RODNYJA VOBRAZY Vobrazy miłyja rodnaha kraju,               
Smutak i radaść maja!..
      
 
Jakub Kołas
    Hałoŭnaja      Słoŭniki           Spasyłki      Ab sajcie       Кірыліца      Łacinka    
Anatol Viarcinski
Daviedka
Kantekstny tłumačalny słoŭnik
Pieśnia pra chleb
Pieśnia pra chleb
Paema
∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙
∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙
 
 
 
 
Viałiki start
∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙
∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙
 
 
 
 
*  *  *
Słovam tak Partret...
∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙
 
 
 
 
*  *  *
Pad stuki vahonnych kalos
Ab tych, nieznajemy čyj los,
Ab novych darohach-šlachach,
Niaźviedanych dalach-krajach
Choraša dumajecca.
 
Pad cichaje ploskańnie chval
Zarečnaja mroicca dal, —
Ab čymś zapavietnym, svaim,
Adnojčy zabytym zusim,
Choraša dumajecca.
 
Pad pośvist zimovych zaviej
Ab družbie, ź jakoju ciaplej,
Ab tych, chto ŭdarozie brydzie,
Ab novaj viaśnie, što jdzie,
Choraša dumajecca.
 
Pad vieśni zialony šum
Prachodziać turboty i sum, —
Ab radaściach śvietłych ziamnych,
Ab spravach cudoŭnych ludskich
Choraša dumajecca.
 
I tolki kałi kruhom
Hrukoča daloki hrom,
Ab lutaj žachłivaj vajnie,
Ź dziacinstva što pomnicca mnie,
Tryvožna dumajecca.
 
1959
 
 
 
 
*  *  *
Mnoha jość na ziamłi kalek,
Na ziamłi i ŭ majoj staranie.
Dažyvać jany buduć svoj viek
Napaminkam žyvym ab vajnie.
 
U adnych ź ich niama vačej,
U druhich ža — ruka adna.
Nu, a trecim jašče ciažej:
Im skalečyła dušy vajna.
 
Jany z kryŭdaj hladziać na śviet.
Im kašmary śniacca ŭnačy.
Ruki doŭha lačyŭ łazaret,
A dušu pasprabuj palačy.
 
Jaje rany zalečyš na čas,
A zdarycca što-niebudź — jany
Adkryvajucca ŭsie uraz, —
Ažyvajuć malunki vajny.
 
I ad tych uspaminaŭ i snoŭ
Paratunak — u viery adnoj,
Što vajna nie paŭtorycca znoŭ,
Nie zalje mirny dzień kryvioj.
 
1959
 
 
 
 
Zimniaje soncastajańnie
Achutany byŭ uvieś
                                pryciemkam biaskoncym
Samy karotki dzień.
                                    Zapalvałi łichtary.
Sonca jak nie ŭzychodziła.
                                          Što stałasia z soncam?!
Nia bačyŭ nichto ni ranišniaj,
                                                ni viečarovaj zary.
Nam nie stavała dnia.
I, budučy nie ŭ humory,
My havaryłi znoŭ nervova ab vajnie,
Kazałi, što časam davodzić da zmory
Tryvoha piakučaja:
                                budzie vajna ci nie?
Jak viečnaść, ciahnułasia noč,
                                                    hłuchaja i ściudzionaja,
Dalokaja samaja z usich načej ad viasny.
U sonnym mazhu
                            uspychvałi dumki dzionnyja
Dy ciažka varočałisia
takija ž tryvožnyja sny.
Zatoje z palohkaj jakoj
                                      my sustrakałi śvitańnie!
Ubačyłi my i zaru,
                                  i pieršy pramień...
Na hetym kančałasia
                                    zimniaje soncastajańnie, —
Uhoru pajšoŭ
pavolna, dy vierna dzień.
 
1961
 
 
 
 
Śviaščennaja
∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙
∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙
 
 
 
 
Stroncyj
∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙
∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙
 
 
 
 
Zarnicy
Rasčyniaju šyroka viesnicy,
U načnuju ciš vychadžu.
Ja zarnicy —
                      daždžoŭ pradvieśnicy
Siońnia znoŭku bačyć chaču.
 
Chaču znać, kolki budzie zieleni,
Budzie śviežaści dla ludziej,
I ci vyraście ŭsio,
                              što siejałi,
Z čym źviazałi stolki nadziej.
 
Voś i radujusia zarnicam.
Znaju, śledam za imi doždž
Pačnie ščodra paić ziamłicu,
Pałivać jaje ŭšyr i ŭdoŭž.
 
Jana ž tolki ab hetym i maryć...
Dzieści znoŭ, za dalokim siałom,
Za dalokaju-dalniaju chmaraj
Uzmachnuła žar-ptuška kryłom.
 
Ja zahrukaju ŭ akanicy,
Ja ludziej razbudžu,
                                  abviašču:
«Ludzi, bačyŭ ja znoŭ zarnicy! —
Być daždžu,
                        załatomu daždžu!»
 
1961
 
 
 
 
Noč niepakoicca...
∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙
∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙
 
 
 
 
Doždžyk
Biaź vietraŭ i raskataŭ hramavych
Pajšoŭ jon raptam, ciopły i spakojny.
I ŭžo hladziać pučki łistkoŭ žyvych
Z duchmianych počak na tapołi strojnaj,
I niby čuješ, jak trava raście,
I zielaniejuć nieŭzabavie ŭschody...
Ab ścipłaj čałaviečaj dabracie
Napomnić doždžyk hetki mnie zaŭsiody.
Žyvie dzieś pobač čałaviek, i jon
Nie lubić hučnych słoŭ,
Chvałicca
Zasłuhami nia budzie, jak zakon,
Nia syple hromaŭ z błiskavicaj.
I nieprykmietny časam jon tamu.
Dy voś u ciažkija hadziny
Suciešyć, horu pamahčy tvajmu
Sumieje, moža, tolki jon adziny.
Nia budzie jon ni achać, ni ŭzdychać,
A moŭčki ruki pakładzie na plečy
I skaža cicha:
                    «Chopić haravać».
I ŭsio tak budzie prosta i darečy.
Ad dabraty jaho adčuješ ty
Pryłiŭ u sercy siły novaj...
Łijecca doždžyk, ciopły i husty, —
Jak hość žadany dla ziamłi viasnovaj.
 
1956
 
 
 
 
Adychod leta
Nad hałavoju siniava płyvie.
I vobłačka pa-letniamu bialeje
U hetaj nievykaznaj siniavie,
Bialeje, jak na voziery łileja.
 
Dy nabłižeńnie inšaje pary
Zaŭvažyć možna ŭ hetuju časinu
Nie-nie i ŭbačyš raptam: uhary
Praniesła lohkim vietram pavucinu.
 
Na fonie śvietłym, soniečnym jana
Milhnuła sumnavataju prykmietaj -
Tabie zdałosia: heta sivizna
Haračaj pracaj stomlenaha leta.
 
Dy cichaje i śvietłaje jano,
Choć dni jahonyja užo na schile, —
Vo da hadziny hetaj ŭsio adno
Zrabić paśpieła, što było pa sile.
 
Ty čuješ, jak źviniać dzieś hałasy
To palavoj biaskoncaju ściažynka
Pa-nad jakoj źvivałi kałasy,
Iduć u viosku ź pieśniami dažynki.
 
Sad nie šumić, bo nie uźniać hałin
Jany sahnuty ciažkimi pładami.
Daśpiełi hronki maładych rabin,
Pałajuć čyrvańniu pamiž łistami.
 
I prad niaźmiernym vyśpieŭšym dabrom,
Prad hetym zbožžam, sadam dy rabinaj
Nia tak i sumny letnich dzion nadłom,
Adznačany asieńniaj pavucinaj.
 
1955
 
 
 
 
Ahranom
∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙
∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙
 
 
 
 
Imčyć mašyna chutkaj dapamohi
∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙
∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙
 
 
 
 
Maci čakaje syna
Strakoča saroka, strakoča.
Ab čym raskazač jana choča,
Druhim, moža być, i niaŭciam.
A maci? O, viedaje maci,
Ab čym heta ptuška na chacie
Ščabieča — być skora haściam.
Druhi dzień strakoča saroka.
Pabiehła daroha daleka,
Daloka, za niebakraj...
I maci padoŭhu z parohu
Maŭkłiva hladzić na darohu:
«Chutčej ža, synok, pryjazdžaj»
A niedzie na tuju ž darohu
Z hłybokaj sardečnaj tryvohaj
Dziavočyja vočy hladziać.
I ŭ ich to nadziei iskrynka,
To horkaha sumu ślazinka —
Nia moža jana nie čakać.
Dzień treci strakoča saroka.
Pabiehła daroha daloka,
Chtoś jedzie darohaju toj.
Prykmieciła maci syna,
Uhledzieła chłopca dziaŭčyna.
Kudy ž raniej pojdzieš, chłapčyna,
Da maci ci lubaj svajoj?
 
1956
 
 
 
 
Chustka
Jość u kožnaha mara charošaja.
Voś i ja pamaryć lublu:
Sabiaru tolki kryšku hrošaj
I tabie, maci, chustku kuplu.
 
Nie takuju, kuplaŭ što śpiecham
U studenckuju paru, —
Ja usie mahaziny abbiehaju,
Padarunak pakul padbiaru.
 
I znajdu ja takuju chustu,
Pa ŭsiamu kab padyšła —
I była kab tabie pa hustu,
I kab ź lepšaha puchu była.
 
Niachaj chustka heta puchovaja,
Niachaj miakki jaje puch
Ad prastudy ciabie achoŭvaje
U dni słoty i zaviruch.
 
Niachaj budzie jana tvajoj hordaściu.
(Znaju, pryjdzie susiedka, i joj
Ty z naležnaj matčynaj hodnaściu
Padarunak pakažaš moj.)
 
I pakul dačakajemsia strečy,
Niachaj chustka synoŭniaj rukoj
Na tvaje, maci, laža plečy,
Daść tabie i ciapło, i spakoj.
 
1961
 
 
 
 
Ja idu zialonym łuham
Ja idu zialonym łuham,
Ścielecca trava.
I čamuści kruham-kruham —
Hałava.
 
Ci tamu, što ja ŭ bryhadzie
Lepšaja žniaja;
Ci tamu, što ŭčora ŭ sadzie
Ź im siadzieła ja.
 
Hulaŭ viecier rusym čubam,
Kazaŭ chłopiec mnie,
Što ja stała jamu lubaj
Jašče pa viaśnie.
 
I što ja jaho nadzieja,
Soniejka jaho,
Žyć nia moža bieź mianie jon
Dnia ni adnaho.
 
Ja ž strymała u sakrecie, —
Nie skazała, nie! —
Što i jon za ŭsio na śviecie
Daražejšy mnie...
 
Ja idu zialonym łuham.
Ścielecca trava.
I ad ščaścia kruham-kruham
Hałava.
 
1954
 
 
 
 
Kab ja znała
Ranicoju u sad ja vyjšła,
I kiŭnuła hałinkaju mnie
Za zimu nastyŭšaja višnia,
Cicha tužačy ab viaśnie.
 
Niby viedaje, što sama ja
Razam ź joju čakaju viasny...
Višnia-višańka darahaja,
Skora zbuducca tvaje sny.
 
Dačakaješsia biełych kvietak
I šumłivaj zialonaj łistvy...
Kab ja znała, što pryjdzie hetak
Maja radaść u dzień viesnavy.
 
Kab ja znała, što jasnym rankam
Da majho jon padydzie akna,
Što paroj viečarovaj z hulanki
Bolš nia budu prychodzić adna.
 
Nie tužyła b ja, višańka-višnia,
Tolki b kłikała sercam toj čas.
Nie sumuj, nie tryvožsia załišnie -
Skora pryjdzie viasna da nas.
 
1955
 
 
 
 
Viesnavoje
Pračynaješsia ranicoju, —
Tabie ŭ vočy udaryć śviatło.
Nie paznaješ svajho pakoju,
U im zmroku niby nie było.
 
U im vodśviet viasny biaschmarnaj,
Poŭny jon maładoha śviatła.
Zajka — promień žyvy jantarny
Na ścianie, na abrusie stała.
 
Jaho ŭbačyš — dziacinstvam pavieje
I jašče niečym śvietłym takim,
Što, jak radasnaja nadzieja,
Avałodaje sercam tvaim.
 
Niby dzieŭčynie zakachana
Zahlanuŭ ŭ vočy jasnyja ty
Ci pačuŭ hołas maci rana,
Poŭny łaski i dabraty.
 
Ty padydzieš, uschvalavany,
Da akna, skažaš: «Dobry dzień
Dobry dzień, viesnavyja tumany!
Dobry dzień, viesnavy pramień!
 
1956
 
 
 
 
Ščaśłivaje recha
My moŭčki staim
Na soncam załitaj palanie.
Pavievam svaim
Čaruje nas śvietłaje rańnie.
Bialutkich abłokaŭ siamja
Pavolna płyvie pa niebie.
Čakaju: siabroŭka maja
Skaža mnie zaraz što-niebudź.
Hareza jana — jak dzicia,
Na vydumki, oj, majstrycha!
Dy tut ad svajho pačućcia
Źmianiłasia, stała cichaj.
Usia jana — ŭvaha i słych,
Usia jana — zachapleńnie.
A vočy smiajucca, u ich
Iskrynki jakohaś rašeńnia.
Na dybački stała až,
Rot akružyła dałońkaj.
«Ty čuješ hołas naš?!» —
Kryknuła zvonka-zvonka.
I kocicca miham adkaz
Niadremnaha recha.
Nasustrač pabiehłi ad nas
Raskaty viasiołaha śmiechu.
Śmiajecca kachanka maja —
Rada nachodcy biaź miery.
«Pasłuchaj! Kachaju ja,
Kachaju i ŭ ščaście vieru!»
«I ja-ja», — joj utoryć haj,
«I vieru-u», — ščyra hukaje.
I navat ptušyny hraj
Na niejki momant zmaŭkaje.
Prycichłi usie: sałaviej,
Sinicy i bieraścianki —
Nia čułi jany raniej
Havorki majoj kachanki.
Jana ž pahladzić na mianie:
Maŭlaŭ, padziałi ŭciechu.
Dy znoŭku zadorna huknie
Svajmu subiasiedniku-rechu.
Śmiajusia ja razam ź joj.
I vierym my ščyra, jak dzieci,
Što tam, za zialonaj łistvoj,
Znachodzicca niechta treci.
I lubaj kažu ja ŭsurjoz:
«Nia recha tabie adkazała,
A niečy ščaśłivy los —
Ščaśłivych naŭkoła niamała.
Niechta, jak my, małady,
Radasny i pryvietny
Pryjšoŭ ranicoj siudy
Z maraj svajoj zapavietnaj...»
Śmiajecca siabroŭka ŭ adkaz
Svaim niepaŭtornym śmiecham.
Źviartajecca śmiech da nas
Ščaśłivym raskacistym recham.
 
1959
 
 
 
 
Viasnuški
Maleńkija biaskryŭdnyja viasnuški...
A kolki kłopataŭ było dziaŭčynie
Paroj viasnovaju, kałi viasnuški,
Jak zory viečaram na niebie čystym,
Na tvary vysypałi družna.
Zdavałasia tady dziaŭčynie,
Što ŭsiu krasu jaje jany zahubiać,
Što zrobiać jaje vielmi niepryvabnaj
Maleńkija biaskryŭdnyja viasnuški.
I horka prakłinała ich jana
I nienavisnymi ich nazyvała.
I doŭha tak było, pakul
Ź luboŭju nie spatkałasia svajoj
Viasnovaju paroj dziaŭčyna.
Jany siadziełi pobač da zary.
Kałi ž zara jaje tvar aśviatłiła,
Hladzieŭ chłapčyna, jak začaravany,
Na tvar jaje, a potym i skazaŭ:
— Jakaja ty pryhožaja ŭ viasnuškach...
I u pieršy raz jana nie kryŭdavała,
Što pra viasnuški havaryłi joj.
I ŭ pieršy raz padumała jana,
Što nie takaja strašnaja zahana —
Maleńkija biaskryŭdnyja viasnuški.
 
 
 
 
Spatkańnie
— Jak choraša! A kolki, skažy, času?
Jašče, napeŭna, rana? Piać hadzin!
Nie moža być! Žartuješ ty, kaniešnie.
Zusim niadaŭna ty ka mnie pryjšoŭ.
Pahavaryć jak treba nie paśpiełi,
I piać hadzin užo.
                              Nie, nie,
Hadziny dźvie, nia bolej.
                                              Praŭda?
— Nie, darahaja, nie žartuju ja.
Dy što nam da hadzińnika, skažy?
— Jak razam my — biahuć-biahuć hadziny.
— Ničym ich nie spynić i nie suniać.
Kałi ciabie ja dniom čakaju,
Kałi čakaju viečaram ciabie,
Na strełki časta-časta pahladaju.
Zdajecca mnie:
                        jany stajać na miescy.
Tady minuty za hadzin daŭžej,
I viečnaściu zdajucca mnie hadziny.
A ŭ čas pryznačany prychodziš ty —
Navypieradki strełki paimčałi.
Pahavaryć z taboju nie paśpiełi,
A tut hladziš — śvitańnie ŭ aknie,
I znoŭ «byvaj» ty kažaš mnie.
 
 
 
 
Sasna
Vy bačyłi, moža, jakaja jana?
Zdaloku jana nie vidna...
Staić, jak nieprykajanaja,
U połi na ŭzhorku adna.
Ab źniešnim jaje vyhladzie
Užo nie kažu. Chacia
I soniečnych promniaŭ, i vilhaci
Chapaje joj dla žyćcia:
Ni honkaści toj zajzdrosnaj,
Ni vohnienna-miednaj kary, —
Čym vyznačajucca sosny
Pobač zusim, u bary.
Nia vielmi im tam raskošna.
Zaŭsiody, viasnoj ci zimoj,
Działicca davodzicca kožnaj
Apošnim z susiedkaj svajoj.
Ciažkija byvajuć hody.
Dy sosny i ŭ čorny dzień
Paroŭnu ŭsie dzielać vyhody:
I soki, i sonca, i cień.
I družna, korań da korania,
Družna, stvoł da stvała,
Stromkija, miednakoryja,
Ciahnucca da śviatła.
Imknucca jany ŭ padniabieśsie...
Nu jak paraŭnaješ ich
Z sasnoj, što raście nie ŭ lesie,
Nia ŭ łiku siaścior svaich!
... Vy bačyłi, moža, jakaja jana?
U połi na ŭzhorku adna
Staić, jak nieprykajanaja,
Hibieje na pni sasna.
 
1961
 
 
 
 
Padabajecca     Nie padabajecca
2009–2020. Biełaruś, Miensk.