RODNYJA VOBRAZY Vobrazy miłyja rodnaha kraju,               
Smutak i radaść maja!..
      
 
Jakub Kołas
    Hałoŭnaja      Słoŭniki           Spasyłki      Ab sajcie       Кірыліца      Łacinka    
Janka Kupała
Vieršy
Kantekstny tłumačalny słoŭnik
Paeta i cenzar
Krychu balada

Pryśviačajecca byŭšym,
ciapierašnim i majučym
być cenzaram


 
Ciapier ci kałiści – nia ŭciamlu,
A tolki nia łhu ni na mih, –
Paety pisałi paemy,
A cenzary rezałi ich.
 
Paemy (užo ž nie paetaŭ)
Siek cenzar, jak viećcie pastuch,
Až treski-papierki laciełi
U čystaje pole, jak puch.
 
I doŭha ciahnułasia heta,
Jak baić narodnaja vieść,
Na zhubu buntarskich paetaŭ,
Na cenzarski honar i čeść.
 
I šłi tak hady za hadami
Pad vokłiki čornych imšoŭ,
Išoŭ za paetam paeta,
Za cenzaram cenzar išoŭ.
 
I treba ž – o dzivy! O cudy!
O słaŭny dvaccaty naš viek!
Paeta prydumaŭ paemu,
A cenzar jaje nie pasiek.
 
A tolki... Pasłuchajcie tolki,
Što z hetaha dalej było:
Vy ŭbačycie, ludzi, jak heta
Ŭ dabry časam hnieździcca zło.
 
Paeta pad potam kryvavym,
Nia splučy sto nočak padrad,
Paemu zharuściŭ, až miła,
I cenzaru daŭ na prahlad.
 
A cenzar mieŭ dobraje serca,
Što redka u našym viaku, –
Paemy nia siek i nia rezaŭ,
A tolki... pahładziŭ krychu.
 
P a e t a pisaŭ:

O vichry, o vy, burałomy,
Svabodnych niabios žychary!
Dryhnicie razbeščanym śvietam,
Zburycie paradak stary!
 
A c e n z a r pahładziŭ:

O vietry, ziefirki lubyja,
Svabodnych niabios žychary!
Hałubcie vy śviet naš nabožny,
Šanujcie paradak stary!
 
P a e t a pisaŭ:

Zvałicie karony i trony, –
Ŭžo dość karaloŭ i caroŭ!
Chaj budzie narodu ŭładarstva
I panstva ziamłi žycharoŭ!
 
A c e n z a r pahładziŭ:

 
Šanujcie karony i trony...
O, čeść karalam i caram!
Patrebna narodu prynuka,
Patrebny bizun žycharam.
 
P a e t a pisaŭ:

Ŭžo dosyć pryhonu i ździeku
I panskaha dosyć jarma!
Chaj budzie rab volnym navieki,
Jon vieki ciarpieŭ niezdarma!
 
A c e n z a r pahładziŭ:

 
Ŭžo dosyć nam z demasam ładzić...
Zamała jšče mieŭ jon jarma, –
Chaj budzie pan panam navieki,
Jon viek panavaŭ niezdarma!
 
P a e t a pisaŭ:

O vichry, o vy, burałomy!
Udarcie ŭ zasnuŭšy kurhan!
Chaj vołaty ŭstanuć da bitvaŭ
I skryšać zakrepy kajdan!
 
A c e n z a r pahładziŭ:

O vietry, ziefirki lubyja!
Hałubcie łaskava kurhan, –
Tam dremluć patulnyja duški
Pakornych, pasłušnych chryścian.
 
Uvaha c e n z a r a:

Ja kryšku vam, panie paeta,
Pahładziŭ vaš vieršyk słaby, –
Bo, bačycie, ŭ im ja prykmieciŭ
Załišnie šmat hrešnaj klaćby.
 
*

Jak heta paeta pabačyŭ,
Što cenzar z paemaj zrabiŭ, –
Zapłakaŭ, załiŭsia ślazami,
Ŭ kułak, jak žabrak, zatrubiŭ.
 
Adzin i druhi dzień tak płakaŭ –
Na treci nia vytrymaŭ jon, –
Uziaŭ i pamior, jak naleža,
U viečny achutaŭsia son.
 
Prad śmierciu tolki pakinuŭ
Taku epitafju žyvym:
«Pamior ja praz cenzara, bratki,
Mianie nie vinicie ni ŭ čym.
 
Pakul mianie cenzary siekłi, –
Ach, to jest paemy maje, –
Jašče ja moh vytrymać niejak, –
Piajać, ab čym dumka piaje.
 
Ale jak pačałi mnie h ł a d z i c
Kryvioju napisany tvor,
Nia vytryvaŭ, bratki, – kab žyŭ tak!
Uziaŭ ja sabie dy pamior».
 
*

I śpić u mahiłcy paeta.
Vianočak na naśpie lažyć:
To sonca mahiłku całuje,
To drobnieńki doždžyk imžyć.
 
Viasnoju, u mai viasiołym,
Kałi uvieś śviet u krasie, –
Dziaŭčynka ŭzdychnie nad mahiłkaj,
Chłapiec kułakom patrasie.
 
A cenzar, – čytač zapytaje, –
Što stałasia z cenzaram tym?
Skažu, jak mnie ludzi kazałi:
Pajšoŭ ŭ manastyr nazusim.
 
Siadzić tam, ničoha nia robić.
Ałovak svoj vykinuŭ von
I mołicca, mołicca ščyra.
Za cenzaraŭ mołicca jon.
 
1919
 
 
 
 
Padabajecca     Nie padabajecca
2009–2019. Biełaruś, Miensk.