.
 
I zaraz – jedu ja zdalok,
Čakaju ŭsio – zajdu, a maci
Mnie skaža: «Paznaješ, synok?
Voś naša ŭsia siamiejka ŭ chacie...»
 
Pavieryć ciažka mnie tamu,
Što bolš nia pryjdzieš ty dadomu.
A šapku ja zaŭždy zdymu
Pierad mahiłaj nieviadomaj...
 
1958
 
 
 
 
Pa zialonyja vieniki
∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙
∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙
 
 
 
 
Treba doma byvać čaściej
Treba doma byvać čaściej,
Treba doma byvać nia hościem,
Kab dušoju nie ačarśćvieć,
Kab nia stracić śviatoje štości.
 
Nie zabyć, jak padviały ajer
Na pamytaj padłozie pachnie.
Jak u studniu cybaty aśvier
Zapuskaje ruku da pachi.
 
Nie zabyć ściežki toj, što ciabie
Na darohu vyvodziła z domu,
Što u chacie tam byŭ rubiel
U canie i pa kursu staromu.
 
Nie zabyć, jak marozam złym
Klamka palcy piače baluča
I adkul na stale tvaim
Bochan śviežaha chleba pachučy.
 
Pomnić svoj na iržyščy cień,
Nie zabyć, jak zavuć susieda,
Nie zabyć, jak piaje pad dzień
Za viasiołym stałom biasieda.
 
Treba doma byvać čaściej,
Treba doma byvać nia hościem,
Kab dušoju ty staŭ čyściej
I nia straciŭ śviatoje štości.
 
 
 
 
Pałata minioraŭ
Ruku adnahodak praciahvaje mnie,
Pacisnu ja kuksu ŭ šramach, by ŭ razorach,
I poracham
                    dy marhancoŭkaj dychnie
Z rajonnaj balnicy
                                          «pałata minioraŭ».
 
Daloka na zachad adkočvaŭsia hrom.
Hulałi ŭ vajnu my –
                                            u našych i niemcaŭ,
Vajna ž,
                  pazalohšy za kožnym kustom,
Hladzieła navokała
                                          pozirkam niemym.
 
My rana stalełi ŭ ziamlankach syrych,
Ale zabyvałisia cacki niaskora.
I rvałisia «cacki»...
I ŭrač havaryŭ:
– Jašče papaŭnieńnie
                                              ŭ pałatu minioraŭ...
 
Zdavałasia,
                      ŭ cišy
                                      rypieła ziamla
Na vosi –
                  niby na pratezie –
                                                            u zmory.
Paśla pieraviazki
                                      (oj, rany smylać!)
Śpiavała «Arlonka»
                                              pałata minioraŭ.
 
Viatryska łisty nam
                                            na šybinu kłaŭ,
Rabiny
                rukami zdarovymi
                                                      hojdaŭ.
I doŭha nia moh nas dakłikacca ŭ kłas
Toj vierasień
                              sorak čaćviortaha hoda...
 
Z pustym rukavom
                                      syn viarnuŭsia damoŭ,
A maci, jak jabłynia, biełaja
                                                      z hora...
Chaj poracham tolki
                                            zapachnie iznoŭ,
Vy ŭčujecie, chłopcy
                                            z pałaty minioraŭ!
 
Ty pomniš:
                        askołak abvuhłiła kroŭ,
Ty viedaješ miny
                                    zdradłivy noraŭ...
Biełabiletnaja ŭ dvaccać hadoŭ, –
Ty ŭ pieršym zapasie,
                                              pałata minioraŭ!
 
 
 
 
Kałyska
Ziamla – kałyska rozumu, ale  
nielha viečna žyć u kałyscy.
K. Cyjałkoŭski
Nieba sinim navisła połaham.
Ščyry dziakuj tabie, kałyska!
Nie ŭzraściła ty siemia kvołaha,
Nie pryziemłiła mary nizka.
 
Połah vyšyt Šlachami Mlečnymi.
Sonca – zabaŭka ŭ abłačynkach.
Nieziamnyja nam rany zalečvała
Ty – suśvietu ŭsiaho piasčynka.
 
Abharodžanaja Karpatami
I spavitaja ŭ Himałai,
Jak dałoń čałavieka, šurpataja,
Čałavieku ty ŭžo małaja.
 
I kałi my šlachami arłinymi
Palacim da płaniet naściarožanych, –
Ty, prapachłaja kmienam i hłinaju,
Budzieš zorkaju naddarožnaju.
 
Navat kosmas sivy pierajnačym my.
Tolki sum pa Ziamłi ahornie:
Tam žaŭruk kroplu sonca haračuju
Až da vosieni studzić u horle.
 
Krumkačy pa-nad boram krumkajuć,
Na łuhach murava hustaja,
Žarabia ciahnie traŭku chrumstkuju,
I małoha ŭ baki chistaje.
 
U tumannaściach uskałmačanych,
Dzie kaśmičnyja zaviruchi,
Nam prypomniacca ruki matčyny,
Što lulałi kałysku, ruki.
 
Tyja dobryja ruki pieršymi
Ad ziamłi nas padniałi ŭhoru:
– Hlań, synočak, stahi zavieršany...
Hlań, płyvuć žuravy nad boram...
 
 
 
 
Skrypačy
Znoŭ piła pad pachaju ŭ čachle,
By ŭ futlary skrypka.
Peŭna, sami
Nie zhadajuć, chto ich na siale
Achryściŭ viasioła skrypačami.
 
Tak i zastałisia skrypačy
U viasny dy ŭ leta prymakami
I nia majuć času adpačyć:
Chodziać, hrajuć vostrymi smykami.
 
A smyki ŭvapjucca ŭ kruhlaki –
Nijakoj nia treba kanifołi, –
Dobra ŭsmolać krochkija suki,
U siardzitaj jełki ich davołi.
 
Zakurycca – žach zirnuć ažno –
Biełaj zaviruchaj piłavińnie.
Skrypačy luboje bierviano
Abkantujuć, pierapałaviniać.
 
I ščyreje z rańnia da ciamna
Družnaja skrypačaja kapeła.
Pachnie baravinaju sasna,
Pjanaja asina – łiściem prełym.
 
Vyrazaj cymbały z toj sasny –
Bor zastohnie, ledź kručkami ŭdaryš.
Z dubu zrobiš kadzi – jak zvany,
Zahuduć praciažna na bazary.
 
A ź biarozy vyhnieš pałazy –
Zapiajuć na styłym śniezie sani.
Nie dahoniać sanak marazy,
Viecier, zachłynuŭšysia, adstanie.
 
Budzie novy dom stajać viaki
I źvinieć nad zaciššu asiełic
Ź lohkaje skrypačaje ruki
Pad smykami vietru i miaciełic.
 
 
 
 
Viatrak
∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙
∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙
 
 
 
 
Stałaści para
Kasiak husiej nad boram paradzieŭ.
Sumuje bor pad krak syty kačyny.
U ryžaj vierasovaj baradzie
Prabiłasia sivinka pavuciny.
 
Urańni sonca vyłiła ahoń
Na chib ščaciny chistkaha ajeru.
Schavałi chvałi chłipkija jaho –
Jon ikły znoŭ zialonyja aščeryŭ.
Ravie siardzity viecier, jak buhaj.
Dzień dobry, vosień ščodraja, paznaja,
Kałi zdalok
                          i les,
                                      i bor,
                                                  i haj,
I bylniažynku kožnuju paznaješ.
 
Z saboju čarnavokuju biary
I možaš śmieła ź joj u vosień kročyć.
Tabie aśvietlać šlach praz huščary
Kalony klon
I jasień jasny ŭnočy.
 
Zirni ŭ nadłužža – u vačoch uraz
Zabarabanić ad raboj rabiny.
Nahni – ciahuča hniecca viazki viaz
I kryšycca krušanaja krušyna.
 
Dy raptam sakavita chrapnie hrab –
Uspychnuć rosaŭ zyrkija viasiołki.
Dryžyć čarot – na dośvitku praziab.
A na hubach harčyć ad jołkaj jołki.
 
Ty vyznačaješ pamaładzi los,
Paznaja vosień –
Nataleńnie smahi.
Kiruješ umałotu chmarny voz,
Para spakojnaj stałaści j razvahi.
 
 
 
 
Ciałuška

#I
Źvidna
                vidna pałaźnia,
                                                  jak šlak,
Na puchkaj chuścinie
                                          śniežnaj roŭniadzi.
Rassypany prosam
                                            Mlečny Šlach.
Pilnujsia śladoŭ kapytoŭ
                                                              i ŭ roŭ nia jdzi.
 
...Žančyna brydzie,
                                            ciałušku viadzie.
Rahula śviecić
                                  biełaj załysinkaj.
Dzie
      pysu ciałušcy
                                        zmačyć u vadzie?
A da nastupnaha chutara –
                                                      nia błizieńka.
 
Idzie sorak piaty...
Maroz piače,
Ad zamieci ciomna –
                                        stupaje vobmackam.
Žančyna ciałušku
Kupiła ŭ jašče
Niekalektyvizavanaj vobłaści.
 
Pryjšłosia mašynu pradać.
Da vajny ž
Była žančyna
                                  kraŭčychaj Janichaj.
Muž miortvy.
Syn chvory.
Kaho vinić?
Budzie łyžka śmiatany
                                                  svaja niachaj!..

 

#II
Mama!
Ja pomniu –
                          u chatu ty
Pryniesła maroz
                                      i ŭśmiešku ciopłuju.
A potym
                  namiorzłyja kapyty
Pa śłizkamu hanku
                                        spałochana topałi.
 
U siencach stajała ciałuška.
Ściana
Nas raździalała
                                  z rachmanaj Łysoniaju.
My čułi,
                    jak dychała ciopła jana,
Jak žvaku žvała,
                                    cichaja, sonnaja.
 
Rahami pahrukvała ŭ ścienku:
Čas
Svajho abiedu dakładna viedała.
Kałi chto, byvała,
                                      zachodziŭ da nas –
Jana hałavoju machała vietłiva.
 
Siabie dazvalała časać miž roh.
Hladzieła razumna
                                      vačyma sumnymi.
I ja la vazoŭ sabiraŭ muroh –
I častavaŭ jaje
                            hetym łasunkam.
 
Nijak ja nia moh
                            małaka dačakać...
Praz hod –
                        narešcie! –
                                                z załysinkaj biełaju
Kala ščaśłivaj Łysoni –
Dačka
Na chistkich nožkach,
                                      niazhrabnaja,
                                                                  biehała.
 
U choład Łysoniu ŭkryvałi
Rudoj
Paściłkaj,
                          dačušku – aŭčynkaj miakkaju.
...Ja pomniu,
                          jak maci
                                          na pieršy nadoj
Kściłasia,
                      płakała,
                                          Bohu dziakavała.
 
U siencach zacišna.
                                      Łysoni niama.
Nia kłiča sumna
                                dačušku miłuju.
A mnie syradojem
                                    pachnie zima
I śnieh rypić
                                kapytami nastyłymi...
 
 
 
 
Truba
Kazałi maci
                        hałavy nia viešać, –
Susiedki spačuvałi jak mahłi.
Prykurvałi sałdaty z hałaviešak,
Što siońnia nočču
                                        ścienami byłi.
 
Było niazvykłym słova
                                                    «kvataranty»,
Susied čamuści staŭ
                                            «haspadarom».
Ja nie stykaŭsia ŭ chacie hetym rankam,
Ja biehaŭ z kvartaj,
                                        brazhataŭ viadrom.
 
– Raści viałiki!..
– Za vadu, brat, dziakuj!..
Adzin sałdat z błakitnymi vačmi,
Nibyta ŭ taty...
                                    Duža dobry dziadźka
Mnie praciahnuŭ trubu:
                                                  – Synok, vaźmi!
 
Ty pieramoh – trymaj, heroj, trafiei,
Trubi hučniej,
A Hitleru – truba.
Ja ŭ ščaści bieh harodam utraviełym,
Ad radaści
                          i son i sum prapaŭ.
 
Pavyščarbiŭ uščent ja nož apošni,
Pakul sadraŭ hluhataha arła...
Ja krokam strajavym chadziŭ pa požni –
Na zajzdraść siabrukam truba raŭła.
 
Płyłi ŭ vačoch kruhi –
                                              staraŭsia ščyra,
Až vodhulle išło za papłavy.
I adhukaŭsia žuraŭłiny vyraj,
I na dvary susiedskim Łyska vyŭ.
 
Dy nieŭprykmiet pa vułicach ušackich
Prajšoŭ maroz –
                                      pakinuŭ styły śled.
I za trubu viałikuju vušanku
U sivier zły prapanavaŭ susied.
 
Vajskovaja vušanka
                                          z futry miakkaj.
Zdavałasia,
                      pahładź jaje rukoj –
Jana, jak kot, pačnie murčeć i miaŭkać.
Maroz kruciŭ za vušy ranicoj.
 
Śćviardžaŭ ja maci:
                                              – Šapka małavata,
Ja prachadžu i ŭ letniaj,
                                                  nie biada!
Chałodnaja vušanka, mała vaty...
Dy ŭsio ž trubu
                                  pryjšłosia mnie addać.
 
Susied truboju Łysku kłikaŭ potym,
Kałi źbiraŭsia palavać kudy.
Trubu začuŭšy,
                                  płakaŭ doŭha ŭpotaj...
 
...Daŭno znasiŭ vušanku,
Dy zaŭždy
Tryvohaj uspaminy serca ścisnuć,
Kałi sałdacki horn raŭniaje stroj.
 
Tryvožny hod źvinieŭ
                                                  majmu dziacinstvu
Niamieckaju
                      trafiejnaju
                                                truboj.
 
 
 
 
*  *  *
Kałi pačnuć ad dachaŭ cieni kłaścisia...
∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙
 
 
 
 
Snapavoz
Trasianuŭ svaim čubam – daśpiełym kałośsiem,
Padpierazaŭsia viaźmom – i ŭ aboz.
Asmužany, vusam aścistym kałoŭsia
I šlach pa iržyščy pramiaŭ
                                                            snapavoz.
 
Zaśvirhataŭ pieraciortaju vośsiu,
Na ŭźmiežku ŭstryvožyŭ dakučłivych vos.
Ujechaŭ z nałitaha leta u vosień
Na poŭnym razhonie
                                          taŭstun-snapavoz.
 
Pracuje – i ŭsio ŭ jaho sporycca, kleicca.
Vačej nie zažmuryć ad ros i da ros.
I krucić baranku, natužvaje lejcy,
Pyłić pa ŭsich balšakach
                                                        snapavoz.
 
Ad tupatu,
                      hrukatu,
                                          homanu – 
                                                              tłumna.
I žytam prapachłi utułki kalos.
Pustyja taki, padchartanyja humny,
Prymajcie, –
                              viazie uradžaj
                                                          snapavoz.
Ziarniatami zor Mlečny Šlach zaciarušan –
I tam snapavoz u darožańku rušyŭ.
Ščaśłivaj darohi tabie,
                                                    snapavoz!
 
 
 
 
Stancyja Hramy
Paravoz sapie i ciažka dychaje
Na zaviejnaj stancyi Hramy.
Chodziać marazy chadoju cichaju
Biełymi puciejcami zimy.
 
Kažuchi puciejcam łinzaj soniečnaj
Sakavik u poŭdzień prapiače, –
Pa tuhich, nastyłych rejkach zvoniačy,
Paimčacca ciahniki šparčej.
 
Ciahnikam machaje dub nad kručaju,
Siemafor mirhaje – šlach pramy,
Bo samoj viasnoju im daručana
Razvazić pa ŭsioj ziamłi hramy.
 
Vieśni,
                budzie jon – chłapčyna ŭ majcy –
Samazvał z kamieńniem razhružać.
Z łoz paśla jaho śvistki zdymajucca,
Ciahniecca travica z-pad łaŭža.
 
Letni
Zahrymić pustymi žornami –
Vymałaŭsia letašni ŭradžaj,
I pa-nad suzorjami aziornymi
Vyhnucca viasiołki z kraju ŭ kraj.
 
Vosieński,
Z načami vierabinymi,
Zaburčyć siardzita chrypły hrom:
Choča zatušyć pažar rabinavy,
Zakružycca u viry vuhrom.
 
Tut usie rabotaj zabiaśpiečany –
Budzie navat staŭki paŭtary.
Tut pasadu hroznaha dyspetčara
Pierunu dałi:
                          – Hladzi, stary.
 
Kab padčas nie zatrymałi zaležy,
Kab pavodcy hrafik nie razmyć,
Kab svoječasova adhružałisia
Mirnyja
                  viasnovyja hramy.
 
Tut u noč čaromchavuju, biełuju
Chodzić maj spjanieły, sam nia svoj,
I, ad sałaŭjoŭ asałaviełaja,
Poŭnia krucić kruhłaj hałavoj.
 
Tut biarozy karkajuć i krachkajuć,
Hłuchnuć ad ptušynaje hurmy.
Kožny hrom –
Z połackaje stancyi
                                          łahodniejšy charaktaram –
                                          Hramy!
 
 
 
 
Pieršy navasioł
∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙
∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙
 
 
 
 
Hłušcy i šmattyražka
∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙
∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙
 
 
 
 
*  *  *
Zaspanaja ranica mžystaja,
Na farby i huki skupaja.
Nibyta ściažynaju mšystaju,
Prycichłaj ziamloju stupaješ.
 
I viodry pryhłušana brazhajuć
Kala adsyrełaje studni,
Łiściovaju dychaje brahaju,
Pakutuje vosień zastudaj.
 
Cybataj nahoj žuraŭłinaju
Imšarami vierasień kročyć.
Ad kisłych prysmak žuravinavych
Zapluščyła sonca vočy.
 
Ćvituć uspaminy vierasam.
Niajasnaje mroicca-śnicca.
I mocna žadajecca-vierycca,
Što ŭsio da paŭdnia prajaśnicca.
 
 
 
 
Partyzanskija kotłiščy
∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙
∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙
 
 
 
 
*  *  *
Prajezd pa centralnaj vułicy...
∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙
 
 
 
 
Matylok

Bjecca, ŭjecca šparki, lohki 
Siniakryły matylok.                 
#Maksim Bahdanovič

 
Łileju
              mlavy
                              plos
                                          lulaje,
Z-pad źležanych
                                      abłok
                                                  zdalok
Lacić, vichlasty i bialavy,
Pialostak lohki –
                                    matylok.
 
Jon kłiča u błakit łileju,
Kab nie lubiła
                              bolš
                                              da śloz
Błiskučy ad łuski i hleju,
Samleły
                  abmialeły
                                          plos,
 
Dzie łaščyć ciopłaj łaskaj chvala         
Łinioŭ – źlaniełych cielpukoŭ,
Pabłiskvaje
                        niabłizka
                                          daleč,
Dzie ŭ ile
                    nia źłičyć malkoŭ.
 
Dzie hłyb
                    uhnieŭlena šypieła,
Kałi
          na chvałi
                            łivień
                                          loh...
Zasumavały,
                          bieły,
                                        bieły,
Lacić udaleč
                                matylok...
 
 
 
 
Na bierazie Vaŭčenskaha voziera
∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙
∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙
 
 
 
 
*  *  *
My z maci...
∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙
 
 
 
 
Cymbały
Matylok na kaleni prysieŭ,
raskryłiŭ kryły:
dva zaspanyja łuhi ŭ rasie,
dźvie abłačynki-kryhi,
dźvie
            palany zaśniežanyja,
dzie,
        jak biežancy,
jak paharelcy,
asiny,
            ad choładu sinija,
nia mohuć pahrecca,
dzie staronki razhornutaj knihi
stahoddziaŭ,
                        sivych, jak tumany,
nad jakoj lamantujuć knihaŭki,
jaje małanki pišuć,
                                        čytajuć jaje
                                                                  pieruny.
Pa zvonkich promniach,
                                            pa łiŭniach tuhich
udaryŭ kručok –
                                    i ŭmomant,
jak rečka na dośvitku ŭ bierahi,
u serca hruknuła
                                      pieśnia znajomaja...
Viatry!
Ja vas zakłinaju,
                                  prašu, jak bratoŭ,
słuchajcie ŭsie,
                              słuchajcie ŭsie!
Nie asypcie rasu łuhoŭ,
jakuju pieśnia
                            da sonca niasie...
 
 
 
 
Stearynavaja śviečka
Jana ka mnie pryjšła nia z dobraj kazki,
Nia ź jołki u vahniach pad Novy hod,
Haračyja aładki ź jejnaj łaski
Z patelni ja chapaŭ chutčej u rot.
 
Sorak čaćviorty ŭspomnicca zaŭsiody –
Na pavucińni žoŭkły łist trymcić.
Zaŭziata my łapacim aharody,
Kab letašniuju bulbinu znajści.
 
I z hetaj bulby ź dziŭnaj nazvaj «rułi»
Dla nas takich prysmakaŭ napiače
Nazaŭtra kłapatłivaja matula,
Jasi – baišsia, kab było jašče.
 
Jana ka mnie pryjšła nia z dobraj kazki,
Bo nielha tak było – ni dać ni ŭziać –
Biaz hetaj stearynavaj padmazki
«Prysmaki» ad patelni adarvać.
 
Jaje nie dakranałisia zapałkaj
I ad kata chavałi pa načach.
Ja smak taho trafejnaha asmałka
Jašče i zaraz čuju na hubach...
 
 
 
 
*  *  *
Uspaminy – nieŭzarvanyja miny...
∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙
 
 
 
 
*  *  *
Drač kryčyć u hustym tumanie,
Byccam chto jaho, durnia, reža.
Ja prysłuchaŭsia –
                                      praź mianie
Prarasła
                      Biełavieža.
Aplałi mianie karani –
Pracavityja viaźni ziamnyja.
Ty hałinu adnu krani –
Pušča ŭsia
                      uva mnie zanyje.
Mnie ziaziułi nia źłičać viakoŭ,
Dziacieł hrukaje –
                                    mnie u hrudzi.
A viatry, karahodam, vakoł
Chodziać-chodziać
                                      i son moj budziać.
Bystraj łastaŭkaj,
                                          jak strałoj,
Ŭ mianie vyraj daloki strełić –
Sonca
              ź pieśniaj zialonaj, staroj
Uźnimu na zialonych arelach.
U krynicach krutych zavaru
Chmiel viasnovy ź zialonaj pienaj.
Pad virami niamych zaviruch
Uva mnie
                  navalnicy śpiejuć.
 
 
 
 
Boty
∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙
∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙
 
 
 
 
Pravincyja
∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙
∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙
 
 
 
 
*  *  *
Smutkam i radaściu čałaviečaju...
∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙
 
 
 
 
Dźviery
∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙
∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙
 
 
 
 
Busieł

Vasilu Bykavu

 
Niepasieda,
                      daŭhacyby busieł –
Daŭniaje viasny
                                zabyty son.
...Ja złavić jaho
                                za chvost ciahnusia,
Dražnicca
                        i uciakaje jon.
Ot, zdajecca,
                            uščamlu pad pachu
(Łuhavinaju
                        biahu
                                  naŭprost).
Nada mnoju –
                            kryły biełym dacham,
A pierad mnoju –
                                    čorny chvost...
Zmorany, ja doŭha płaču potym.
Suciašać
                      starajucca usie:
– Busieł chodzić
                                  u čyrvonych botach
I tabie
            takija ž
                            pryniasie...
Horbić plečy hora,
                                            horbić praca.
Usiaho spaŭna
                              mnie los pasłaŭ...
Voś užo i skroni serabracca.
Dy jašče j ciapier
                                      łaŭlu busła.
Nu, na hety raz
                                  viarnusia z ptacham –
Ja ž za im prajšoŭ
                                        bahata viorst!
Nada mnoju – kryły biełym dacham.
Pasprabuj
                        złavi
                                    busła za chvost...
 
 
 
 
Sady
∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙
∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙
 
 
 
 
Nahbom
Padtałi pamału hłyžy,
sonca pahlad
                            u jary skirovany.
Ralla lažyć
niadojenaj karovaj.
Pieśnia žaŭranka,
                                        jak parol
trejciaj partyzanskaj viasny.
Dzień małady
                                pierastupiŭ paroh...
Małady suviazny
ciahnie sa studni viadro,
vadu spakojnuju
                                  stavić na zrub
(lasny rajon – zacišna ad viatroŭ),
viadro rybinaj ciažkaj
                                                  vyryvajecca z ruk.
Rypić pierasochły vočap.
Suviazny łakciom
                                    zasłaniaje vočy:
u poŭnym viadry
                                      ildzinki i sonca.
Cišynia za ŭsim
                                  naściarožana sočyć.
Pavietra ŭdychnuŭšy,
                                              chłopiec dźmie
na ildzinki –
                            bjucca ŭ klopki sa zvonam,
jašče adzin uzdych jahony –
                                                        sonca, jak pierahretaja miedź,
u ścienku draŭlanuju stukaje miakka.
Nahbom
                z poŭnaha
                                      pje partyzan sa smakam –
tolki chodzić kadyk.
 
Tady
chłopcu ŭšackamu stolki hod
było,
            kolki siońnia mnie.
Pa viaśnie,
kałi adhrymić kryhachod,
ab nastupleńni ciapła
                                                  papiaredzić hrom, –
i sonca śmiech,
i abłačynak apošni śnieh
pju ź nieba,
                          jak z poŭnaha kubka,
                                                                      nahbom,
bo suviazny nie dapiŭ...
 
 
 
 
*  *  *
Heta raskaz pra konika,
pra zialonieńkaha
                                      i tonieńkaha,
Bratoŭ jaho ŭ łuzie spatkaješ
sa zvonkimi kapytkami.
Raskazvaŭ moj siabar
                                              z fłotu handlovaha.
...Čyrvonaje mora karabiel vyhabloŭvaŭ.
Ad śpioki navat čajki kanałi.
Noč na bort uziałi my
                                              ŭ Sueckim kanale.
U trumie młosna, by ŭ paščy kratera,
vychodzim na pałubu – zory kratajem.
Miesiac – iluminatar nadrajeny.
Nieba – trum viełizarny,
                                                    lampački – zory.
Nastroj tak sabie.
                                      Kurs pravilny.
Płyviom pa vodnaj prastory.
Kanał pryśmireŭ, loh zialonaj toŭščaju.
Na miesiac hladziać
                                        araby-švartoŭščyki,
nia zvodziać voč
z karabla,
                      z nas,
                                  marakoŭ savieckich;
spačatku my ich uziałi,
                                            potym noč
u kanale Sueckim.
Pachnie nahretaja farba, žaleza.
Dy hołas tanklavy cišu prarezaŭ,
biesturbotna-viasioły,
                                            prarezaŭ dałi, –
zdałosia, što nam,
                                      saśmiahłym, padałi
z chałodnaj
                      kryničnaj vadoju konaŭku.
Nu jak nie paznać
                                      śpievaka niastomnaha –
                                                                                          konika?
Pryjechaŭ, napeŭna, ŭ araba na robie,
jaŭna arabskaje vymaŭleńnie.
Na pałubie niedzie zašyŭsia, maleńki,
dy što jon z nami ŭsimi robić!
Niasuć jamu bulbu,
                                          kapusny łist.
«Jeści bulby nia budzie – syraja», –
niechta piarečyć,
                                    a žurnałist,
što z nami jedzie,
                                  na ŭsich paziraje
dy niešta ŭ błaknot zanatoŭvaje.
My słuchajem konika,
                                          zhrudziŭšysia natoŭpam...
Mnie jon, viadoma,
                                    napomniŭ Ušaččynu:
...zmrok pa iržyščy idzie
                                                      z aściarohaj kašačaju
Jak pievień na kurasadnik,
                                                        sonca za lesam sieła,
pachnie padviałaje siena,
pyrskajuć,
                          skačuć koniki,
jak sa skakałkami školniki.
Iržyšča złoje.
Pokul zialonaha złoviš –
kaleni i ruki
                          zialonymi stanuć.
Lažaš spać,
                              a ŭ zapieččyku nieścichana
niedalokaja konikava radnia
ciahnie pieśniu svaju da dnia...
Konik zmoŭk.
Navat mora rasčulena-cichaje.
Tolki hadzińniki ŭ cišy cikajuć, –
zdajecca –
                      traskočuć koniki...
Pasłuchajcie –
                              tonieńka-tonieńka...
 
 
 
 
Pamiaci A. V.
Biełaja zavirucha
łomić źniciełyja ruki,
hałosiačy,
                      chodzić pa Miensku.
 
Čornaja skrucha
                                pravić paminki
pa śmiechu majmu
z tvaimi vačyma.
 
Ja pasynkam staŭ
u losa-ajčyma,
pasynkam
                      u ziamłi-mačychi,
na jakoj ja drabniej
                                        za ziarniatka makavaje.
 
Čakać mnie niama čaho,
čakać mnie niama kałi.
Ja –
      kołas pachiły,
                                      horam nałity.
Ruchajucca łifty –
baču
          ruchomyja damaviny...
 
Lod apošni vydzioŭbvajuć pieški –
ručnyja dvornickija hraki.
Zimu za horad vyvoziać śpiešna
Hruzaviki.
A chto maju zimu vyviezie?..
 
 
 
 
Smaha
Suśłik mołicca,
                                    skłaŭšy łapy:
– Jak ja,
              tak zapłakała b nieba choć!..
Kab,
          byccam vužoŭ,
                                            učarniełaj lapaj
małanki
                  hłytała niepahadź.
Arła razmaryła –
                                        rassochłasia dziuba,
suchim
            padaviŭsia klokatam.
Kałi ž u rallu
                                    žałudami z duba
udarać
                daždžyny dalokija?!
Viatry
              sipiać ad udušša ledźvie:
– Śpioka,
                  suchmień zamučyłi...
Niaŭžo heta
                          chodziać nahami niedzie
pa ziabkaj vadzie
                                  papłavami zybučymi?
Step padymaje,
                                jak šalu vahaŭ,
sonca płyvie
                            nad vysakavoltnymi mačtami.
Da kožnaj kropłi
                                      ciahniecca smaha,
niby dzicia
                      da saskoŭ matčynych.
Lublu ja
                    smahu z suchimi hubami
za tuju prahu
                            sa skvapnym pozirkam,
što šłanham pažarnym
                                                      viasiołku zhinaje
i – asušaje
                      pradonnaje voziera!
 
 
 
 
Pamytaja padłoha
Tolki što pamytaja padłoha
Pačynaje pachnuć boram husta.
Znoŭ, zdajecca, słuchaješ padoŭhu,
Jak źviniać hałin sasnovych huśłi.
 
Młosna ad małin u raściarobach.
Dziacieł hruknie ŭ cišyni čmiałinaj.
Vycirajcie nohi.
Aściarožna!
Vy stupajecie pa vieršałinach!..
 
 
 
 
Paśla navalnicy
Choć dzień idzie na spad,
                                                      ale
Ŭ vačoch śmiašynki-djabłiki.
U abrasiełym padale
Ty mnie padnosiš jabłyki.
 
Tuhija hrudzi ablahła
Sukienka abmakrełaja.
A miesiac
                  zyryć z-za vuhła
Na ikry zaharełyja.
 
Jašče nia źviśłi nad taboj
Kłapoty chmuraj naviśsiu,
I jabłyńkaju maładoj
Staiš ty ź pieršaj zaviaźziu...
 
 
 
 
*  *  *
Adnu ja znaju na ŭsich čyhunkach
stancyju – «Kиpiatok»,
u dno viadra tam zacokaje hułka
strumieniu haračaha kapytok.
Hłynieš – i ŭ horła
                                          vostryja kipciki
adrazu zapuścić
                                      siardzity kipiecień.
Ty jamu niešta šepčaš na vucha –
łaskava dźmuchaješ, –
słuchaje,
              ale adrazu nia choča miakčeć,
drapaje jašče,
kipciki ŭsio ž chavaje
i, urešcie, tak łahadnieje,
što hatoŭ zamurčeć.
Apošni hłytok –
i šlach viasioły...
 
Dakładnuju ryfmu
abkatvajuć koły:
            kapytok-kipiatok,
            kapytok-kipiatok,
                          kipiatok,
                          kipiatok,
                          kipiatok...
 
 
 
 
Parom
Pahodnaj sienakosnaju paroj,
Nahružany buchmatymi vazami,
Zialonaj chmaraj suniecca parom.
Kab nie adbiehłi bierahi ŭ baki –
Kanatam mokrym mocna ich źviazałi.
I złosna ŭstałi stromy na dybki.
      Ale prymajuć bierahi parom –
      U bierahoŭ z paromam svoj parol.
Sam Červień za paromščyka staić.
Płyvuć vazy – niama zatrymki ruchu, –
Zdajecca, ŭbrod z łuhoŭ pajšłi stahi.
Spacieŭ paromščyk, zamaryŭsia ŭščent.
Baluča šyju reža paciarucha,
Dy padjazdžaje voz,
                                          jašče,
                                                      jašče...
Jak śpioka,
                      dychaje la vucha koń.
Ad murahu pazielaniełi cuhłi.
Haryć ahniom u Červienia dałoń –
Kanat ściskaje siońnia ad vidna.
Dy voz za vozam vałakucca cuham.
Raka prapachła murahom da dna.
      A sonca paziraje ź nieba skosa –
      Oj, nie abhonić Červień Sienakosa.
Hej, Červień,
                              ty adzin zaparyšsia –
Biary mianie k sabie ŭ tavaryšy...
 
 
 
 
*  *  *
Daroha takaja,
                            što mała viery,
Harantyi bolej –
                                      trymacca abieruč.
Jakaja daroha,
                            taki i aŭtobus,
Dy lepš drenna jechać,
                                                  čym dobra topać.
Zaniaty
                kožny svaim
                                            pasažyry:
Chto detektyvam,
                                  chto – bułkaj z syram.
Dy ŭpieradzie –
                                raptam! –
                                                      na ŭsiu darohu
Miesiac zaniaŭsia
                                  viałiznym stoham.
Stoh zahareŭsia,
                                  pałaje na ŭzhorku.
Vuń
            pakaciłasia
                                    iskraj zorka.
Zmoŭkłi kpiny,
                                zmoŭkłi žarty.
Vačej nia zvodzić
                                      nichto z pažaru...
Špijon nia złoŭleny,
                                          syr nia źjedzieny, –
Hladziać na poŭniu,
                                          jak na ahledzinach
Na maładuju
                          radnia žanichova.
I bolš ni huku,
                                  i bolš ni słova...
Mianiajucca
                        samyja chmuryja
                                                      miejscami –
Chočacca ŭsim
                              być błižej da Miesiaca.
 
 
 
 
Palać bulboŭnik
Kałi razychodziacca
                                          leta z vosieńniu paluboŭna,
a bulbianišča na zimu
                                                jašče nie pieravorana,
zhrabajuć u kučy, palać bulboŭnik.
Iskry latuć i blaknuć
                                                    patuchłymi zorami.
Dym spačatku rviecca ŭharu,
                                                              dy pieradumvaje nieŭzabavie, –
mabyć, łahčynaj
                                          prajści zachaciełasia.
Barana, što lažyć dahary zubami,
jak vožyk toj,
                              abčaplałasia łiściem
                                                                            zžaŭciełym.
Słaniečnik hałavu ciažkuju
                                                          praz častakoł prasunuŭ,
hrejecca –
                      choład dajmaje patrošku.
Latuć žuravy nad Ušačaj
                                                              z kurłykańniem sumnym,
lacić naŭzdahon im
                                          cichaje:
                                                        «Puciom-darožkaj!»
Na vozie jedzie moch baravy,
                                                      zapały łistam, ihłicaj,
dym śledam idzie,
                                        i koń hałavoju matlaje stomlena.
Z ranicy chmurycca, chmarycca,
                                                                      pad viečar – imhłicca.
Žuraviel nad studniaj pryhnuŭsia –
                                                                                nizka pad vosieńskaj stollu
Ja hety cichi dym
                                  na smak
                                                    i navobmacak
                                                                                  viedaju,
jaho ja ni z čym nie pabłytaju,
luboj paroju,
dzie b ni byŭ, adusiul
                                                pa im, jak hančak pa śledu,
darohu dadomu znajdu, da matčynaha paroha.
 
 
 
 
*  *  *
Mocham ziaziulčynym
                                              iduć maładzicy,
huby zaśmiahłyja
                                      ŭ śpiełych sunicach –
na soncy jahady
                                    spakojna vymlełi.
Choładam nohi
                              račułka vymyła.
Lacić
                nad zvonkimi baravinami
pieśnia
                dziaŭčynańkaju
                                                  niavinnaju:
                – A ja ŭ baru
                Hryby biaru,
                Kala miežy –
                Syraježy!..
Ach, kładka zybkaja,
                                      račułka miełkaja!
Adkul ža vymknuła
                                              uśmieška śmiełaja:
                – Kavałišańka,
                Maja višańka,
                Nie kažy ty kavalu,
                Što ja ciabie pavalu.
                – A choć na miažy
                Pałažy,
                Tolki majmu kavalu
                Nie kažy!
Na moch pavalacca
                                        na ściežcy vuzkaj
dumki,
            što saładziej
                                          za vusny...
Jak tut hukajecca,
                                    dy ŭžo źmiarkajecca...
Tuha udoŭja
                        damoŭ viartajecca.
 
 
 
 
*  *  *

Mikołu Prašchoviču

 
«Na Biełarusi
Pčoły, jak husi», –
Pryhadvaŭ ziamlak
                                          u vyrai.
Zory śpiełi,
                          zory haśłi,
moch ziaziulčyn
                                  ros na vyvaratniach.
«Jem syruju zajčynu
Dy lublu Ajčynu!» –
Prysiahaŭ paŭstaniec
                                              niabiosam.
Dźviery
                    dniu maładomu
                                                    rasčynieny –
Rasoj išła pieśnia bosaja:
              «Ja zdymu parču,
              Nožki abviarču...
              Pieśniu aziabłuju
              Sahreć chaču...»
Torkniecca ŭ kryhu
                                          łyč karasiny,
Sonnuju roŭniadź uśpienić.
Zharu ja
              na viejcy tvajoj
                                                  rasinkaj,
Biełaruś –
                      maja mova
                                              i pieśnia.
 
 
 
 
Janku Kupału
Melodyja hetych słoŭ
Z malenstva ŭ dušu zapała.
U hałavach maich śvietłych snoŭ
Stajałi
              Kupalle,
                                    Kupałka,
                                                        Kupała.
 
Maci mianie kupała,
Śpiavała
                      pra noč
                                        na Ivana Kupału:
– Išła Kupałka niaviesieła,
Kraskami vočki zaviesiła.
Stała Kupałka biedavać,
A dzie ž mnie nočku načavać...
 
– Idzi, Kupałka, ŭ kaniec siała,
Načuj, Kupałka, ŭ Vasila,
U jaho piva navarona,
Jaho dačuška zaručona...
 
Noč pa ziamłi stupała,
Kupałki źbirała.
Recha nia spała:
                              – A siahońnia ž Kupała,
Što ni zrobiš – prapała:
 
Chočaš –
                    dźviery ŭ susieda zdymaj,
Płot vynoś na darohu.
Mała siły –
                          darma!
Kłič kaho na padmohu.
Zaŭtra nie havary...
 
Noč pałiła kastry,
Iskra
          ŭ dušu mnie zapała –
Kupała...
 
 
 
 
Dubroŭka
∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙
∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙
 
 
 
 
Viarnułasia pieśnia dachaty
∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙
∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙
 
 
 
 
Pradčuvańnie
∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙
∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙
 
 
 
 
Radzimie
∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙
∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙
 
 
 
 
Safijka
Nia skažuć u Połacku: – Safijski sabor.
Tut jaho nazyvajuć łaskava:
                                                              – Safijka...
Tak partyzany
svaich suviaznych nazyvałi.
Tak hukaŭ ja kałiści
dačku susiedskuju.
 
Chram śviatoje Safii –
                                              Safijka...
Ciahnie ŭ nieba ruki,
jak dźvie tapałinki suchija,
prosić, kab nia ŭdaryŭ piarun
pa zahotziarnoŭskich zasiekach.
 
Chleb nadzionny –
jačmień i žyta –
jana zasłaniaje ad lutych łiŭniaŭ.
Na abkutych dźviarach
vucha praboju adciahvaje
zamok pudovaju zavušnicaj.
 
Vaspavataja ad askołkaŭ i kul,
na śviet Safijka hladzić
vačyma cnatłivymi.
Zdaloku, z adzinaccataha stahoddzia,
viečaram son da jaje prychodzić
I až da ranicy śnicca.
 
Pacham niazvykłym
viecier dychnie z Naftahrada –
pračniecca Safijka:
staić nieznajomiec,
ad nafty błiskučy,
jak hrak na pratałincy.
Dzie jana,
doŭha Safijka nie razumieje,
zdaloku ŭ ranicu hetu viartajecca.
I tolki taki ž ružavaty,
jak dzieviać stahoddziaŭ nazad,
tuman nad Dźvinoj razamlełaj...
 
 
 
 
Łodki

Michasiu Stralcovu

 
Prybiŭšy da bieraha
                                              čarot patruščany,
Zasynaje voziera,
                                  ad sivieru siniaje.
Stamlona dychajuć chvałi,
                                                      jak hruzčyki, –
Na plačach
                      haračaje sonca
                                                      nasiłi.
Nierastujuć ildzinki
                                              chałodnymi płotkami,
Aziabłamu poŭdniu
                                      ŭ chmarach nia ŭhrecca.
Z voziera pad pavietku
                                              płyvuć na kalosach łodki,
Jak daŭna ich siostry dalokija
                                                          «z varah u hreki».
Azalełuju pieśniu
                                      zaciahnułi viatry-muzyki.
A zapłyvałi ž łodki
                                            za dalahlad nieviadomy.
Zaraz płyści im
                                    pa voziery nieciarpieńnia zybkim
Ad bieraha ledastavu
                                            da bieraha kryhałomu...
 
 
 
 
Maja mova
Śćviardžajuć historyki i movaznaŭcy,
Što pastupova ścirajucca hrani nacyj
I, nibyta jak pieražytak,
                                                    adžyć pavinna abaviazkova
Mova maci majoj – biełaruskaja mova,
Što mnie, jak imia ŭłasnaje, błizkaja i znajomaja,
Što pa žyłach maich ciače
                                                      i sonnym Sažom i Niomanam.
Ja čakaju časinu siabryny ludskoj,
Ale nie zhadžusia, što rodnyja movy łuskoj
Byłi na rybinie čałaviectva,
Jakaja ŭ viečnaść płyvie akijanam viečnaści.
Halejuć uvosień hai-kasmačy,
Pa viaśnie raściskajuć łisty
Svaje kułački maładyja.
I kałi navat mova maja zamaŭčyć,
To nia zrobicca miortvaj łatyńniu.
Słovy, dzie kožny huk
Aziabłaj sinicaj cińkaje,
Nia stanuć terminami medycynskimi.
Hetyja słovy
Pavinny vyvučyć buduć nanova,
Kab daviedacca,
                Jak Ruś maja, biełaja
                Ad viasnovaj nakvieci
                I kaściej niaprošanaj nabrydzi
                Z-pad čarapastych svastyk,
                Volnaj volaj svajoj daražyła,
                Jak z bratami i siostrami
                Ščyra družyła.
                Kałi mova maja
                Ułijecca ŭ ahulny ludski akijan –
                Paciače ŭ im, strymanaja,
                Ciopłym Halfstrymam.
                I budzie mnie serca hreć
                Kožnym aščadžanym słovam,
                Bo, jak žyta, spradviečnaja
                                                                          Biełaruskaja mova!
 
 
 
 
Kupalaniaty

Jadźvizie i Janku Ramanoŭskim

 
Baćkoŭskaje ziamłi
                                        skupyja lady,
Viasnovy parastak
                                        dla vas – niałišni.             
Tapalaniatami
                              kupalaniaty
Kala tapołi hordaj
                                          uźniałisia.
Ich pieśnia dziadźki Janki
                                                  kałychała.
Jany da nas danieśłi
                                              šum zialony.
Drymotnyja viry
                                      vačej Kupały,
Iłba
          niemaładuju zadumionnaść...
Iduć zdaloku
                              čystyja krynicy.
Nad imi
                viekavaja zaciš dremle.
Niachaj hałinicca
                                    i karanicca
Piavučaje
                  kupałaŭskaje dreva!
 
 
 
 
Park
Bor małady žyvicaj pach,
Vioŭ dzion padłik ad nočy,
Pakul vysoki tytuł –
                                                  «Park»
Nie atrymaŭ adnojčy.
 
Stary prajezdžany bałydak
Zvać pačałi praspektam.
Z kryvoj sasny hłuchi hłušak
Hladzieŭ na ŭsio, jak skieptyk...
 
Jašče niadaŭna tut hryby
Raśłi sabie biaz plana.
Ad žuraŭłinaje truby
Budziłisia palany.
 
Bor u tumanie ziabka hruz
Pa samyja chalavy.
I tut hruźnieŭ kramiany hruzd,
Ros baravik smuhlavy.
 
Nia ŭbačyš zaraz pnioŭ harby.
Alejki – dzie ni hlanieš.
I repraduktaraŭ hryby,
I jahady hirlandaŭ
 
Trymajuć sosny na plačoch –
Im plan daviedzien strohi.
Daždžy ŭ nejłonavych płaščoch
Iduć uzboč darohi.
 
Na łavačkach sumuje park
Ad sanatornaj siedni,
Hłytajučy
                        zabyty pach
Smały
              z baroŭ susiednich.
 
 
 
 
Paniadziełak
Jon nie bahaty na padziei.
Na śviet hladzić, niby praz son.
Zdaje pasudu paniadziełak
I, chmuračysia, pje rasoł.
 
Niajasnaj jasnaściu nadzieleny,
Chacieŭ by jon paŭsiul paśpieć.
A ŭ hałavie jašče niadziela
Varočajecca, jak miadźviedź.
 
Advykła hłušyć cech kavalski
I, jak čaladnik, chmury dzień
Na hułki doł bałvanku vałić,
Zdajecca, vobmackam idzie.
 
Ach, paniadziełak, paniadziełak.
Chmurynka smutnaja spłyła.
A moža, nie było niadziełi?
Nie, ŭsio-taki jana była!..
 
 
 
 
*  *  *
Płyvuć płyty...
∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙
 
 
 
 
*  *  *
Słaŭlu čysty abrus,
tolki što pakačany kačałkaj,
kalany,
kałi jaho maci ŭ niadzielu ranicaj
zaściłaje na stoł šyroki.
Nietaropka rahi raspraŭlaje –
pa paradku usie čatyry,
potym machry razbłytvaje,
i jany, ilnianyja, miakkija,
čaplajucca za šurpatyja palcy.
Narešcie pačesnaje miejsca
ziamnym i nadzionnym boham
zajmaje žytniovy bochan.
I abrus, jak klanovy łist
z pražyłkami składak,
bo kačaŭsia ŭ čatyry stołki,
nastolnikam robicca...
 
 
 
 
Partyzanski kraj
∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙
∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙
 
 
 
 
Biełyja nočy

#I
Poščak uščent paškumataŭ
Sonnuju mlavaść spakoju.
Końnik skača naŭskapyta –
Kochkajuć lohka padkovy.
Miadźviedź abniuchvaje
                                                  čałaviečy śled,
Aščerana pašča
                                      bahny iržavaj.
Końnik śpiašajecca
                                              apaviaścić śviet
Pra maładuju dziaržavu.
Ziamłi nie kranajucca
                                            kapyty –
Viakoŭ abahnałi mnoha.
Końnik,
                  chaču paprasić,
                                                      kab ty
Na mih suniaŭ
                            varanoha...

 

#II
Atłanty –
                      invałidy
                      Viałikaj ajčynnaj vajny –
Adnarukija,
                      adnanohija.
Daŭno
              na zarobki ŭ horad
                                                      pryjšłi jany
Z-pad Połacka,
                                  z-pad Noŭharada.
U kružałach
                          raźviazvałi torby ciškom,
Viačerałi
                    pradublenaj sałaninaj.
Šukałi raboty
                                  samaj ciažkoj
Ilnovałosyja
                              Sielaninavičy.
Adnaviaskoŭcy
                                kasiłi husty muroh,
A jany 
              ŭ maŭkłivaj zhodzie
Padstaviłi plečy
                                      pad hłyby muroŭ
U tysiača siemisot
                                      dalokim hodzie.
Pasprabuj
                        na plačach
                                              horad trymać.
Nie dačakałi padmieny.
Kamiennaja
                      nie adpuskaje turma,
Sami stałi
                      kamiennyja.
Maŭkłiva cierpiać
                                        parabki viakoŭ –
Ni prodychu, ni adchłańnia.
Ja paznaju
                      svaich ziemlakoŭ.
Nu chto ich nazvaŭ
                                    atłantami?

 

#III
Červień
                  baicca stupić na prakosy,
Złamanyja padymaje zvanočki.
Dziaŭčaty na Biełaj Rusi
                                                      češuć rusyja kosy.
U Leninhradzie
Biełyja nočy!
Biełyja nočy!
                          Biehłi nohi,
Pakul masty nie raźviedzieny.
Ad lubaha
                        šlach dadomu doŭhi –
Dabrałisia ledźvie...
Biełyja nočy, –
                                  ci heta błukaje
Bieły miadźviedź
                                      na polusie?
A moža, śviatło vačej,
                                                  što patuchłi ŭ błakadu,
Aśviaciła raptoŭna
                                            Marsava pole?..
Ty nie śpiašajsia,
                                      rumiany ranak!
A letniaj nočańki
                                          nie nadtočyš...
Vačej kachanaj
                                siniaje źziańnie.
Biełyja nočy,
                            biełyja nočy...
 
 
 
 
*  *  *
Jašče hietery staražytnaj Hrecyi,
Z načnoha promysłu pryjšoŭšy ŭrańni,
Chaciełi cichaj kałychankaj hrecca,
Choć troški chatniaha chaciełi raju.
 
O maciarynstva maciaryk niaznany:
Jak ni hukaj – nichto nie adhukniecca.
Jaho zaŭsiody adkryvajuć zanava,
Kałi pad sercam niešta zvaruchniecca.
 
A ŭ sercy strach i słodyč tlejuć vuhalem –
Uschodzicca pažar z małoj iskrynki.
U młosnaści saski ciažejuć, smuhłyja,
Hatovyja pupyškami raskrycca.
 
I zaćviłi praleski vačaniat,
Zazielanieła łiście ručaniat...
 
O maciarynstva maciaryk niaznany.
Jaho zaŭsiody adkryvajuć zanava.
 
 
 
 
Varšava
Panna Varšava
                                  nia raz vyrašała,
Jakija tufielki joj daspadoby,
Jakoj darohaj iści da svabody.
Płyła miž čarotami
                                            ldzinkaj padtałaj,
Začaroŭvała
                            Napaleona tałijaj.
Jak Jelena z Parysam,
                                              panna Varšava
Kakietavała z Paryžam.
Padymała kiłišak
                                        na nožcy hranionaj,
Ciahnik varožy pierakułiŭšy,
                                                                hładziła stvoł varaniony...
Vajna adhrymieła –
                                            pani Varšava
Stajała kala varštata.
Mieniej u supie
                              stała miasa,
Zatoje z-pad broŭ nasuplenych
                                                                  znoŭ uśmichałasia Stare Miasto...
Lutuje Šapen u Łazieńkach pad chmaraj navisłaj.
Travoju tryvoha pazarasła.
I choć sireny syšłi z areny –
Sa ščytom i miečam vyjšła
                                                              na bierah Visły
Rusałka vajskovapavinnaja –
                                                              Sirenka.
U panienki vystračana
                                                  dziavočaja suknia
Radkom mickievičaŭskim vieršavanym.
U tužurcy
                        budziła płanetu sumnuju
Dačka jasnavokaja –
                                          «Varšavianka».
Mnie płyć by pa Viśle ŭspaminaŭ
                                                                              čoŭnam!
Jak Varš naračony, šapču joj: «Sava...»
Niech mi daruje
                            panna Varšava.
 
 
 
 
*  *  *
Hnałi rodnaj ziamloj pałonnych.
Śmierć,
                    jak lechi,
                                  kałony pałoła.
La znajomaha ščyraha boru,
Dzie ihłica padsochła,
                                          jak porach,
Dzie kareńniem spavity ściežki,
Krok
          sałdat siniavoki pryśpiešyŭ.
I, sabraŭšy apošnija siły,
Irvanuŭsia
                      u vieras sini.
Vieras sini
                      papłyŭ kruhami...
Dzie sasonka na horku kulhaje,
Ptuški
                ciopłaje leta chvałiłi,
Złyja kułi
                    łičyłi chvainy...
Za pryhorkam baćkoŭskaja chata.
Abkulhała sasonka sałdata...
Pad rukoj kryvianiejuć sunicy.
Heta mroicca
                              albo śnicca?..
Za bałotam
                        vioska na vyśpie.
Žyta šnur kala chaty vyśpieŭ.
Nabivajecca ŭ vušy šorhat...
Maci krucić
                            ciažkija žorny...
Tolki šorhat
                                cišeje,
                                              cišeje,
Rastaje ŭ raznaboi ptušynym...
Rasprastaŭšysia,
                                      lezuć z kišeni
Kałaski niedaśpiełaha žyta.
 
 
 
 
Maja baćkaŭščyna
Z susiedziami padziełišsia skarynkaju.
Adno nia ŭmieješ z torbaju prasić.
Jak łastaŭka,
                          z padstrešša ruk Skarynavych
Tvajo krylała słova pa Rusi...
 
Ty błasłaŭlała dałanioj klanovaju
Svaich synoŭ.
Ślazami dabiała
Białiła lon na śvitku Kałinoŭskamu
I ŭ sny Ŭrubleŭskaha ty Niomanam płyła...
 
Zielenakosymi, tuhimi sietkami
Złaviła Śviciaź junakoŭ spakoj.
Choć jon pabraŭsia ź pieśniaju susiedskaju,
Ale viaśnianki nie zabyŭ tvajoj...
 
Lublu ciabie
                            u viesnavych pratałinach,
U biełaj chustcy maładych śniahoŭ.
Jak na hryby,
                              bahata ty na talenty –
Pilniej hladzi i nierušy znachodź.
 
Radzi, ziamla, ty –
                                      ščodraja i ścipłaja.
Kab tolki marazoŭ nia znała ruń!
Imia tvajo naščadkam z netraŭ vypłyvie –
Sivych stahoddziaŭ recha:
                                                  – Bie-ła-ruś!..
 
 
 
 
Stary laśnik
∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙
∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙
 
 
 
 
Dziatłinka

Uładzimieru Karatkieviču

 
Daśviećcie zajmajecca cichaje.
Na łistach rasa chałodaje,
Uźbiehła na ŭźmiežak,
                                                  zadychałasia
Dziatłinka biełahałovaja –
 
Plamieńnica dziatła biełahrudaha,
Unučka zaviei ŭskudłačanaj.
Sukniu, što zielaniejecca rutaju,
Z kaniušynaj kupiła ŭ składčynu.
 
La dziaŭčynańki ščyrejuć z ranicy
Čmiałi –
                svaty basavityja.
Adviačorkam tuman starajecca
Nohi uchutać śvitkaju...
 
Navalnica prastory vymyje –
I dziatłinka znoŭku klavaje.
Na čužynie aśvietłić sny maje
Svajoj hałavoj bialavaju.
 
Dziatłinka śniežnarutaja,
Jak ślaza pa Radzimie,
                                              čystaja...
Taksama i Biełaruś maja
Na ŭźmiežkach ćviła
                                              i vystajała.
 
 
 
 
Čałom tabie, Jenisieju!
∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙
∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙
 
 
 
 
Padpłyvajučy da Dudzinki
∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙
∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙
 
 
 
 
Karhyraa
Ułasny hołas hučyć nieznajoma –
Bojazna rechu ŭ harach načavać,
Čuvać,
Błukaje
              sa stromy
                                      na stromu...
 
Miadźviedziu staromu,
Jak hruznamu łamu,
Niazručna stupać pa łamu –
Jašče zakoleš łapu
Na svaju hałavu.
Pasvaryŭsia, vidać, ź siabrukami.
                                                                          Rykaje...
La abryvu loh
Na śpiakocie.
U hułki loch
Kamiani kocić.
Paciahnie łapaj,
Źviesić vucha –
                                  vodhulle doŭha vuchkaje...
Nastyłymi hrukajučy kijami,
Zdaloku idzie,
Pakłaniŭšysia akijanu,
                                              sivy sivier...
Cišynia.
Čuju,
Jak u padchmarnym čumie
Zajčaniatki hryzuć
Vierchavinki talnika...
– Ja pieśniu tak zrazumieŭ? –
Pytajusia.
Susiedka viasioła hlanuła,
Ad uśmieški nia toić vačej.
– A pieśnia prostaja:
«Jechaŭ-jechaŭ,
Šlohnuŭ bułanaha
I pajechaŭ chutčej...»
 
 
 
 
*  *  *
Išła nad cichim lesam poŭnia.
Rasy čakałi vierasy.
Pad vierbami ŭ nahretym čoŭnie
Dziaŭčyna myła vałasy.
 
Jašče chudzieńkimi rukami
Viazała, mokryja, vuzłom.
Uśmieška na vadzie błukała.
Chmurynki voziera viazło.
 
Prasiłasia u kosy stryžka.
Šaptała ź bieraham karma.
A kosak nie chapała kryšku,
Kab dźvie łilei utrymać.
 
Ledź-ledź chavałi zajzdraść chvałi,
Až zakipiełi u tryści, –
Mianie i čovien padmyvałi
Daloka ź junaj zapłyści...
 
 
 
 
Šapka
Usiu zimu z apratkaju zabytaj,
Jak u hłuchim biarłohu, ŭ šafie śpić –
Nie maładaja ŭžo aładka-šapka,
Sapiernicu vušanku nienavidziačy.
I tolki adnaho jana baicca,
Kab haspadar viasnoju nie nadumaŭsia
Addać jaje varonie na hniazdo, –
Nie paŭtaryć by sumny los babułi.
 
...Zajšoŭ z marozam haspadar u chatu
I moŭčki, stomleny, za stoł sadzicca.
 
Kałi, byvała, letam jon pałudnavaŭ,
Lažała na krai šyrokaj łavy,
A haspadarski syn jaje prymiervaŭ.
 
Z-pad doŭhaha brylka ružovaščoki
Hladzieŭ mały, jak jabłyk z-pad łistka.
Śviaciŭsia baćka ŭśmieškaju ščaśłivaj.
 
Čamu brylok tak napał nadłamany?
Na zołku haspadar ustaŭ, kab siejać.
Ščyreŭ unočy doždž – i, jak vaščyny,
U soty ŭsiu rallu parašaciŭ.
Było na ŭskocie sonca. U kišeniu
Jaje pakłaŭ taropka haspadar
I pryvitaŭ z pašanaju Jaryłu
Dy paprasiŭ, kab jarynie spryjaŭ jon.
 
A što vušanka? Apuściŭšy vušy,
Usiu zimu prachodzić. Niezajzdrosna!
Lutuje Luty, ściužyć Studzień. Śniežań
I toj hady ŭ rady byvaje cichi...
 
Zuch-Sakavik jaje ciarpieć nia moža,
Choć jon padymie vušy hetaj soni.
Ledź sonca łaskaviejšym vokam hlanie,
Aładku-šapku ŭstorknie na chapku.
 
Nu, a ŭ Krasavika pa-kavalersku
Jana lažyć – na čubie i na vuchu.
 
Maj vietrany – štonoč čakaj u chacie,
Pakul jamu kudłacić čub kachanka.
 
...Vychodzić haspadar, i dźviery ciŭkajuć.
 
Nu, jak nia ŭspomnić Červień zahareły!
Dakošvaje łuhi – znachodzić hniozdy,
Kładzie ŭ jaje ciaplutkich ptušaniat.
 
Brylok
                saśmiahły Łipień pierakručvaje
I nahinajecca krynicu vypić.
Nia śpić u šapku, nosić jaje radasny
Vusaty Žnivień ledź nie na patyłicy.
 
Pravodziačy vačyma vyraj sumny,
Jaje rukoj prytrymłivaje Vierasień,
Nidzie nie zabyvajecca Kastryčnik,
Naciahvaje na vušy Łistapad.
 
Jana prapachła vapnaj i ziamloju.
Zrabiłasia ad łiŭniaŭ i ad sonca
Jakraz jak sivahrakava kryło...
 
Što aproč śniehu bačyła vušanka?
 
Apošni raz išłi z haspadarom
I na jaje łistok čyrvanacyby
Apaŭ, jak toj padlotak na buślanku,
Aziabły, kvoły i taki durnieńki...
 
Aprykła ŭsio, chutčej by Sakavik,
I, biezumoŭna, jon pa daŭniaj družbie
Haspadaru napomnić pra jaje.
Jakija ž dni ŭ vušancy niepavarotłivyja!
 
 
 
 
Zazimak
A viecier vułicy rasčyściŭ.
Buchmaty,
                    puchki śnieh pasypaŭ,
I kułački zasochłych łiściaŭ
Ściskajuć maładyja łipy.
 
Zastyłi jasieni ŭ pałonie,
Dy tolki dvorniki ŭ adčai.
Śnieh sahrabci u dźvie dałoni
Śpiašaje śniehaačyščalnik...
 
Maroz zdarovajecca pałka –
Zima ŭžo tupaje staraja.
Na Śvisłačy pranyry-hałki
Tryvałaść lodu praviarajuć...
 
 
 
 
Kamiani Bresckaj krepaści
∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙
∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙
 
 
 
 
Hod

Anatolu Vialuhinu

 

#I
Zaspanyja pračnułisia hrymoty –
I knihaŭkaj śpiavaje łazina,
Samlełaja ad letašniaj śpiakoty,
Abłožnaja dymicca barazna.
Šče hniozdy styłyja, pustyja soty,
A ŭžo ad słoŭ chmialeje davidna
I ni pra što nia dumaje viasna –
Dačka haračaj łaski i piaščoty.
 
U vočy zazirni – nia ŭbačyš dna.
Daloka niedzie prypar i turboty.
Hulaje dzieŭčyna, pakul adna...
Ciažarnieje kałośsiem całina.
Z hniazda hladzić puchnacik žaŭtaroty –
Kłapoty ad ciamna i da ciamna.

 

#II
Z dalokaha ciapłyńskaha pavieta,
Pakinuŭšy ržavieć zarany płuh,
Spatniełaje raschrystanaje leta
Pryjšło – i łuh ad konikaŭ ahłuch.
Smuhoju achinułasia płanieta.
Zajmaje dych haračy kmienny duch.
Dzie vobłačka, dzie dźmuchaŭcovy puch?
I prosiń prosić šyryni ŭ praśvieta.
 
Ad zaviruch kalučych paciaruch
Naskroź daroha ŭjezdžanaja ŭhreta.
Ščyreje letni dzień adzin za dvuch.
Pał voč viasnovych čystych nie patuch,
Niby ahoń dalokich zor Suśvieta,
Padlotak nad stahami robić kruh.

 

#III
U Biełaviežy – łośna, jaźna ŭ Ščary.
Ź lasnoj krynicy ahniavy hłytok.
Uzvažłivaja jasnaść dziorzkaj mary
I strymanaści pieršy chaładok.
Siahaje jastrab dumki praz huščary
Nad zbrośniełaju zaciššu zatok.
Pierakidaje vosień žoŭty ŭtok
I, pa tradycyi, zhuščaje chmary.
 
Razbłytać choča błiskavic matok
Rabinavaja noč. Rabin stažary.
Ladkom na łuzie škłicca kapytok.
Sivieje ržeŭje. Zvonka stynie tok.
Piaro raniaje vyraj na abšary.
Ruń prahavita ciahnie ziabki sok.

 

#IV
Zažmuryłasia smačna akanica.
Śpić na piarynach biełych cišynia.
Ad sivieru śsiniełaja sinica
Nijak nia moža dačakacca dnia.
Race, jak rybaku staromu, śnicca
Prycmok saminy, styły lod łinia.
U duba-vieduna z-pad karania
Prabiłasia bruistaja krynica.
 
Lacić adłižny karkat varańnia
Ź jałiny, što staić, niby zvanica.
Siadłaje ŭschod haračaha kania,
Štoraz vyšeje ŭ sonca vyšynia.
I pieršaputak nieba reža nica
Pałosak reaktyŭnych pałaźnia.
 
 
 
 
Vierasovačka
Idu. Łahčynka pierasochłaja
Ledź papiarchnułasia rasoj.
Ci prymieš hościa,
Vierasovačka –
Dačka viasiołych vierasoŭ?
 
Tut, pomniš,
Nam va ŭsim pavieryŭšy,
Žyłi susiedziami lasy.
Ćviłi u baćki vočy vierasam
Ad słova ranišniaha – «syn».
 
Pryjšła pad chatu hruška dzikaja,
Ledź ja svoj hod druhi sustreŭ.
A chodziki na ściency cikałi,
I padałi daždžy sa strech.
 
Tut, jak u kazcy, ŭ ladach vosieńniu
Karovu paśviŭ kot Miron,
Łisica pieŭnia z domu znosiła
I viečar hłuch ad kamaroŭ.
 
Mianie kupałi u łipovačkach,
U baćkaŭ torkałi rukaŭ.
Kałysku maładzik da poŭnačy
Na vostrych rožkach kałychaŭ.
 
Noč, jak małoha, chutar chutała
Aŭčynaj žnivieńskaj imžy.
...A siońnia hrušyna biaz chutara
Staić babyłkaj na miažy.
 
A siońnia zaćviła ihrušyna
Za tryccać hod upieršyniu...
Čym heta voka zaparušana?
Chto tam parušyŭ cišyniu?..
 
Schilaju hałavu z pašanaju,
Adsiul niasu ŭ tryvožny šlach
Na kožnaj dałani pa žaŭranku
I pa chmuryncy
                                  na plačach...
 
 
 
 
*  *  *
Išła nad cichim lesam poŭnia.
Rasy čakałi vierasy.
Pad vierbami ŭ nahretym čoŭnie
Dziaŭčyna myła vałasy.
 
Jašče chudzieńkimi rukami
Viazała, mokryja, vuzłom.
Uśmieška na vadzie błukała.
Chmurynki voziera viazło.
 
Prasiłasia u kosy stryžka.
Šaptała ź bieraham karma.
A kosak nie chapała kryšku,
Kab dźvie łilei utrymać.
 
Ledź-ledź chavałi zajzdraść chvałi,
Až zakipiełi u tryści, –
Mianie i čovien padmyvałi
Daloka ź junaj zapłyści...
 
 
 
 
Kašula Paŭluka Trusa
Čyrvonyja ružy,
Čornaje łiście...
Niaŭžo heta praŭda:
«Nasiŭ kałiści...»?
 
Jak tuman na daśviećci, śviatleje kašula –
Zdajecca, muroh z Paŭlukom kašu ja.
Raschrystanyja, stupajem popłavam,
Nam fyrkajuć vietry chrapami ciopłymi...
 
Maci kužal prała pry łučynie,
Na rasie majovaj pałatno białiła.
Paŭluka čakała,
Dni łičyła,
Sustrakać vychodziła ŭ dałinu.
 
A paśłisia vietry bujnyja ŭ zialonaj,
Bałabołkaj recha biłasia na šyjach.
«Zaźvini, synočak, žaŭrankam zalotnym!» –
Maci ŭprychvatki kasavarotku šyła.
 
Pieśniu rodnuju hukała čarnabryŭka,
Pa dalokim sumavała domie,
Adhukałasia z dniaproŭskaha abryvu:
– Oj, nie svitи, misiačeńku,
Nie svitи nikomu...
 
I kašulu vyšyvała rupna
Čarnabryŭka ŭ internacie viečarami.
I, jak sonca,
Joj zachodziła na ruki
Hałava paeta kučaravaja...
 
Čornaje łiście,
Čyrvonyja ružy –
Krumkač žałoby
Nad radaściu kružyć...
 
 
 
 
Viečnaść
Mnie jasnym soncam los nakanavany –
Nia viedać zmročnych lochaŭ niematy.
Z taboju kožnym nervam źnitavany,
Nie, Viečnaść, ja ŭ ciabie nie paniaty!
Ziaziulami hadoŭ prakukavany,
Bor hałavy majoj aśniežyš ty
I ŭładna pakładzieš na łob kruty
Ziamnyja ŭpartyja merydyjany, –
Mianie nia ŭstrašyć zachad załaty.
Da zor skiruju dumak karavany,
Arły ich pryvitajuć, jak braty.
Nia źniknu tak, jak cień, jak huk pusty.
Nie adćvituć vačej maich palany,
Prabiŭšy žviru mokraha płasty.
 
 
 
 
Kalandar
∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙
∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙
 
 
 
 
Leśničoŭka Vełdzis
A pad viasiołkaj-vosiłkaj,
Jak baravaja pčołka,
U jasienievaj vosieni
Zbłudziła leśničoŭka.
 
Hałiny pa-nad ściežkami
Pa sažaniu ŭ razmachu.
U leśničoŭki ŭciešnaje
Imia –
          «Prahoniš smahu».
 
Na toje vola vosieni
I załatoj zaviei,
Što Ručajkom –
                                      Avocińšam
I haspadar zaviecca.
 
Kala haściej rasčulenych
Dy kala pieśni cichaj
Płyvie-płyvie račułkaju
Ščyrucha-leśničycha.
 
A ručainkaj z voziera
Iskrycca leśničoŭna, –
Za joju našy pozirki,
Jak Daŭhavaju čoŭny...
 
Tut studnia znakamitaja
I ŭsim vada da smaku,
Dy bolej akavitaju
My prahaniajem smahu...
 
Vychodžu ŭ noč spakojnuju,
Vadu znachodžu niejak.
Na dnie chałodnaj konaŭki
Travinka zielanieje...
 
Paduški ŭźbiła biełyja,
Žadała: – Łabu nakty!
Mnie ž, jak sałdatu biehłamu,
Nia śpicca doŭha nadta.
 
A leśničoŭnie choraša
Na murahu na vyškach.
Mnie ŭ chacie niešta horača,
Ja znoŭ da studni vyjšaŭ.
 
Siabie ja pierakonvaju,
Tut niečaja pravinnaść:
Try ŭ niebie poŭni –
                                          konaŭki,
Na dnie pa try travinki...
 
Hajdałasia-
                        hajdałasia
Viadro –
                  i ŭ studniu sieła.
Čamu ž nie zdahadałasia
Pasłać i mnie na sienie?..
 
Nia jabłyńka lasovaja –
Ty złaja asačynka...
Mianie starymi sovami
Try poŭni asačyła.
 
Idu sabie biassońnikam,
Nia znaju sam kudoju,
Sasońnikam, sasońnikam,
Palankaj maładoju.
 
Dach tumanoŭ załatany
Zmakrełym
                          žoŭtym łistam.
I prosiać pieŭni Łaćvii
U nieba dzień niamhłisty.
 
Paciahvajecca soładka
Dnia maładoha pachmur.
Na zołaku,
                      na zołaku
Muroh tryvožna pachnie...
 
Da jasienievaj vosieni
Ja nie zabudu śledu.
Naleta da Avocińša
Kasić muroh pryjedu.
 
Ja ž nie taki niaŭdałica,
Nia złomkava niasieńnie.
Niaŭžo nie zdahadajecca
Tady pasłać na sienie?..
 
 
 
 
*  *  *
Udary pieruna...
∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙
 
 
 
 
Paema žytniaj skibie

#I
Moj dzied,
                      ryžanin Hałvińš,               
Miechanik pa młynach,
Na hrošy byŭ
                                nia hały
I vypić –
                      nie manach.
Jaho pryvaražyłi
Aziory
              ci ilny?
Zrabiŭsia staražyłam
Ušackaj starany.
Prynamsi,
                      nie małaja
Zasłuha toj
                          adnoj,
Jakuju zvaŭ
                      Małankaj,
Z kasoju ilnianoj...

 

#II
Kuhikała małoje –
Mnie bolšała radni.
A kamiani małołi,
Śpiavałi kamiani.
 
Kaciŭsia vierasami
Viasielny karavaj:
– Oj, dzieŭka,
                            abrusami
Zastolle nakryvaj!..
 
Išoŭ prasnak
                              u prymy
Da bulby naciańki.
Andrejeva čupryna
Bialeła ad muki.
 
A na młyny kułiŭsia
Koŭš zorny z-za siała.
Viasiołaja Kułinka
«Łatyšačkaj»
                                była...

 

#III
Radni i hod niamała
Zabyŭsia naš paroh.
Adno
          «łatyškaj» mamu
Jašče zavuć paroj.

 

#IV
Łatyšski stoł haścinny
Nanoŭ
              siabroŭ sabraŭ.
Jak na starym haścincy,
Zavozna tut ad straŭ.
Bi,
    piva,
              pjanaj pienaj,
Kryšy dubovy sklep.
Klanovym łistam,
                                        kmienam
Zapach uładna chleb.
...Nad cichaju siadzibaj
Siarpok maładzika.
Čamu ž ty
                      z žytniaj skibaj
Dryžyš, maja ruka?..

 

#V
Nad cichaju rakoju
Z dalokaj cišyni
Zabyty młyn hrukoča,
Śpiavajuć
                          kamiani...
 
 
 
 
Ryžskija rukavički
∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙
∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙
 
 
 
 
Nieruš
Nieruš ranišni –
                                      rodnaje słova,
Mnie šukać ciabie,
                                        pokul hladžu,
Pad zialonym kryłom vierasovak,
Pad krysom
                          i śpiakoty j daždžu.
Słova,
              što jak naroh dla rataja,
Jak dla łastaŭki –
                                      stromy vilčak,
 
Ad jakoha na niebie śvitaje,
Ad jakoha jaśnieje ŭ vačach.
A paščaścić – natrapicca nieruš,–
Zaźviniać niedzie promni naŭzboč.
Nieruš svoj
                          paniasu ja abieruč,
Jak ślazinu z matułinych voč.
 
Ad abrazy,
                        ad pozirku złoha,
Šlach zabłytaŭšy dla nasłańnia,
Nieruš ranišni –
                                      matčyna słova,
Mnie, jak boru,
                              ciabie zasłaniać!
 
 
 
 
Łistok ušackaj vosieni
Raŭčuk zaspany vioŭ łahčynkaj,
Zalełi kamiańki na dnie.
Paviesialeŭ moj šlach.
                                              Laščyńnik         
zadnieŭ u sinim tumanie,
Rasoj, raskidzisty, apyrskaŭ –
Złuju.
            Dy tut, jak siabruku,
Łistok
              cialačaj mokraj pyskaj
Z davieram torknuŭsia ŭ ruku.
Raŭčuk
              užo źvinić račułkaj,
Daruju mokrym vierasam.
Tak pa-cialačamu
                                      rasčuleny,
Što zamyču, zdajecca,
                                                  sam...
 
 
 
 
*  *  *
Ptuškami kołiś byłi cyhany,
Lotałi ŭ vyraj,
Dy volłi
Niejak najełi,
I ŭ nieba jany
Uźniacca nia zdolełi bolej.
 
Ach, cyhany...
Voźniščy, tahany,
Pieramianianyja koni.
Tolki hryvastyja tabuny
Skačuć pa snoch niespakojnych.
 
Da skonu biaskoncy
Šlachoŭ suvoj.
Zialonaja chata – dubrova.
Tolki cyhanskaje
Nad hałavoj
Viečnaje sonca vandrovak.
 
Dzie ni prystaŭ – abžyvajsia nanoŭ
I znoŭ
Za stary zaniatak.
Kałi nie pakryŭdziŭ Boh cyhanoŭ,
Dyk heta na cyhaniatak.
 
Ad vohniščaŭ smuhłyja, jak žałudy,
Śniać jany ciopły kuchan.
Vyraj kurłyča pra chałady
Niebu na samaje vucha.
 
I cyhanam,
Synam ziamnym,
Bojazna sytych vollaŭ.
Kołišnim ptuškam,
Dorahi im
                    pieśnia,
                    daroha,
                    vola...
 
 
 
 
*  *  *
380
Ja, małada, nia viedała,               
Ci było leta,  ci nie było?.. 
#Z narodnaje pieśni

 
Łist vysach, zzaleły, –                             
Blašany skrohat.
              Babina leta,
              Biełyja skroni.
 
Kasu na atavu
Pamału klepiać –
              Kaśba nia taja.
              Babina leta.
 
Zastyłaja kropla
Łipniovaha vosku –
              Leta karotkaje,
              Leta – ŭvosień.
 
Daloka łiŭni,
Šalenstva zalevy.
              Z žalem ščymłivym
              Mamina leta...
 
 
 
 
Lasnaja daroha
A les tumanom zatopleny.
Nia duža śpiašajecca dzień.
Recha ŭ miakkich pantopłikach
Padmokłym mocham idzie.
 
Rabyniečka-arabinačka,
Niby z padlodnaha tchła,
Z zahłušy letniaj prabiłasia,
Vyrvałasia da śviatła.
 
Sivier zdaloku dychaje,
Aščeryŭ sto dvaccać ziap.
Stynuć vyboiny cichija,
I łist pieražoŭkły aziab.
 
Daroha źnianacku załomicca,
Vyhniecca pałazkom, –
Dryžyć na jałovaj dałoni
Sałominka
Z abmałočanym kałaskom...
 
 
 
 
Port
Uładzivastockija niaviesty
Sustrenuć vietła
                                          i niavietła:
Ty nie rybak,
                              nie kitaboj,
Prachodź spakojna, sam saboj;
Papłavaŭ dosyć
                                      u «zahrancy»,
Chaj nie chapaješ ź nieba zor, –
Piaščotaj pozirki ŭzharacca,
Idzi na ich, jak na kaścior.
Hod palulała
                                u Brystołi –
Žanich užo zusim prystojny.
Ci kitaboj ty, ci rybak,
Śpiašajsia zakazać
                                              «kabak» –
Tut restaran zaviecca tak,
Pryvykłi dźviery da atak –
Hulaj, rybak, kulaj, rybak,
Šykuj,
                  ščyrej kładzi «na bak»!
Zabudź na čas
                              tuhu kajut,
Pucinnym hrošykam –
                                                  kajuk!
...Uparta
                    poźnija niaviesty
Čakajuć
                    norda,
                    osta,
                    viesta.
Usie viatry
                        z usich šlachoŭ
Dla ich prynosiać žanichoŭ.
Nie z karabla –
                                dyk topaj mima,
Choć paravozam hałasi.
...Hladziać
                        zialonymi vačyma,
Jak niezaniatyja taksi...
 
 
 
 
Dom na sopcy
∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙
∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙
 
 
 
 
*  *  *
Ad
      «nia treba, nia treba»
Da
      «śviatło patušy»,
Jak da siomaha nieba,
Jak da ščyraj dušy,
Jak ad błisku małanki
Da abłožnych hrymot...
Ź vioraśniovaj palanki
Chmiełić vieraśniem miod.
Łiŭniem stomlenym stynu
Na zachmarnaj hradzie...
Praha
              smahłaj pustyni,
Śpioka
                śpiełych hrudziej.
Tolki zmroku hustoha
Zachmialeły muroh,
Tolki śvietłaja stoma,
Tolki miesiačka roh...
Cicha dośvitak hlanuŭ –
Stoj,
              imhnieńnie,
                                      zamry!
Nie śpiašajsia, biahlanka,
My adny na ziamłi.
Moža, dzień pačakaje.
Maładzik, paśviaci...
Noč byvaje takaja
Tolki raz u žyćci...
Źnielubieły, niamiły
Dzień z-za mora ŭstaje.
Mnie b viakoŭ nie chapiła
Słuchać vočy tvaje...
 
 
 
 
*  *  *
Nadta doŭha ź lusterkam nia rajacca
Maładyja žančyny
                                          ranicaj.
Na vusnach smaha,
Pad vačyma –
                                smuha.
Maładyja kachanki,
                                      abrańnicy,
Ichniaja zrazumieła tuha...
Chodziać ścišanyja,
                                            zaspanyja.
Na daśviećci ž jašče byłi
Niedzie ŭ niebie
                            kapryznymi pannami,
Nu, prynamsi,
                              nie na ziamłi!
Vyhinałisia łozami nicymi,
Svoj sałodki pałon irvučy.
U vakno załatymi načnicami
Zorki biłisia
                        unačy.
Aziarynaj źniamohi
Lohkija
Adpłyvałi paromy snoŭ.
Dzień pahrukaŭ
                                  niaprošanym lokajem,
Niepadstupnyja panny
                                                  znoŭ
Stałi chatnimi haspadyniami –
Treba im
                  hatavać, cyravać,
Nad kastrulami dymnymi
Caravać...
U błakitnyja šyby ranicy
Bjecca kłopataŭ mitulha.
I tumanicca,
                          nie adtumanicca
Pad vačyma smuha...
 
 
 
 
Karejanka
∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙
∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙
 
 
 
 
Uradžaj
Jašče niamaja
chviłina adna...
Trał padymajuć
sa dna marskoha.
Labiodki žałasny skohat...
Kuchtałi –
kostački pryharščaŭ trała,
                                                              šklanyja,
baluča zanyłi:
rabrynu borta łičyć pačałi.
Trałmajstra –
imhniennym rucham! –
chapaje krukam...
Ljecca vady błakit.
By zaharpunieny kit,
siejnier kidajecca ŭ baki.
I –
rybaki
dychańnie pieraviałi ščaśłiva.
Nad pałubaj chmara parypvaje
ź łiŭniem
                      rybnym...
Voka ŭ pulataha mintaja,
nibyta
płaneta žachu,
sychodzić z arbity...
Ščelepami raźbitymi
pakutłiva krataje
kambała, biezdapamožna plaskataja.
Jak jana hlanuć choča,
dy –
pierabiehłi na śpinu vočy.
Rot zamały – nie spytacca,
łicha adkul...
Akuń
              padłasy
na ŭvieś akijan by zaroŭ,
dy –
papiarchnuŭsia ułasnym
puzyrom.
Źlazaje,
syplecca rasplusnutymi ślazami
niepatrebnaja bolej łuska.
U adčai traska
skivicy,
                  byccam ruki, załomvaje.
Siviejuć kosy
ciny zialonaj.
Čaplajecca nieba
za vodaraści, karčy.
Niema
          ryba kryčyć...
 
 
 
 
Dzied i mora
Pachnie dałoń
                              Załatoha Roha
Naftaj,
                  dalokimi katastrofami.
Zmoŭk akijana naśmiešłivy rohat.
Cišynia tut,
                          jak dzieŭka-piarestarak,
                                                                            strohaja.
Byccam na kuchni ahulnaj,
                                                            hryzucca
Chvałi –
                taksama z plemia žanočaha.
Hlanieš:
                  Nieptun pasivieły
                                                        z trochzubcam
Vyjšaŭ na bierah,
                                        hniecca pad nošaju, –
Heta łović bahrom askabałki
Dzied,
            što razłučany z moram źniamohaju.
Ŭsio ž kala mora
                                      staromu zabava.
Ciahnie dadomu drovy namokłyja...
Doški ciažkija,
                                mačtaŭ abłomki,
Buduć traščać jany
                                                  nočču zaviejnaju.
Spuściacca nizka
                                        ŭspaminaŭ abłoki,
Dni maładyja na momant viernucca.
Znoŭku tajfunam
                                      nasunucca brovy,
Bort zatraščyć –
                                            hruknie chvala šalonaja...
Salonyja drovy...
Ślazina salonaja...
 
 
 
 
Cichi akijan
∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙
∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙
 
 
 
 
Tancuje tadžyčka
∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙
∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙
 
 
 
 
Buzkašy
∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙
∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙
 
 
 
 
*  *  *
Kałi b usie viatry Biełarusi
Kurhan namiatałi, –
Jon byŭ by pyłinkaj
La padnožža zachmarnaj viaršyni
Słavy tvajoj;
 
Kałi b usie hai Biełarusi
Chaciełi ściažyny ŭsłać,
Dzie nohi tvaje stupałi, –
U ich by łistoŭ nie chapiła;
 
Kałi b usie navalnicy płakałi, –
Ichnija ślozy
Byłi b drabniutkaj rasinkaj
Na viejcy tuhi pa Tabie.
                            Ivan Daminikavič,
                            Dziadźka Janka,
                            Kupała...
 
 
 
 
*  *  *
Čakany mih spakoju.
I – pavarot kluča.
Śvitaje u pakoi
Ad smuhłaha plača.
 
Tryvožnaha dychańnia
Tryvožny suchaviej,
Tryvožnyja ŭ tumanie
Pahlady łaskaviej...
 
Pračnułasia śvitańnie –
Pakinułi pakoj
Pačesnymi svatami
I cišynia j spakoj.
 
Prycišanyja kroki.
I – pavarot kluča.
Nyraje ŭ son taropka
Maładzičok plača...
 
 
 
 
*  *  *
Ty – moj tryvožny uspamin...
∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙
 
 
 
 
*  *  *
Ab adnym ja ciabie prašu:
Choć hady u rady pryśnisia –
Spadziavańnia majho parašut
Chaj raskryjecca choć unizie.
 
Nieciarpieńnia skačok zaciažny.
Błizka doł, parašut nie raskryty.
Chodziać niezrazumiełyja sny.
Jak staronki staroha sanskrytu...
 
 
 
 
*  *  *
Dzień pačynaju
Dumkaju pra ciabie.
 
...Žoŭtaje łiście čynary
Doł pieraśmiahły dziaŭbie.
Načej vierabinych,
Łiŭniaŭ
Nia viedajuć aryki.
Prosiać łisty-pałachłiŭcy
Papić u ciabie z ruki.
Hory nošaj ciažkoju
Ciahnuć viakoŭ tuhu...
 
A ja vyvodžu, jak školnik,
Imia tvajo na śniahu.
I ad jaho, haračaha,
Śnieh rastaje.
U bary zainiełym baču
Vočy tvaje.
Uspomniŭ pieśniu raskosuju
I raźviaredziŭ žudu:
                  «Kałi astareju, z posacham
                  Ja da ciabie nie pajdu,
                  Bo posach moj
                                                pieršy pryjdzie...»
 
 
 
 
Hniazdo šeraj čapłi
Papłavy
                  cišynioj murožnaj strynožanyja,
Učarašnija sny raka dahaniaje.
Nizicca sonca.
Ad zachodu tryvožnaha
Vočy bor zasłaniŭ dałaniami.
Asmuhłyja palcy
                                        pramieńniem praśviečvaje.
Noč niedaloka.
Błizka da viečara.
Dračy nieŭzabavie kinuć žerabia,
Kamu rezać blachu
                                          tupymi nožnami.
Kružyć nad boram čapla šeraja,
Nad papłavami,
                                  cišynioj strynožanymi.
Ptuška tryvožnaja,
                                          jak jaje vysačyš?
Niedzie hniazdo na jałinie vysaka...
Cień milhanuŭ
                                  nad drymotnymi plosami.
Šeraja čapla źnikaje sumna.
Piaro raniaje pierapialosaje
Na sini viečar,
Na cichija dumy...
 
 
 
 
*  *  *
Kałi b usie viatry Biełarusi
Kurhan namiatałi, –
Jon byŭ by pyłinkaj
La padnožža zachmarnaj viaršyni
Słavy tvajoj;
 
Kałi b usie hai Biełarusi
Chaciełi ściažyny ŭsłać,
Dzie nohi tvaje stupałi, –
U ich by łistoŭ nie chapiła;
 
Kałi b usie navalnicy płakałi, –
Ichnija ślozy
Byłi b drabniutkaj rasinkaj
Na viejcy tuhi pa Tabie.
                            Ivan Daminikavič,
                            Dziadźka Janka,
                            Kupała...
 
 
 
 
Balada pra Mianieska
∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙
∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙
 
 
 
 
Kułina
∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙
∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙
 
 
 
 
Matčyna chata
∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙
∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙
 
 
 
 
Viartańnie ŭ pieršy śnieh
∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙
∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙
 
 
 
 
Nieba tvaich vačej
∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙
∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙
 
 
 
 
Padabajecca     Nie padabajecca
2009–2019. Biełaruś, Miensk.