РОДНЫЯ ВОБРАЗЫ Вобразы мілыя роднага краю,               
Смутак і радасьць мая!..
      
 
Якуб Колас
    Галоўная      Слоўнікі      Гасьцёўня      Спасылкі      Аб сайце       Кірыліца      Łacinka    
Янка Купала
Вершы
Кантэкстны тлумачальны слоўнік
3 польскай – К. Уейскага
Хаўтурны марш
Гэтак звоняць! А так звоны
        Рвуць мазгі балесьне!
А ксяндзы – куды пруць роем
        3 гругановай песьняй?
Тут жа блізка, прада мною
        Чорны воз туркоча...
Як мне цёмна! Воз той чорны
        Зацямніў мне вочы.
 
Недзе ў высі крыж ясьнее.
        Мігаюць паходні...
А мяне вядуць пад рукі,
        Так іду выгодне:
Самі ногі йдуць, здаецца,
        Скачанеўшы ногі,
Добра, што вядуць мяне так, –
        Не зблуджу з дарогі.
 
Так іду, плыву, як сьпячы,
        Без чуцьця, бяз волі;
Галаву ды сэрца толькі
        Страшна мучаць болі,
Капцюры іх рвуць якіясь,
        Вострыя, крывыя;
А званы тут цягам звоняць,
        Вараньнё ўсьцяж вые.
 
Чую музыку якуюсь,
        Водгульле нясецца;
Б'е з вачэй жар, а па твары
        Штось зімное льецца.
На мяне глядзяць, а блізка
        Падысці ня сьмеюць;
Мабыць, ё ў маім штось твары –
        Што так страхам веець.
 
А воз цягне дзьве пар коні
        У жалобным строю,
А мяне якаясь сіла
        Цягне за сабою.
Ах, мой Божа! Ка мне пхнецца
        Дамавіна-скрыня!
Там майго загадка быту,
        Там – у дамавіне.
 
За што так мяне скараў ты,
        Богам называны?
                Ах за што, за што?
Уладар зямлі і неба,
        Сонцаў і курганаў,
                Згнёў мяне ў нішто?!
                Дзе той Бог,
                Што так змог?
 
Ці яго звон гэты весьціць
        I той крык варон?
Хай тут стане прада мною
        Ў постаці сьмяячай,
                Ён страшней за ўсё!..
Бо вялікшы я цярпеньнем –
        Хоць нішто ня значу –
        Чымся моц яго!
        Ой, злы ён!
                Ой, злы ён!
 
Гэтым словам б'е звон, вые...
        Як вароны тыя!
Як жа мучыць гэты звон,
        Гэты звон! Звон!
 
*

На атласе заламала
        Ручанькі накрыж,
Усьміхаецца спрасоньня...
        Ах, ты ўжо ня сьніш!
 
Не ўздыхнеш па белых ружах
        На вянку ў жальбе,
Пацалункамі ў галоўку
        Не збуджу цябе.
 
Не глядзіш, што за табою
        Йду я – труп бляды,
Што вяду туды з жалобай,
        Скуль ня прыйдзеш ты.
 
Ці ж на то хавала маці
        Не адну вясну
I кахаў я да астатку,
        Каб клаў у труну?
 
Вось якое мне вясельле?
        I я ў гэткі дзень
Жыці мушу? – Божа! Божа!
        Што пачну я, цень?
 
*

Дабраты была анельскай,
        А любіла як!..
Быццам песьняй, быццам казкай
        Дні плылі нам так.
 
I пры ёй ня знаў я грэху, –
        Дабрату я знаў,
Бо зь яе вачэй і ўсьмешкі
        Бласлаўленьне браў.
 
Для мяне была скарбніцай
        Творчых дум і цнот,
Вёў мяне яе стан гібкі
        Да сьвятых яснот.
 
Дзе ж мяне завёў, урэшце,
        Посьле цяжкіх спроб?
К апраметнай шоў я ў сонцы.
        Праз надзею – ў гроб!
 
Вось якое мне вясельле?!
        I я ў гэткі дзень
Жыці мушу? Божа! Божа!
        Што пачну я, цень?
 
*

Паднялі труну на плечы,
        Панясьлі пасьпешна;
Мяне ўдзержаць хочуць сілай
        Ха, ха! Вось пацешна!
Прэч з дарогі, разявякі,
        3 хлысцьбаю дасужай!
Бо я молад і сярдзіты,
        А кулак мой дужы...
 
Я адзін к ёй маю права,
        А вы прэч, насланьне!
Чорны збродзе! Толькі роўны
        Хай да бойкі стане.
3 вас ніхто майго цярпеньня
        У грудзях ня зьмесьце!..
I ўцяклі ўсе – сам іду я,
        Грозны цар балесьці!
 
Сярод гоману і звону
        Ўсіх званоў бяз ладу,
Сам іду я к дамавіне –
        Да свайго пасаду.
Ты, грабар, на гэтым насьпе
        Ўсьпёрты на лапаце,
За дол для цара такога
        Колькі хочаш, браце?
 
А капай мне дол глыбока,
        Бо сьвет мне – горш нетраў;
Ад тваёй цяжэй зямлі тут
        Гнець мяне паветра.
Прэч з крапілам! І сьвятая
        Яе капля спляме;
Я адзін тут маю права –
        Пакраплю сьлязамі.
 
Здань-рука ка мне вылазе
        З-пад манашых полаў,
Ясна-моцная такая!
        Дух гняце мой кволы.
I мяне яна кранула!
        Пахіліўся, ўпаў я...
І ўзялі мяне й панесьлі,
        А куды – ня знаю.
 
Ах, за колькі капляў шчасьця
        Плацяць людзі сьвету
                Цэлым морам сьлёз!
Ой, дурны сьвет, і нашто ты
        Створаны ў цьму гэту?
                Дзе твой скон? Дзе ўзрос
                Яго рух, –
                То ж мой дух!
 
Я ж – як сэрца, што ў ім б'ецца
        Ён – пусты, як звон!
Ці каго аб тым прасіў я?
        Без маёй хто волі!
                Мне сказаў прыйсьці?
Хоць бы там мяне скавалі –
        Не сяджу ў няволі:
        Маю моц пайсьці.
                Ой, злы ён!
                Ой, злы ён!
 
Гэтым словам б'е звон, вые...
        Як вароны тыя!
Як жа мучыць гэты звон,
        Гэты звон! Звон!
 
1921
 
 
 
 
Падабаецца     Не падабаецца Водгукі
2009–2019. Беларусь, Менск.