RODNYJA VOBRAZY Vobrazy miłyja rodnaha kraju,               
Smutak i radaść maja!..
      
 
Jakub Kołas
    Hałoŭnaja      Słoŭniki      Haścioŭnia      Spasyłki      Ab sajcie       Кірыліца      Łacinka    
Maksim Bahdanovič
Daviedka
Kantekstny tłumačalny słoŭnik
Vianok
 
Knižka vybranych vieršaŭ
 
*** Vy, chto lubicie natrapić...
 
I
Malunki i śpievy

 
 
*** Čuješ huł? – Heta sumny, markotny lasun...
 
Voziera
 
Nad vozieram
 
Vadzianik
 
Źmiainy car
 
Bura
 
*** U niebie – la chmary hrymotnaj – prazrystaja, lohkaja chmara...
 
Voziera
 
*** Pryviet tabie, žyćcio na vołi!..
 
*** Błiščyć u niebie zor pasieŭ...
 
*** Ciopły viečar, cichi viecier, śviežy stoh...
 
*** Dobraj nočy, zara-zaranica!..
 
*** Cicha pa miakkaj travie...
 
*** Viečar na zachadzie ŭ popiele tušyć...
 
Samnambuł
 
*** Płakała leta, ziamlu pakidajučy...
 
*** Dzieś u chmarach žyvuć pavuki...
 
Razrytaja mahiła
 
*** Noč. Haźnica haryć, čyrvanieje...
 
Zimovaja daroha
 
Zimoj
 
Pierad pavodkaj
 
*** Padymi uharu svajo voka...
 
*** Pa-nad biełym pucham višniaŭ...
 
Ramans
 
Dosi ŭžo pracy
 
*** Ŭsia ŭ ślazach, dziaŭčyna...
 
*** Sumna mnie, a ŭ sercy smutak cicha zapiavaje...
 
*** Nie kuvaj ty, šeraja ziaziula...
 
Jan i maci
 
*** Serca nyje, serca kroicca ad bolu...
 
Viečar
 
Letapisiec
 
Pierapisčyk
 
Kniha
 
Słuckija tkačychi
 
Bieznadziejnaść
 
*** Cichi viečar; źniknuła śpiakota...
 
*** Pa ladu, u hłuchim bary...
 
Ustup
 
*** Vułki Vilni zijajuć i hułka hrymiać!..
 
U Vilni. Sanet
 
*** Za dachami miesta pamierkła niabios pazałota...
 
*** Na hłuchich vułkach – noč hłuchaja...
 
Zavirucha
 
*** Sieŭ chłopčyk z šklanačkaj la vułičnaha hanku...
 
*** Ad śpioki pyšuć dachi i asfalt...
 
Dźvie śmierci
 
II
Dumy

 
 
S. Je. Pałujanu
 
Kahancu
 
Upałi z hrudziej Pana Boha...
 
Kraju moj rodny! Jak vyklaty Boham...
 
*** Chałodnaj nočču ja ŭ šyrokim, ciomnym połi...
 
*** Kiń viečny płač svoj ab staroncy!..
 
*** Zrazajuć hałiny tapołi adnu za adnoj...
 
*** Rušymsia, braćcia, chutčej...
 
*** Našych dziedaŭ dušyłi abšary lasoŭ...
 
*** Ŭstań, navalnica, mkni nanova...
 
*** Nie błiščyć u čas źmiarkańnia i ŭ hłybokaj ciemni nočy...
 
*** Napiłasia sonca sa krynic ściudzionych...
 
*** Oj, čamu ja staŭ paetam...
 
*** Daŭno ŭžo ciełam ja chvareju...
 
*** Kałi zvałiŭ dužy Herakł u pył Anteja...
 
*** Bledny, chiły, ŭsio ž lublu ja...
 
*** Žyvieš nia viečna, čałaviek...
 
*** Mudraj pramovy...
 
*** Dzie vy, lasoŭ, paloŭ ćviaty?..
 
*** Kałi ŭ rakavinu ciomnuju žamčužnicy...
 
*** Śviača błiskučaja zijaje...
 
Pieśniaru
 
Ustup
 
Hutarka z panienkami
 
*** Vy kažacie mnie, što duša u paeta...
 
*** Vy, panovie, pazirajecie daloka...
 
*** My doŭha płyłi ŭ burnym mory...
 
*** Była kałiś para: hučeła zavirucha...
 
Mnie śniłasia
 
*** Šmat u našym žyćci jość daroh...
 
Pentametry
 
Niepahodaju majovaj
 
Sanet
 
Sanet
 
Tryjalet
 
Tryjalet
 
Rando
 
Aktava
 
Tercyny
 
Z Avidzija:
Hramada zorak «Karona»
 
*** Kažuć ludzi, byccam, tvoračy mužčynu...
 
*** Ŭžo znoŭ nie spatkajucca tyja šlachi...
 
*** Piekła było tut u tuju časinu...
 
Z Alesia:
Astry
 
III
Madonny

 
 
U vioscy. Paema
 
Veranika. Vieršavanaje apaviadańnie
Vianok na mahiłu  
S.A. Pałujana  
(† 8 krasavika 1910 h.)
 
*  *  *
Vy, chto lubicie natrapić
Miž stranic starych, pažoŭkłych
Knihi, ŭžo daŭno zabytaj,
Blekły, vysachšy łistok, –
Prahladzicie hety tomik:
Zasušyŭ ja na papiery
Kraski, śviežyja kałiści,
Dumak ščyrych i čućcia.
 
 
 
 
I
MALUNKI I ŚPIEVY
Etot łиstok, čto иssoch и svałиłsia,  
Zołotom viečnym horиt v piesnopieńи.
A. Fiet
 
*  *  *
Čuješ huł? – Heta sumny, markotny lasun
Pačynaje niahołasna hrać:
Pad rukami jaho, naviavajučy sum,
Byccam tysiačy krepka naciahnutych strun,
Tonkastvolnyja sosny źviniać.
 
Ci kazać, ad čaho paciamnieła raka,
Zašamrełi maćniej kałasy
I ab čym šepča im hałasok vieciarka,
Što zijaje-dryžyć na łiścioch łaźniaka:
Kropłi śloz ci chałodnaj rasy?
 
1910
 
 
 
 
Voziera
Stajaŭ kałiś tut bor stary,
I žyŭ lasun u tym bary.
Zrubałi bor – lasun zahinuŭ,
Vo śled jaho ad toj pary:
Svajo lusterka jon pakinuŭ.
 
Jak u niaznany śviet akno,
Lažyć, chałodnaje, jano,
Žyćcio saboju adbivaje
I ŭsio, što zhinuła daŭno,
U ciomnaj hłybini chavaje.
 
1910
 
 
 
 
Nad vozieram
Sonca cicha skaciłasia z horki;
Miesiac bieły zapłakany śviecić,
Ahladaje bachmatyja zorki,
Ciahnie z voziera srebnyja sieci.
 
Ŭ ich rusałki zabłutałi kosy, –
Rvuć i błutajuć srebnyja nici;
Noč płyvie nad ziamloj, sieje rosy,
Noč šapoča rusałkam: «Zaśnicie».
 
1909
 
 
 
 
Vadzianik
Sivavusy, zhorbleny, ja zaloh miž cinaj
I hadami hrejusia – splu na dnie raki.
Tvar travoj abłutana, byccam pavucinaj,
Zasypajuć hrudzi mnie žoŭtyja piaski.
 
Nad vadoj la bieraha cicha śpić asoka,
Dy łaza zialonaja žałicca-šumić,
Chvałi cicha kociacca i biahuć daloka, –
I usio navokała snom adviečnym śpić.
 
1909
 
 
 
 
Źmiainy car
Ŭ ciomnym niebie – charavody
Siniavatych zorak,
Ŭ ciomnym niebie śviecić miesiac
Załatym siarpom...
My ŭžo vyjšłi ź ciesnych, dušnych
Padziamielnych norak,
Na zimovy ciopły vyraj
Ciahniemsia-paŭziom.
 
Ŭ połi, ŭ lesie nam usiudy
Pralahłi darožki!
Jstužkaj rušymsia miž puščy,
Na sam pierad – ja.
Zichaciać majej karony
Załatyja rožki,
Ciomnym bleskam adłivaje
Ŭsia łuska maja.
 
Nam nia treba ni ad čoha
Nočču abarony:
A spatkajem čałavieka, –
Port raśściele jon;
Załaty ražok jamu
Ja ŭraniu z karony,
I pa biełaj pałatninie
Dalš my papaŭziom.
 
1910
 
 
 
 
Bura
Panuraja, viałiznaja žyvioła
Pa šyry nieba ŭ dal marudna prapłyvaje.
Ŭsio ścichła. Ale voś pavietra raśsiakaje
Ahnisty mieč i zichacić viasioła.
 
Udaryŭ jon – i hrukat prakaciŭsia;
Mihaje hrozny mieč, udary nie ścichajuć,
I ŭniz chałodnyja bičy kryvi ściakajuć,
A ludzi kažuć: heta doždž prałiŭsia.
 
1911
 
 
 
 
*  *  *
U niebie – la chmary hrymotnaj – prazrystaja, lohkaja chmara
Šparka płyła, i abiedźvie čahoś čyrvaniełi ad žaru.
Źłicca žadałi jany, zrabiłisia b chmaraj mahutnaj,
Ale daloka ich viecier raźnios, nalacieŭšy niačutna.
 
Drobnym daždžom nad ziamloj, jak ślazami, adna prałiłasia;
Hułkim raskatam hrymotaŭ druhaja ŭ adkaz azvałasia.
I paasobku zahinułi chmary biazdolnyja tyja,
Čujučy ŭ niebie, jak viecier nad śmierciu ich radasna vyje.
 
1910
 
 
 
 
Voziera
Ŭ čarcy ciomnaj i hłybokaj
Plešča, pienicca vino;
Chmielem śvietłym i chałodnym
Kałychajecca jano.
 
I chistajecca asoka,
I šumić vysoki bor,
A ŭ dušy nie zamaŭkaje
Strun viasiołych pierabor.
 
1911
 
 
 
 
*  *  *
Ohlanиś – и mиr vsiednievnyj  
Mnohocvietien и čudiesien.
A. Fiet1
Pryviet tabie, žyćcio na vołi!
Nad hałavoj – duboŭ pavieć,
Vidniejuć nieba, hory, pole
          Praź łiściaŭ sieć.
Łachmoćci cieniaŭ na palanach,
Schavaŭšy zołata, lažać;
Jaho słai z-pad dzir parvanych
          Až zichaciać.
A k nočy svoj čyrvony viejer
U niebie sonca raźviarnie
I razvarušany im viecier
          U dal pamknie.
Kałi ža pabladnieje zołak
I ciomnaj zrobicca vada,
Zaźziaje sierabrom ihołak
          Zor hramada.
I roŭna miłymi zrabicca
Zdalejuć jarki blesk i cień,
Toj dzień, što maje naradzicca,
          I źnikšy dzień.
 
[1909–1912]
 
 
 
 
*  *  *
Błiščyć u niebie zor pasieŭ;
U połi – ruń i ŭ niebie – ruń.
Da rečki leciačy, ŭźlacieŭ
Miž imi maraj bieły łuń.
 
Kažan praniośsia na kryłach,
Strakočuć koniki ŭ travie,
Snujucca myšy pa palach,
Zdajecca – ŭsio vakoł žyvie.
 
Žyćcio čuvać z usich staron,
Žyćciom nanoŭnieny ŭvieś mrok.
Ci ž zahubiŭ płyvučy son
Z čyrvonych makaŭ svoj vianok?
 
1911
 
 
 
 
*  *  *
Ciopły viečar, cichi viecier, śviežy stoh,
Ułažyłi spać mianie vy na ziamłi.
Nie ŭstaje staŭpom pył śvietły ŭzdoŭž daroh,
Ŭ niebie miesiaca prahlanuŭ bledny roh,
Ŭ niebie cicha zorki raśćviłi.
 
Zavarožany viačerniaj cišynioj,
Ja nia ciamlu, dzie ruka, dzie hałava;
Baču ja, z pryrodaj źłiŭšysia dušoj,
Jak dryžać ad vietra zorki nada mnoj,
Čuju ŭ cišy, jak raście trava.
 
1910
 
 
 
 
*  *  *
Dobraj nočy, zara-zaranica!
Ŭžo imhła nad ziamloju łažycca,
Čornaj ryzaj usio pakryvaje,
Pyłam zor niebaschił absiavaje.
Cišynia ahartaje mnie dušu.
Vieciarok prydarožnuju hrušu
Ledźvie čutna varuša-kałyša,
Miła bomy śmiajucca ŭ cišy,
Cicha srebram hrukaje krynica,
Dobraj nočy, zara-zaranica!
 
1911
 
 
 
 
*  *  *
Cicha pa miakkaj travie
Siniavokaja noč prachadziła;
        Cicha z zasnuŭšych palan
Płyŭ u haru i źnikaŭ,
Byccam dym siniavaty z kadziła,
        Redki, pravidny tuman;
Nieba ŭsiu hłyb ažyviŭšy,
Patrochu praź ciemń vyhladałi
        Zorak dryžačych vianki;
Koniki sucha źviniełi;
Šyrej raźłivałisia chvałi
        Ciomnaj, lustranaj raki;
Pała rasa; u paloch
Zaharełisia pacierki miłych
        Žoŭta-čyrvonych ahnioŭ...
Čas, kałi treba žurycca
Dušoju na śviežych mahiłach
        Pusta praniosšychsia dnioŭ.
 
1911
 
 
 
 
*  *  *
Viečar na zachadzie ŭ popiele tušyć
Kuču čyrvonych kavałkaŭ vuhla;
Cicha ŭsio; viecier łistka nie zvarušyć,
Nie skałychnucca ni traŭkaj pala;
Ciomnyja cieni daŭžej u łahčynie,
Ptuški prystaŭšaj marudniej palot;
Sumna płyvie maładzik bledna-sini
Ŭ niebie viačernim, zialonym, jak lod;
Iskracca zorak śniažynki markotna,
Zbožža pakryłasia šyzaj rasoj...
Kińma ža dumki ab dołi harotnaj,
Choć by na momant spačyniem dušoj!
 
1910
 
 
 
 
Samnambuł
Miesiac vypłyŭ nad zmročnaj, zasnuŭšaj ziamloj,
I pavioŭ jaho ŭ ciomnuju dal za saboj,
I pryvabiŭ da mhłistaj chałodnaj vady, –
Serca biłasia rybkaj u sieci tady.
Ale miesiac pravioŭ praz raku śvietły šlach.
I raźviejaŭsia z serca dryžačaha žach.
Zichacieła jana – sierabra pucina.
Uvadziła ŭ toj kraj, dzie panuje viasna.
Doŭha, doŭha ciabie jon čakaŭ i šukaŭ,
Ale voś čas žadany narešcie nastaŭ...
I pajšoŭ jon pa šlachu, pajšoŭ až da dna:
Aharnuła jaho cišyna, hłybina.
 
[1909–1912]
 
 
 
 
*  *  *
Cviety poslednиje mиlej  
Roskošnych piervienciev polej.
A. Puškиn1
Płakała leta, ziamlu pakidajučy;
Cicha łiłisia ślazinki na pole.
Ale pryhožaju vosieńniu jasnaju
Tam, dzie upałi jany, vyrastałi
Kvietki asieńnija, kvietki, ŭspajonnyja
Tuhaju, horam, ślazinkami leta.
Kvietki asieńnija, rodnyja, blednyja!
Vyraśłi vy, kab uraz ža i zhinuć.
Moža tamu-to duša nadarvanaja
Hetak luboŭna vianok z vas splataje.
 
[1912]
 
 
 
 
*  *  *
Dzieś u chmarach žyvuć pavuki,
Što snujuć pavučynu daždža.
Kožny tłusty i miakki taki,
Skura śłizkaja, jak u vuža;
Ŭ ciele styhnie chałodnaja kroŭ,
Złość biascelnaja ŭ mutnych vačach...
Čuješ! Vo šorach noh pavukoŭ,
Aplatajučych ścieny i dach.
 
1911
 
 
 
 
Razrytaja mahiła
Polatuj nad groby,  
Piosenko žałoby.
Žygliński1
Drobny doždž siače, łijecca;
Viecier złosna ŭ chatu rviecca,
Ŭ połi stohnam addajecca,
Stuknie ŭ dźviery i akno –
Serca biednaje zabjecca,
I adrazu ŭ im pračniecca,
I adrazu skałychniecca
Ŭsio, što zhinuła daŭno.
 
Ŭspomnić serca, što lubiła,
Ŭspomnić moładaść i siłu,
Ŭsio, što źnikła i upłyła,
Ŭsio uspomnić, jak u śnie.
Baču: serca nie zabyła,
Što žyćcio ŭ im zahubiła...
I razrytaju mahiłaj
Vieje sumna na mianie.
 
1909
 
 
 
 
*  *  *
Noč. Haźnica haryć, čyrvanieje,
I harbata, astyŭšy, staić,
Za ścianoj zapiavaje zavieja,
Sumna bomami ŭ połi źvinić.
Z kraju ŭ kraj jaje huł addajecca,
I čahoś usio dumaju ja,
Što ź niavołi zimovaj tam rviecca
Krepka skutaja śnieham ziamla;
Hrudzi mocnyja ciažka ŭzdymaje,
Vietram vieje, jak dychać pačnie,
Śnieh chałodny ŭ paloch kałychaje,
I voś-voś svaje puty strachnie.
 
[1912]
 
 
 
 
Zimovaja daroha
Šparka koni imčacca u połi,
Sumna bomy hudziać pad duhoj,
Zapiavajuć ab dołi i vołi,
Naviavajuć u sercy spakoj.
 
Ŭjucca źmiejkaj srabrystaj darožki,
Bryzhi zołata ŭ niebie błiščać,
I markotnyja miesiaca rožki
Praz maroznuju mhłu zichaciać.
 
Pole niknie u srebnym tumanie,
Śnieh błiščyć, jak chałodnaja stal,
I latuć maje lohkija sani,
Unašusia ja ŭ siniuju dal.
 
[1910]
 
 
 
 
Zimoj
Zdaroŭ, marozny, zvonki viečar!
Zdaroŭ, skrypučy, miakki śnieh!
Miaciel nia vieje, ścichnuŭ viecier,
I volen lohkich sanak bieh.
 
Jak mary, biełyja biarozy
Pad siniavoj načnoj stajać.
U niebie zorki ad marozu
Pachaładzieŭšyja dryžać.
 
Vilhotny miesiac stul na pole
Prazrysty, śvietły stoŭp spuściŭ
I ryzaj srebnaju razdolle
Śniahoŭ siniejučych pakryŭ.
 
Ŭzryvajcie ž ich saniami, koni!
Źvini, viasiołych bomaŭ miedź!
Vakoł latuć bary i honi,
Ŭ hrudziach pačała kroŭ kipieć.
 
[1910]
 
 
 
 
Pierad pavodkaj
Prajaśniajecca pahoda,
Bo viarnułasia viasna.
Ŭsio čakaješ, što pryroda
Ŭstrapianiecca ada sna.
 
I pad ptušy kryk i homan,
Daŭšy chvalam volny chod,
Prypadymie baćka Nioman
Na chrybcie mahutnym lod.
 
Zaźviniać žałobna kryhi,
I burłivaja vada
Śnieh, razmokły ŭ čas adłihi,
Zmyje z łuha bieź ślada.
 
Dyk raźłijsia ža razdolna
Ŭ čystym połi i haju
I krasoj pavodki volnaj
Dušu vyprastaj maju!
 
1910
 
 
 
 
*  *  *
Padymi uharu svajo voka,
I ty budzieš iznoŭ, jak dzicia,
I adyjduć-adłynuć daloka
Ŭsie tryvohi ziamnoha žyćcia.
 
Cicha tuču błakit zakałyša,
U dušy adraście para krył, –
Uźlacić jana ŭ siniuju vyšu
I ŭ strujach jaje zmyje svoj pył.
 
Tam nia treba ni ščaścia, ni łaski,
Tam niama ni nudy, ni kłapot,
Ty – carevič cudoŭnaje kazki,
Heta chmara – dyvan-samalot!
 
[1912]
 
 
 
 
*  *  *
De la musique avant toute chose.
P. Verlaine1
Pa-nad biełym pucham višniaŭ,
Byccam sini ahaniok,
Bjecca, ŭjecca šparki, lohki
Siniakryły matylok.
 
Navakoł usio pavietra
Ŭ strunach sonca załatych, –
Jon dryžačymi kryłami
Zvonić ledźvie čutna ŭ ich.
 
I łijecca chvalaj pieśnia, –
Cichi, jasny himn viaśnie.
Ci nia serca napiavaje,
Naviavaje jaho mnie?
 
Ci nia viecier heta zvonki
Ŭ tonkich ziołkach šapacić?
Abo mo suchi, vysoki
La raki čarot šumić?
 
Nie paniać taho nikołi,
Nie raźviedać, nie spaznać;
Nie dajuć mnie dumać zyki,
Što laciać, dryžać, źviniać.
 
Pieśnia vriecca i łijecca
Na razdolny, volny śviet.
Ale chto jaje pačuje?
Moža, tolki sam paet.
 
1910
 
 
 
 
Ramans
Quand luira cette êtoile, un jour,  
La plus belle et la plus lointaine,  
Dites-lui quelle eut mon amour,  
O derniers de la race humaine.
Sully-Prudhomme1
Zorka Vienera ŭzyšła nad ziamloju,
Śvietłyja zhadki z saboj pryviała...
Pomniš, kałi ja spatkaŭsia z taboju,
Zorka Vienera ŭzyšła.
Z hetaj pary ja pačaŭ uhladacca
Ŭ nieba načnoje i zorku šukaŭ.
Cichim kachańniem k tabie razharacca
Z hetaj pary ja pačaŭ.
Ale rasstacca nam čas nastupaje;
Peŭna, ŭžo dola takaja u nas.
Mocna kachaŭ ja ciabie, darahaja,
Ale rasstacca nam čas.
Budu ŭ dalokim kraju ja nudzicca,
Ŭ sercy luboŭ zataiŭšy svaju;
Kožnuju nočku na zorku dzivicca
Budu ŭ dalokim kraju.
Hlań inšy raz na jaje, – u rasstańni
Tam ź joj źłijom my pahlady svaje...
Kab choć na mih uvaskresła kachańnie,
Hlań inšy raz na jaje...
 
[1912]
 
 
 
 
Dosi ŭžo pracy
Hej, varušyciesia, koni panuryja,
Dosi ŭžo pracy, bo sonca zajšło!
Jarka-čyrvonyja, žoŭtyja, buryja
Borazny ŭ niebie jano praviało.
Chutka ŭžo zorki zirnuć siniavatyja,
Miesiac pakryje pałi pałatnom...
Dosi ŭžo! Z vami viarnusia dachaty ja
I pazabudusia snom.
 
[1910]
 
 
 
 
*  *  *
Ŭsia ŭ ślazach, dziaŭčyna
Chiłicca da tyna.
Poruč ź joju pad rasoju
Zichacić šypšyna.
 
Viecier paviavaje
I rasu strachaje.
Oj, napeŭna, i dziaŭčyna
Lek na ślozy maje.
 
Adhadajcie ž, ludzi,
Chto strachać ich budzie?
I čamu jon, žoŭtadziuby,
Až dasiul marudzie?
 
[1911]
 
 
 
 
*  *  *
Sumna mnie, a ŭ sercy smutak cicha zapiavaje:
«Ściežka ŭ połi pralahaje, traŭkaj zarastaje.
Kala ściežki pachiłiŭsia javar da kałiny, –
Tam kachałisia kałiś-to chłopiec i dziaŭčyna.
Oj, išła daroha dołam, dy išła i horkaj, –
Nie schavałasia dziaŭčyna ad tej dołi horkaj:
Bo lažyć jaje darožka, traŭkaj zarastaje;
Sumna hlanuć, ciažka bačyć, žal dušu prajmaje».
 
1911
 
 
 
 
*  *  *
Nie kuvaj ty, šeraja ziaziula,
Sumnym hukam u bary;
Mo i skažaš, što ja žyci budu,
Ale lepš nie havary.
Bo nia toje śviedčyć majo serca,
Hrudzi chvoryje maje;
Bol u ich mnie dušu ahartaje,
Dumcy hołas padaje.
Kaža, što niadoŭha pažyvu ja,
Što zahinu biez pary...
Prylaci ž tady ty na mahiłu,
Zakuvaj, jak u bary.
 
[1912]
 
 
 
 
Jan i maci
Ty stamiłasia, zmarnieła, śloz prałiła rečku.
Što ž, pastaŭ prad abrazami, zapałiŭšy, śviečku:
Mo pamoža Janu hety śviet i pacier słovy...
Aśviaciła śviečka z vosku chłopca tvar vaskovy.
Taje vosk, i ŭniz cichutka kapielki ściakajuć,
A ŭ vačach zbalełych Jana ślozy prastupajuć.
Śviečka śviecić, śviečka źziaje, śviečka daharaje,
I ŭ panuraj, ciesnaj chacie chłopiec pamiraje.
Oj, nia viek ža śviečcy tonkaj zichacieć, hareci, –
Daharyć jana i źniknie, jak i ŭsio na śviecie...
 
[1911]
 
 
 
 
*  *  *
Serca nyje, serca kroicca ad bolu, –
Oj, pajdu ja ź ciesnaj chaty ŭ toje pole.
Ŭ čystym połi viecier vieje, paviavaje, –
Ty pakiń mianie, nuda maja niamaja!
Ja tady b u pieśni zvonkaj, sałaŭinaj
Vyłiŭ tuhu i na viecier bujny kinuŭ,
I raźviejaŭ by jaje jon na razdolłi,
Kab nia ŭbačyć mnie nikołi ŭžo niadołi.
 
[1911]
 
 
 
 
Viečar
Miesiac kruhły ŭstaŭ na niebie,
Błiščyć nievysoka.
Ŭvieś čyrvona-žoŭty, byccam
Puhačova voka.
 
Ź miłym, zadušeŭnym zykam
Važki chrušč lataje;
Pra niaščasnaje kachańnie
Niechta zapiavaje.
 
Hołas polem prakaciŭsia,
U bary addaŭsia:
«A dzie ž taja kryničańka,
Što hołub kupaŭsia?»
 
I snujucca sumna ŭ sercy,
Ŭjucca adhałoski
Horkaj pieśni, prostaj pieśni
Biełaruskaj vioski...
 
1911
 
 
 
 
Letapisiec
Dušoj stamiŭšysia ŭ žyćciovych ciažkich burach,
Svoj viek kančaju ja u manastyrskich murach
I pilna letapis druhi ŭžo hod pišu:
Staranna łitary małyja vyvadžu
I śpisvaju ŭsio ad słova i da słova
Z daŭniejšych hramatak pra dolu Mahilova.
I dobryja jaho, i kiepskija działa
Apaviadaju tut. Tak rupnaja pčała
Umieje ŭ soty miod sabrać i z horkich kvietak,
I bačanamu mnoj – ja hodny viery śviedak.
Chaj tyja viedajuć, što źjaviacca pa nas,
Ŭsiu praŭdu pra žyćcio ŭ naš i projšły čas,
Pra vojtoŭ, łaŭnikaŭ, i rajcaŭ, i paspolstva,
Pra roznych karaloŭ, i bitvy, i pasolsva,
Što tut čyniłasia ŭ daŭnija hady,
Što dumałi, čaho žadałi my tady,
Za što zmahałisia, jak baraniłi vieru, –
Chaj źviedajuć usio patomki praz papieru!
Jano zabudziecca, umre, z vadoj spłyvie, –
I voś u spominach ustanie, ažyvie,
Kałi znajduć majo niachitraje pisańnie
Pra hetaje žyćcio, nadziei, spravavańnie...
Tak mora – ŭ Hdansku ja čuvaŭ – prymčyć vadoj
Butelku k bierahu, abłituju smałoj,
Ŭsiu ŭ drobnych rakaŭkach i ŭ cinie. Nie zamała
Jana była ŭ vadzie i šmat čaho spatkała.
Rybałki vyłaviać butelku, razabjuć
I, jak traplajecca, być mo u joj znajduć
Łista. Za zvyčaju marskoha hetak vieści
Nam, utapajučy, šluć ludzi. Ŭ mory dzieści
Zahinułi jany, i, moža, sotki hod
Z tych časoŭ praciakłi, i zhinuŭ ich narod,
I ŭsio źmianiłasia, i ŭžo pra ich zabyłi.
Vy, łitary, ciapier nanova ŭsio zbudziłi!
I ludzi źviedajuć ab pradziedach svaich,
Ab hory, radaściach i ab pryhodach ich,
Kamu małiłisia, čaho jany šukałi,
Dzie na hłybokim dnie ich kryjuć mora chvałi.
 
1912
 
 
 
 
Pierapisčyk
Na čystym arkušy, prad vuzieńkim aknom,
Pryhoža łitary vyvodzić jon piarom,
Ŭstaŭlajučy pamiž ich čornymi radami
Čyrvonuju straku; usiakimi ćviatami,
Roznakalornymi hałoŭkami źviaroŭ
I ptach niavidannych, splacieńniem zavitkoŭ
Jon pakrašaje skroź – davołi jość znaroŭki –
Svaje šmatfarbnyja zastaŭki i kancoŭki,
I zahałoŭki ŭsie, – niama kudy śpiašyć!
Paroj jon spynicca, kab lepiej zavastryć
Piaro husinaje, i hlanie: śvietła sonca
Staŭpami padaje praz vuzkaje akonca,
I krucicca u ich pryhožy, lohki pył;
Jak siniavaty dym niavidzimych kadził,
Roj chmaračak płyvie; šyrokimi kruhami
U niebie łastaŭki šybajuć nad kryžami,
Jak žar haraščymi, a tut, kala akna,
Małinoŭka piaje i stukaje žaŭna.
I znoŭ jon schiłicca, zastaŭku znoŭ vyvodzić
Niajarkim sierabrom; niačutna dzień prachodzić;
Ŭžo chutka budzie noč, i pieršaja hviazda
Błahasłavić kaniec pryhožaha truda.
 
1912
 
 
 
 
Kniha
Psałtyr, pakrytuju niažorstkaj, buraj kožaj,
Ja ŭziaŭ i srebnyja zaściožki adamknuŭ,
Pieračytaŭ radki kiryłicy pryhožaj
I vosku z ładanam pryjemny pach pačuŭ.
 
Voś psalma śłičnaja. «Jak toj aleń šukaje
Krynicy čystaj, tak šukaju Boha ja».
Jak vieje śviežaściu jaje krasa žyvaja!
Jak radasna dalej śpiašyć duša maja!
 
I baču ja ŭ kancy niachitruju prypisku,
Što «knihu hetuju rab Božy, dziak Hapon,
Dziela dušy śpisaŭ u mieście Vaŭkavysku
U rok siem tysiač sto vaśmy z pačatku dzion».
 
1912
 
 
 
 
Słuckija tkačychi
Ad rodnych niŭ, ad rodnaj chaty
U panski dvor dziela krasy
Jany, biazdolnyja, uziaty
Tkać załatyja pajasy.
I ciaham doŭhija časiny,
Dziavočyja zabyŭšy sny,
Svaje šyrokija tkaniny
Na ład persidski tkuć jany.
A za ścianoj śmiajecca pole,
Zijaje nieba z-za akna, –
I dumki mknucca mimavołi
Tudy, dzie raśćviła viasna,
Dzie błišča zbožža ŭ jasnaj dałi,
Siniejuć miła vasilki,
Chałodnym srebram źziajuć chvałi
Miž hor łijučajsia raki;
Ciamnieje kraj zubčaty bora...
I tče, zabyŭšysia, ruka
Zamiž persidskaha uzora,
Ćviatok radzimy vasilka.
 
1912
 
 
 
 
Bieznadziejnaść
Skaryna, doktar lekarskich navuk,
U doŭhaj vopratcy na viežy sočyć zory.
Jany spryjajuć! Čas! Z ruchavych ruk
Skaryny pje advar pan ziemski pisar chvory.
I ŭraz pabačyŭ jon, što izumrud
Ŭ piarścionku załatym na palcy štoś imhłicca,
Što blesku ŭ im niama... I z bolem tut
Jon zrazumieŭ, što ŭžo k žyćciu nie varacicca.
 
[1909–1913]
 
 
 
 
*  *  *
Cichi viečar; źniknuła śpiakota,
Viesialej struicca miž čarota
Rečka, što ŭciakaje u stavok;
Ŭkruh jaho idzie viarbin vianok
Jšče zialonych, śviežych, choć karavych;
Pleśnia kala biarahoŭ iržavych
Samatkanym pojasam idzie,
I łilei raśćviłi ŭ vadzie.
Časam ź vizham łastaŭka małaja
Praniasiecca nizka, i čyrkaje
Krylečkam z razhonu hładź staŭka,
Nalakaŭšy hetym matylka.
Časam łiń ci okuń usplasnucca,
I kruhi šyroka razyjducca.
Časam vypaŭzajuć palažać
Tut vužaki šeryja na hać,
U kancy katoraj młyn schiłiŭsia;
Sparachnieŭ jon, ledź nie razvałiŭsia,
Pačarnieła koła, i daŭno
Mocham ciomnym abrasło jano.
Ale siońnia chodzić koła młyna,
Bo pryjšła da młynara dziaŭčyna,
Kab moh sukruchu z serca zbyć.
Ŭ biełaj vopratcy jana staić,
Nachiłiła smuhłuju hałoŭku,
I čuvać, jak serca praz šnuroŭku
Časta bjecca. A stary młynar
Trojčy bryznuŭ joj vadoj na tvar
I, ustaviŭšy na chvałi vočy,
Pryhłušonym hołasam šapoča:
«Pakłaniusia ja tabie, caryca,
Čystaja, ściudzionaja vadzica.
Ty ciačeš bałotami, imchami,
Žoŭtymi, sypučymi piaskami,
Bierahi krutyja padryvaješ,
Drevy dy kamieńni padmyvaješ
I niasieš ich k moru-akijanu,
K vyklatamu vostravu Bujanu.
Tam i viecier bujny nie hulaje,
Tam i sonca krasnaje nia źziaje,
Tam nia błišča jasnaja zarnica.
I prynosiš ty tudy, vadzica,
Važki sum ad serca Kaciaryny.
Ja navokał abvadžu try tyny,
Na zamok ich mocna zamykaju,
Kluč u mora-akijan kidaju.
Jak sa dna kluču ŭžo nie padniacca,
Tak i hetym słovam nie minacca».
I padnosić młynaru dziaŭčyna
Jajki ŭ rešacie i pałatninu.
 
1912
 
 
 
 
*  *  *
Pa ladu, u hłuchim bary,
Dzie, la ralłi stajać try chaty,
Mužyk idzie, – na śvitcy łaty,
A sam niachibki, choć stary.
 
Z čuprynaj biełaju, jak łuń,
I z baradoju śniehavoju,
Ziamloj prapachšy i sasnoju,
Jon pilna ŭsio hladzić na ruń.
 
«A kab ty zdoch! Bač, pa rasie
Chtoś trapiŭ k zbožžu ad krynicy;
Dy voś i vuzki śled kapytca:
Aleni tut byłi ŭ aŭsie.
 
Ŭsio źniščuć, padły, choć nia siej, –
Nie dačakaješ umałota!
A tut jašče cieraz bałota
Nie prabiarešsia da ludziej».
 
Snujucca chmaraj kamary;
Kišmia kišać u ziołkach hady;
Padšyvam abrastajuć lady...
Źviaduć, źviaduć ludziej bary.
 
Daŭno pačaŭ «chadziain» dbać,
Kab pušča tut była nanova,
Dy tolki viedaje dzied «słova»,
A to dabra by nie zaznać.
 
[1909–1912]
 
 
 
 
Ustup
Źviarnuŭ kałiś Pehas na vułki
Z pryvolnych palavych daroh, –
I prakaciŭsia topat hułki,
I iskry sypnułi z-pad noh.
 
U hrudzi kvołyja zapała,
Dačka kamieńniaŭ, miesta mnie.
Pačuju ja tej iskry žała, –
I vierš ab mieście z serca mknie.
 
[1911–1912]
 
 
 
 
*  *  *
Vułki Vilni zijajuć i hułka hrymiać!
Vir ludski skroź załiŭ pajasy tratuaraŭ,
Błiščać vokny, łichtarni ŭhary zichaciać,
Koni mčacca, tramvai tryvožna źviniać...
I harać ahańkom vočy zmučanych tvaraŭ!
 
A zaviernieš ŭ zavułak – jon ciesny, kryvy;
Ciomny šyby hłuchich, staraśvieckich budynkaŭ;
Miž kamieńniami – moch i ściabłinki travy,
I na viežy, jak kruhłaje voka savy,
Cyferbłat – pilny śviedka minułych učynkaŭ.
 
Ciša tut. Maŭčałiva ustałi – i śniać
Ŭ niebie kupały, bramy, bajnicy i špicy;
Hruk chady adzinokaj zdaloku čuvać,
Časam miernyja ŭdary zvana zadryžać
I zamoŭknuć, pamknuŭšy ad staraj zvanicy.
 
Ŭspamiani, majo serca, daŭniejšyja dni!
Pa zahadu burmistra usie, jak naleža,
Začyniłi ŭžo vokny; zahasiłi ahni...
Varta vułkaj prajšła... I nia śpim my adny –
Ja dy čorny kažan, što šnuruje la viežy.
 
[1911–1912]
 
 
 
 
U Vilni
Sanet
Łichtarniaŭ śviet u siniaj vyšynie...
Vitrynami zijajučyja kramy,
Kaviarni, mora vyviesak, jak plamy,
Anonsy i płakaty na ścianie.
 
Kipić natoŭp na žorstkim vułak dnie!
Snujuć chłapcy, sujuščyja reklamy...
Raznosčyki kryčać la kožnaj bramy...
Hruk, homan, huł, – usio rakoj imknie.
 
A dalš – za radam kas, łambardaŭ, bankaŭ –
Ahni vakzała... pavadka furmankaŭ...
Viry ludziej... sipiaščy paravoz...
 
Zialony siemafor... pakhauz... składy...
Zavodaŭ kominy pad ćmoj niabios...
O, horada čaroŭnyja prynady!
 
[1911–1912]
 
 
 
 
*  *  *
Za dachami miesta pamierkła niabios pazałota;
Pavietra napojena cicha huściejučym mrokam;
Ŭžo vidna, jak iskry źlatajuć s tramvajnaha drota,
Jak zorki harać i zryvajucca ŭ niebie dalokam.
 
Muzyki stahnańnie łijecca pa vułkach z bulvara,
Harać i ahniom maškaru k sabie vabiać łichtarni;
Ŭkruh toŭstaha škła jana ŭjecca, jak lohkaja chmara,
A k śvietłu prabicca nia moža... i tomicca marna.
 
I ŭspomniŭ ja čas: sredź asieńniaj nachmuranaj nočy
Muzyka zajhrała, ahni ŭ vyšynie zapałałi,
I dychałi hrudzi šyroka, śviaciłisia vočy...
My k śvietłu ŭźlaciełi... i škło ŭkruh jaho napatkałi.
 
[1911]
 
 
 
 
*  *  *
Na hłuchich vułkach – noč hłuchaja.
Nia mienš hłuchi ludski natoŭp.
Dyk chto ž pačuje, jak śpiavaje,
Jak stohnie telehrafny stoŭp?
 
I miesta, dzie niama prastora
Dziela pryrody bujnych sił,
Prabiła ściežku moru hora
Paloŭ, lasoŭ, kapcoŭ, mahił.
 
Paloŭ, dzie krucić zavirucha,
Ŭzryvajučy chałodny śnieh,
Paloŭ, dzie ŭsio bušuje hłucha,
Dzie čutny razam stohn i śmiech!
 
I voś toj huł mnie ŭ dušu ŭłiŭsia.
Hudzi, hudzi, dryžačy drot!
Ŭvieś bledny, młosny prychiłiŭsia
Ja la łichtarni da varot.
 
[1911–1912]
 
 
 
 
Zavirucha
U bubny dachaŭ viecier bje,
Hrymić pa im, źvinić, piaje.
I śpieŭ łijecca ŭsio maćniej, –
Hulanku spraviŭ pan Padviej.
U bubny dachaŭ viecier bje.
Hrymić pa im, źvinić, piaje.
Ŭskipieła śniežnaje vino,
I biełaj pienaj mknie jano.
U bubny dachaŭ viecier bje,
Hrymić pa im, źvinić, piaje.
Pa vułkach vieje dziki chmiel,
Hudzić spjaniełaja miaciel.
U bubny dachaŭ viecier bje,
Hrymić pa im, źvinić, piaje.
 
[1912]
 
 
 
 
*  *  *
Sieŭ chłopčyk z šklanačkaj la vułičnaha hanku
I vyduvaje z myła puzyry.
Viasiołkaju harać jany ŭ zijańni ranku,
Ŭźlatajučy ŭ pavietra da hary.
 
I, zavarožany šmatfarbnaju krasoju,
Sa sprytnaściu i chcivaściu kata
Chapaje chłopčyk ich niažorstkaju rukoju,
A zastajecca ŭ joj – adna słata.
 
[1912]
 
 
 
 
*  *  *
Ad śpioki pyšuć dachi i asfalt,
Na vułcy ŭjecca pył i hrukacić furmanka;
«Karobušku» piaje dziciačy alt,
I nadryvajecca abrydłaja šarmanka.
 
Chacia by kryšku času adpačyć!
Mo na bulvar pajści, sieść na dalokaj łaŭcy,
Zdramnuć, hazetu śviežuju kupić
I pračytać usio da imieni vydaŭcy?
 
[1912]
 
 
 
 
Dźvie śmierci
Učora na Miaščanskaj vuł., d. № 17,  
atruciłasia sinilnym kvasam I.I. Ivanova.  
Pryčyny samahubstva nieviadomy.
Kałi patrycyj śmierć z pryvietam spatykaŭ,
Prabiŭšy žyły na rukach,
Dryžełi śpievy flejt, dzień jasny daharaŭ,
A praz akno strujoju viecier paviavaŭ
I... mihdałovy horki pach.
 
Ty, hrozny žerabij, učora ŭziaty znoŭ;
Na sroha ścisnutych hubach
Nia mhłicca lustra hładź; zastyhła ŭ žyłach kroŭ;
Skroź vieje ciažki dym ad spalenych łistoŭ
I... mihdałovy horki pach.
 
[1912]
 
 
 
 
II
DUMY
S. Je. Pałujanu
Hlań, jak zorka u ciemni lacić,
Ŭsich čarujučy śvietłam svaim,
Byccam źmiej załaty zichacić
I stuchaje u niebie hłuchim.
 
Ale ŭspomnić jašče zorku śviet,
Bo u sercach haryć jaje śled.
Tak svabodna, tak jarka pražyć –
Lepšaj dołi niama na ziamłi.
 
Ŭsio kruhom na mament aśviacić
I pahasnuć u ciomnaj imhłi.
Ŭsio źnikaje, prachodzić, jak dym,
Śvietły ž śled budzie viečna žyvym.
 
[1909]
 
 
 
 
Kahancu
Zmoŭk piaśniar, zataiŭ svaje pieśni,
Jon ich bolej užo nie piaje.
Ale rvucca jany, i kałiś na pradvieśni
Lod chałodny ŭ dušy pad naporam ich treśnie,
I strujoj łynuć vieršy ź jaje.
 
Hetak časam uchodzić u ziemlu krynica,
Dzieś u netrach tajemna biažyć,
Ale musić urešcie na volu prabicca,
Šmat jašče pa ziamłi budzie łicca-kacicca
I radzimamu kraju słužyć.
 
[1910]
 
 
 
 
Upałi z hrudziej Pana Boha...
Upałi z hrudziej Pana Boha,
Parvaŭšysia, pacierki zor.
Jany raskaciłisia ŭ niebie,
Usypałi sini prastor
 
I hetak markotna i pilna
Na kraj naš niadolny hladziać...
Što ž čujuć jany tam, što bačać?
Čaho ŭsio dryžać i dryžać?..
 
[1909–1912]
 
 
 
 
Kraju moj rodny! Jak vyklaty Boham...
Kraju moj rodny! Jak vyklaty Voham –
Stolki ty znosiš niadołi.
Chmary, bałoty... Nad zbožžam ubohim
Viecier hulaje na vołi.
 
Poruč raskidałiś rodnyja vioski.
Žalem ścikajucca hrudzi! –
Biednyja chatki, tapołi, biarozki,
Ŭsiudy panuryja ludzi...
 
Šmat što zrabiłi ich čornyja ruki,
Vynieśłi mocnyja śpiny;
Šmat ich prymusiłi vycierpieć muki
Puščy, razłohi, niziny.
 
Kiń tolki vokam da hetaha ludu –
Ściśniecca serca ad bolu:
Stolki pabačyš ty hora usiudy,
Stolki nudy biez patołi.
 
Pieśnia piaje, jak udovina syna,
Janku, kachańnie zhubiła;
Tam, dzie panura schiłiłaś kałina,
Biednaha chłopca mahiła.
 
Ŭ hutarkach-kazkach ab ščaści, ab zhodzie
Serca navin nie pačuje.
Ścisnuła hora dychańnie ŭ narodzie,
Hora usiudy panuje.
 
Chvalaj šyrokaj raźłiłaś, jak mora,
Rodny naš kraj zatapiła...
Braćcia! Ci zmožam hramadzkaje hora?!
Braćcia! Ci chvacie nam siły?!
 
[1909]
 
 
 
 
*  *  *
Chałodnaj nočču ja ŭ šyrokim, ciomnym połi
Kala ahnišča loh i ścichnuŭ u paŭśnie.
Ahoń usio słabieŭ... urešcie źnik pavołi...
I ŭraz zrabiłasia viasioła niejak mnie!..
 
Chaj, šery popieł, ty ahnišča ŭsio saboju
Ŭ niadoŭhi čas zdaleŭ, jak ryzaju, pakryć, –
Ja viedaju, što tam ahoń dryžyć pad joju,
Ja viedaju, što tam čyrvony žar haryć...
 
Chaj čarada hadzin panurych, nudnych, šerych,
Jak popieł, na dušu mnie kłałasia ŭvieś čas,
Chavajučy saboj ahoń haračy viery, –
Chaj nie vidać jaho... a ŭsio ž tki jon nia zhas!
 
1910
 
 
 
 
*  *  *
Kiń viečny płač svoj ab staroncy!
Niaŭžo ža ciomnaj nočču ty
Nia bačyš, što hladzicca sonca
Ŭ lusterka – miesiac załaty?
 
Nia zhasła sonca! Sonca hlanie,
Usich padymie ada sna.
Jon, hety dzień, jašče nastanie, –
I «ačuniaje starana»!
 
Ja pad jaje zimovaj maskaj –
Pad śnieham – baču tvar viasny,
I vieje vierš moj dziŭnaj kazkaj,
I jasny jon, jak zorak sny.
 
[1911]
 
 
 
 
*  *  *
Zrazajuć hałiny tapołi adnu za adnoj...
Biaz skarhi jany na ziamlu čaradoju łažacca,
Bo śmierć ich patrebna, kab dzierava novaj viasnoj
Mahło by chutčej raźvivacca.
 
Tavaryšy-braćcia! Kałi naša rodzina-mać
Ŭ zmahańni ź niadolaj patracić apošnija siły, –
Ci chvacie nam duchu ŭ čas hety žyćcio joj addać,
Biaz skarhi paleč u mahiły?!
 
1910
 
 
 
 
*  *  *
Rušymsia, braćcia, chutčej
Ŭ boj z žyćciom, pakidajučy žach,
Kryki pužłivych ludziej
Nie strymajuć chaj bitvy razmach...
 
Proci ciačeńnia vady
Zmoža tolki žyvoje papłyć,
Chvałi ž raki zaŭsiahdy
Toje ciahnuć, što skončyła žyć.
 
[1910]
 
 
 
 
*  *  *
Našych dziedaŭ dušyłi abšary lasoŭ,
Nie davałi im žyci praŭdzivym žyćciom,
I jany tyja puščy zvadziłi ahniom,
Ich kruhom padpałiŭšy z dalokich kancoŭ.
 
I pyłałi pa našamu kraju lasy,
Pokul sonca zdaleła ŭsio ŭ im aśviacić;
I śviatlej i prastorniej tady stała žyć,
A na popiele bujna ŭzraśłi kałasy.
 
Z hetych dziedaŭ suvorych prykład nam by ŭziać, –
Nie chiłicca ź biady, nie pužacca ahnia,
Bo my tolki tady dačakajemsia dnia,
Kałi nas nie zdaleje zmahańnie źlakać.
 
[1912]
 
 
 
 
*  *  *
Ŭstań, navalnica, mkni nanova,
Ŭzvyj, viecier, ź joju zaadno!
U vichry ulaciać pałova,
Pakinie čystaje ziarno.
 
Udar, cykłon, udar na mora,
Całuj jaho ŭ hłuchoje dno,
Ŭsplaśni vadu – i perłaŭ hory
Na bierah vykinie jano.
 
[1912]
 
 
 
 
*  *  *
Nie błiščyć u čas źmiarkańnia i ŭ hłybokaj ciemni nočy
        Dyjamient kaštoŭny,
Ale biełym dniom krasoju nam čaruje, vabić vočy
        Blesk jaho cudoŭny.
Bo kałi na hety kamień upadzieć pramieńnie sonca,
        Ŭraz jon błiśnie dziŭna
I viasiołkavyja iskry rassypać pačnie biaskonca
        Jarka, pierałiŭna.
Tak zdajecca ŭ zmroku nočy ciomnym i narod moj rodny,
        Biedny i niaščasny;
Ale, jak ustanie sonca, ŭraz pračniecca duch narodny
        I zaśviecić jasna!
 
[1911]
 
 
 
 
*  *  *
Napiłasia sonca sa krynic ściudzionych,
Uściahnuła ŭ vyšu ź ich vadu, jak par;
I, ŭźlacieŭšy šparka pa pramieńniach tonkich,
Par zrabiŭsia śłičnaj čaradoju chmar.
 
Ŭ dal jany pamknułi, i latuć pad imi
Nivy dy bałoty, pole, bor, łuka.
Ale što tam błišča? Ci nia ty, siastryca,
Ci nia ty łiješsia, srebnaja raka?
 
Zahrymiełi ŭ chmarach hułka pryvitańni,
I daloka bujny viecier ich raźnios.
Rynułisia chmary da raki radzimaj
I źłiłisia ź joju łiŭniem kropiel-śloz.
 
[1911–1912]
 
 
 
 
*  *  *
Oj, čamu ja staŭ paetam
Ŭ našaj biednaj staranie?
Hrudzi nyjuć, cieła vianie,
A spačyć nia možna mnie:
Dumki z rozumu łijucca,
Pačućcio z dušy biažyć...
Mo za imi kroŭ pałynie
I tady ŭžo dosi žyć!
 
[1912]
 
 
 
 
*  *  *
Daŭno ŭžo ciełam ja chvareju,
        I chvor dušoj, –
I tolki na ciabie nadzieja,
        Kraj rodny moj!
U rodnym kraju jość krynica
        Žyvoj vady.
Tam tolki ja zmahu pazbycca
        Svajej nudy.
Kałi ž u im umru-zahinu, –
        Nia žaluś ja!
Nia budzieš ciažkaja ty synu
        Svajmu, ziamla.
Tam choć u hłinie, choć u brudzie,
        Tam pad ziamloj,
Najduć maje słabyja hrudzi
        Sabie spakoj.
 
[1912]
 
 
 
 
*  *  *
Kałi zvałiŭ dužy Herakł u pył Anteja,
Jak viecier vałić poŭny kołas da ralłi, –
Ŭdychnuła moc u hrudzi syna macier Heja,
I voś, ćviardy, jak dub, jašče, čym pierš, silnieje,
Jon, napružyŭšysia, padniaŭsia ŭraz ź ziamłi.
 
Pałomany žyćciom, čakajučy mahiły,
Radzimaja ziamla, pryniknuŭ ja k tabie,
I bodraść ty ŭłiła ŭ słabiejučyja žyły,
Zvarušyła majoj dušy dramaŭšaj siły,
I miesca ŭ joj z tych por niama ŭžo bolš žalbie.
 
1910
 
 
 
 
*  *  *
Bledny, chiły, ŭsio ž lublu ja
Tvoj i mudry i kipučy vierš, Anakreon!
Jon u žyłach kroŭ chvaluje,
Ŭ im žyćcio strujoju plešča, vieje chmielem jon.
 
Vierš taki – jak dar pryrody,
Vinahradnaje, hustoje, ciomnaje vino:
Dni iduć, prachodziać hody, –
Ale ŭsio krapčej, chmialnieje robicca jano.
 
[1910]
 
 
 
 
*  *  *
...passe sans laisser meme  
Son ombre sur le mur.
V. Hugo1
Žyvieš nia viečna, čałaviek, –
Pieražyvi ž u momant viek!
 
Kab chvalavałasia žyćcio,
Kab bolš razhonu ŭ im było,
Kab cieraz kraj dušy čućcio
Nia raz, nia dva pajšło!
 
Žyvi i celnaści šukaj,
Ab šyracie duchoŭnaj dbaj.
 
I ŭ napružeńni paŭnaty
Svajho šyrokaha žyćcia
Biaz bolu, cicha zojdzieš ty
Ŭ krainu zabyćcia.
 
[1911]
 
 
 
 
*  *  *
Mudraj pramovy
Miod załacisty,
Poŭnyja soty
Mnie daspadoby;
 
Ale nia mieniej
Sercu panadny
Miod svaim chmielem
Śvietłym i tonkim.
 
[1911]
 
 
 
 
*  *  *
Dzie vy, lasoŭ, paloŭ ćviaty?
Vas choład zahubiŭ!
Čamu ž jon srebnyja ćviaty
Na hetym škle ŭzraściŭ?
 
Im, blednym, miortvym, nie zbudzić
Byłoha pačućcia,
Jak nie zmahu jaho zbudzić
Chałodnym vieršam ja.
 
1911
 
 
 
 
*  *  *
Kałi ŭ rakavinu ciomnuju žamčužnicy
Upadzie piasčynka choć adna, –
Žomčuham patrochu robicca jana!
Kałi ŭ duch moj zapadzie i zavarušycca
Tam kavałak hrubaha žyćcia, –
Ŭ žomčuh źvierniecca jon siłaj pačućcia!
 
[1912]
 
 
 
 
*  *  *
Śviača błiskučaja zijaje,
Kab rasstupiłasia imhła;
Ŭ jaje ahni – krasa žyvaja,
Jana pryhoža i śviatła.
 
Ŭbłizi matyl dryžyć ad bolu,
Pryvableny ź imhły ahniom.
Jon rynuŭsia tudy biaz vołi
I śmierć svaju spatkaŭ u jom.
 
Śviača haryć. Ź jaje łijecca
Za kroplaj kropla, jak rasa,
A matylok užo nia bjecca:
Tabie achviara jon, krasa!
 
[1912]
 
 
 
 
Pieśniaru
Viedaj, brat małady, što ŭ hrudziach u ludziej
Sercy ćviordyja byccam z kamieńnia.
Razabjecca ab ich słaby vierš zaŭsiahdy,
Nie zbudziŭšy śviatoha sumleńnia.
 
Treba z stałi kavać, hartavać hibki vierš,
Abrabić jaho treba ź ciarpieńniem.
Jak udaryš ty im, – jon, jak zvon, zaźvinić,
Bryznuć iskry z chałodnych kamieńnieŭ.
 
[1910]
 
 
 
 
Ustup
Ja dumy, putami nia skutyja,
Tut pierad vami vyvadžu,
A proci hanieńnia kažu:
Chvaroby lečać i atrutami.
 
[1912]
 
 
 
 
Hutarka z panienkami
«Pabačcie! Łastoŭka małaja
Dla ptušaniat hniazdo zrabiła,
I kłapatłiva ŭkruh lataje, –
Až pahladzieć pryjemna-miła!»
 
«Vielmi šanoŭnyja panienki!
Tut jość napeŭna trochi cudu:
Ŭ hniaździečku mileńkim i ścienki
I dno jana źlapiła z brudu».
 
[1912]
 
 
 
 
*  *  *
Vy kažacie mnie, što duša u paeta,
Kałi sparadžaje jon dziŭnyja vieršy,
Niabiesnym ahniom abahreta,
I ŭ čas toj miž ludu jon – pieršy...
Ach, dziakuj Vam, dziakuj na hetaj pramovie;
Duša maja, peŭna, ščaśłivaj była by,
Kałi b ja nia viedaŭ, panovie,
Što piekna śpiavajuć i žaby.
 
[1912]
 
 
 
 
*  *  *
Vy, panovie, pazirajecie daloka
Ŭ blesku sonca ź viałizarnych pleč narodnych,
Ale śviatło kryje šmat čaho ad voka –
Dniom nia bačycie Vy zorak puciavodnych.
 
Zahlanicie ža, budź łaska, Vy u studniu:
Ŭžo daŭno jana sčarnieła i zhnivaje,
Ale dno jaje i ŭ nočy i ŭ pałudniu
U vadzie lustranaj zory adbivaje.
 
K tym, kaho žyćcio zacisnuła hłyboka
Ŭniz, u nory padziamielnyja pad Vami,
Vy, panovie, choć i bačycie daloka,
Zahlanicie ŭ dušy – studni sa ślazami.
 
[1913]
 
 
 
 
*  *  *
My doŭha płyłi ŭ burnym mory,
I ŭraz – žadanaja ziemla!
Vy peŭny puć kazałi, zory,
Zaruka ŭ tym – tresk karabla,
Što sieŭ na skały ŭ zmročnym mory.
Pryviet, žadanaja ziamla!
I biestryvožna bačać zory,
Jak tonuć ludzi z karabla.
 
[1912]
 
 
 
 
*  *  *
Była kałiś para: hučeła zavirucha
I zamiała majej minuŭščyny ślady.
Uścichła ŭžo jana... Płyvuć u dal hady,
A ŭsio nia bjucca skrydły ducha:
        Kudy ciapier iści? Kudy?
 
Ŭ dušy haryć ahoń nudy – panury, čorny.
Ci mnie krynicaj śloz svaich jaho załić
I płuham ciažkaha mučeńnia serca ŭzryć? –
Mo ŭzojduć tam nadziei ziorny!..
        Kudy ž iści i što rabić?
 
[1911]
 
 
 
 
Mnie śniłasia
Ŭsio vyšej i vyšej ja na horu ŭźbiraŭsia,
Padyjmaŭsia da sonca, što daje nam ciapło:
Ale tolki čym bolej da jaho nabłižaŭsia,
Tym usio chaładniej mnie j markotniej było.
 
Zaskrypieŭ śnieh sypučy pad maimi nahami,
I marozam kalučym tvar piakło ŭsio krapčej.
I, panury, stamlony, ŭniz pajšoŭ ja śniahami, –
Sonca tam choć i dalej, ale hreje ciaplej!
 
[1910]
 
 
 
 
*  *  *
Šmat u našym žyćci jość daroh,
A viaduć jany ŭsie da mahiły.
I biaź jasnych nadziej, biez tryvoh,
Zahubiŭšy apošnija siły,
My sajdziomsia, spatkajemsia tam
I spytajem siabie: dla čaho my
Pa dalokich i roznych puciach
Adzinoka jšłi ŭ kraj nieviadomy?
I čamu paśpiašałisia tak,
Napružajučy ŭsie svaje siły,
Kałi cicha paŭzuščy čarviak
Ŭsio ž dahnaŭ nas la samaj mahiły?
 
[1912]
 
 
 
 
Pentametry
Čystyje ślozy z vačej pakaciłisia nizkaj parvanaj,
Ale, upaŭšy u pył, brudam zrabiłisia tam.
*
Chiłicca k viečaru dzień, i daŭžejšymi robiacca cieni;
Z bolem pad zachad žyćcia ŭspomniš pra hetaje ty.
*
Ź nizkaha bierahu dno akijana vačam niedastupna, –
Hłucha ukryła jaho siniaja ciemień vady.
Ale ŭźbiarysia ŭ haru na viaršynu prybrežnaj stramniny, –
Kožny kamieńčyk na dnie, peŭna, pabačyš ty stul.
 
1910
 
 
 
 
Niepahodaju majovaj
Padajuć višniaŭ ćviaty, i raznosić ich viecier chałodny;
Śnieham u čornuju hraź padajuć višniaŭ ćviaty.
Płačcie, hałiny, łisty! Zahubiłi viatry ćviet vaš rodny, –
Nie k čamu bolej vam žyć. Płačcie, hałiny, łisty!
 
[1912]
 
 
 
 
Sanet
Achviaruju A. Pahodzinu
Un sonnet sans défaut  
vaut seul un long poème.
Boileau1
Pamiž piaskoŭ Ehipieckaj ziamłi,
Nad chvalami siniejučaho Niła,
Ŭžo kolki tysiač hod staić mahiła:
Ŭ harščku nasieńnia žmieniu tam znajšłi.
Choć zierniejki zasochšymi byłi,
Usio ž taki žyćciovaja ich siła
Zbudziłasia i bujna ŭskałasiła
Paroj viasieńniaj zbožža na ralłi.
 
Voś symbal tvoj, zabyty kraju rodny!
Zvarušany narešcie duch narodny,
Ja vieruju, biaspłodna nie zaśnie,
A ŭpierad ryniecca, maŭlaŭ krynica,
Katoraja mahutna, hučna mknie,
Zdaleŭšy z hleby na prastor prabicca.
 
[1911]
 
 
 
 
Sanet
Ne ris point du sonnet,  
o critique moqueur.
S.-Beuve1
Na ciomnaj hładzi sonnych łuž bałota,
Za śnieh niabiosnaj vyšyni bialej,
Zakrasavałi čašački łilej
Miž pačarnieŭšych karanioŭ čarota.
Ŭkruh pleśnia, brud, – razvodzić hnil śpiakota,
A kraski ŭsio ž nia robiacca hraźniej,
Choć tam płyvie paroju śłizki źmiej
I ržaŭčyna lažyć, jak pazałota.
Ciapier davolna topkaje bahno:
Hnil sotni hod źbirajučy, jano
Smurodnaj žyžkaju uzhadavała
Ćviatoŭ rasistych čystuju krasu.
Małisia ž, kab ź łitoŭnaści strymała
Tut śmierć svaju niazvonkuju kasu.
 
[1912]
 
 
 
 
Tryjalet
Krasaviec junyj, Trиolet.
K. Fofanov1
Jak ptuška ŭ hibkich traśnikach,
Strałoju dumka milhanuła
I ŭraz ža źnikła, patanuła,
Jak ptuška ŭ hibkich traśnikach.
Dy ŭsio ž duša jaje pačuła
I ŭžo piaje ŭ takich słavach:
«Jak ptuška ŭ hibkich traśnikach,
Strałoju dumka milhnuła».
 
[1912]
 
 
 
 
Tryjalet
Kałiś hladzieŭ na sonca ja,
Mnie sonca aślapiła vočy.
Dy što mnie ciemień viečnaj nočy,
Kałiś hladzieŭ na sonca ja.
Niachaj usie ź mianie rahočuć,
Adpoviedź voś dla ich maja:
Kałiś hladzieŭ na sonca ja,
Mnie sonca aślapiło vočy.
 
[1912]
 
 
 
 
Rando
Uzor pryhožy pieknych zor
Haryć u ciemni niebaschiła;
Vada bałot, staŭkoŭ, azior
Jaho ŭ hłybi svajej adbiła.
I himn śpiavaje žaboŭ chor
Krasie, katoruju źjaviła
Hraź łuž; napoŭnić mhła prastor,
I ŭstanie ź ich haraščy miła
                          Uzor.
 
I sonca dalš klanuć, što skryła
Łuž zory dniom. I čuje bor,
I čuje pole krechat chiły,
Dy žab nia ŭčuć vyšej ad hor,
Tam, dzie čyjaś ruka zrabiła
                          Uzor.
 
1911
 
 
 
 
Aktava
Jak mocny reaktyŭ, katory vykłikaje
Miž strok łista, maŭlaŭ niabožčykoŭ z mahił,
Rad rańš niavidnych słoŭ, – tak ciemień załivaje
Zialony, byccam lod, chałodny niebaschił,
I praź imhłu jaho patrochu prastupaje
Maleńkich, miłych zor dryžačy, srebny pył.
Zdaroŭ, radzimyja! Maćniej, jaśniej harycie
I sercu ab krasie pryrody havarycie!
 
1911
 
 
 
 
Tercyny
Jość čary u zabytym, staradaŭnym;
Pryjemna nam stalećciaŭ pył strachnuć
Pažyć minułym – hetkim mudrym, słaŭnym, –
 
My lubim čas daloki ŭspamianuć.
My skvapna ciahniemsia k starym paetam,
Kab choć dušoj u prošłym patanuć.
 
Tamu viarnuŭsia ja k rando, sanetam,
I błisnuŭ jarka vierš panury moj:
Jak miesiac zichacić adbitym śvietam, –
 
Tak vieršy źziajuć daŭniaju krasoj!
 
[1911]
 
 
 
 
Z Avidzija
Hramada zorak «Karona»
Boh Apalon z hałavy źniaŭ karonu i kinuŭ u nieba.
Ŭ śvietłym pavietry jana pralataje; ahniami małymi
Robiacca ŭ joj na latu ŭsie kamieńni kaštoŭnyja. Ŭ niebie
Byccam karona ža miž na kaleniach stajačaha Niksa
I pamiž Cmoka jana, zatrymaŭšysia, blešča na miescy.
 
[1911–1912]
 
 
 
 
Z A. Krymskaha
*  *  *
Kažuć ludzi, byccam, tvoračy mužčynu,
Boh zrasiŭ vadoju vysachšuju hłinu.
Ale čort padkraŭsia: vycisnuŭšy vodu,
Padmiašaŭ jon ślozy ŭ našuju pryrodu.
 
Nudziać nas praz toje ciaham smutki, žałi,
I adzin ratunak, kab jany maŭčałi:
Vypłakać ich ščyra, hołasna ci cicha,
Kab ź ślazami razam vyłiłasia łicha.
 
Och, mnie z hetym lekam ačuniaci trudna,
Ślozaŭ ja nia maju, a ŭ dušy tak nudna.
Ŭžo jana zhareła, a nia płačuć vočy,
Ŭžo samleła serca, ślozy ž łić nia choča.
 
[1911–1912]
 
 
 
 
Z M. Čarniaŭskaha
*  *  *
Ŭžo znoŭ nie spatkajucca tyja šlachi,
Jakimi ŭ žyćcio
Vychodziłi my zrańnia,
My ŭsie paklałisia, maŭlaŭ žanichi,
Da śmierci jadynaje mieci kachańnie.
A jak razyšłisia – pakinułi nas
Zachody i dumki vysokija ŭraz:
Na inšyja ściežki žyćcio nas źviartaje,
Pa-svojemu kožny svoj viek pražyvaje,
U kožnaha nieba i sonca svaje,
Supolnaja ž praŭdy krynica nia bje.
 
[1912]
 
 
 
 
Z Alesia
*  *  *
Piekła było tut u tuju časinu:
Hrom zvarjacieŭšy stahnaŭ i ravieŭ,
Biłi vakoł pieruny biez upynu,
Ŭvieś niebaschił to pyłaŭ, to čarnieŭ.
Bura prajšła, i ludziej ja pytaju, –
Što ža zrabiłasia z rodnaha kraju?
Peŭna, ruiny ŭ im bura zrabiła...
Kažuć – raźbituju łipu dabiła.
Dumka! Kałi ja ciabie vyłivaju
Ŭ słova chałodnaje, ŭ pieśniu svaju,
Hetkaje ž piekła ŭ dušy svajej maju.
Pałić jana mnie dušu ŭsiu maju.
Što ž, aściužonaja słovam ludskim,
Ty narabiła ŭ kraju darahim?
Moža, raźbiła markotnuju łipu,
Śmierci prasiŭšuju u nudnamu rypu.
 
[1912]
 
 
 
 
Z Alesia
Astry
U poŭnačy astry ŭ sadu raśćviłi,
Ubrałisia ŭ rosy, vianki zaplałi
I stałi ružovaha ranku čakać,
Ŭ viasiołku koloraŭ žyćcio ubirać.
I maryłi astry ŭ cudoŭnamu śnie
Ab ziołkach šaŭkovych, ab soniečnym dnie.
I kazačny kraj padymaŭsia ź ich sna,
Dzie kviety nia vianuć, dzie viečna viasna...
Tak maryłi ŭ šeruju vosień jany,
Tak maryłi astry i ždałi viasny.
A ranak spatkaŭ ich chałodnym daždžom,
I viecier stahnaŭ u sadu za kustom.
I ŭbačyłi astry, što ŭkruh ich – turma,
Ubačyłi astry, što žyć im – darma,
I ŭmierłi jany. Ale tut, jak na śmiech,
Padniałasia sonca, całujučy ŭsiech.
 
[1912]
 
 
 
 
III
MADONNY
A. R. K.
 
U vioscy
Paema
∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙
∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙
 
 
 
 
Veranika
Vieršavanaje apaviadańnie
∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙
∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙
 
 
 
 
Padabajecca     Nie padabajecca Vodhuki
2009–2017. Biełaruś, Miensk.