RODNYJA VOBRAZY Vobrazy miłyja rodnaha kraju,               
Smutak i radaść maja!..
      
 
Jakub Kołas
    Hałoŭnaja      Słoŭniki           Spasyłki      Ab sajcie       Кірыліца      Łacinka    
Anatol Sys
Daviedka
Kantekstny tłumačalny słoŭnik
Pan Les
 
Nieapalenaja kupina1
 
Pacierki
 
*** Pole pole ŭ nimbach słaniečnikaŭ słaniečnikaŭ...
 
*** Radzima pačynajecca z žančyny...
 
Dzied pierad śmierciu
 
Raj
 
*** Baćka tak i nie śsivieŭ...
 
*** Pad biarozaju kości...
 
*** Moj radavod vioŭ letapis svoj płuham...
 
Nizka abarankaŭ
 
Błudny syn
 
Brukavanka
 
Braty
 
Mara pra syna
 
*** Heta pamiataje tolki maci...
 
Radzima
 
*** Tresnuŭ lod, byccam tresnuła žyła...
 
*** Jak pa zorkach, pa rasie...
 
*** Bieź mianie buduć žać...
 
Apakałipsis
 
Koła
 
*** Ja darešty ŭ tvajoj uładzie...
 
U šklanym sarkafahu
 
Pierad cyhanskim daždžom
 
U čarocie ptuška načavała. Z narodnaha
 
Natchnieńnie
 
Paet
 
Sud ptušak
 
Voŭk
 
Manaloh rasstryhi
 
*** Pajdu tudy, adkul pryjšoŭ...
 
*** Chto natchnić mianie na śmierć?..
 
Čaćviorty ćvik
 
*** spaŭzajučy ź ciernia...
 
O Nieba
 
*** Bieraścianaje nieba, rodnaje...
 
Kapcy
 
*** – Samyja žyvyja bahi – bahi dziadoŭ...
 
*** – Samyja žyvyja bahi – bahi dziadoŭ...
 
Smaha
 
*** Bieraścianymi trubami ŭ niebie huduć žuravy...
 
Ahoń
 
Bierah
 
*** Sivyja pčoły...
 
Źmiainy Car
 
Les
 
Pan Les
 
Čyrvony radok
 
Duch
 
Maryja
 
Manaloh adstupnika
 
*** Jon škadavaŭ turemnych pacukoŭ...
 
Štučnaja rasa
 
*** «Kab ty kamieniem staŭ!»...
 
Vilnia, 1864 hod. Ešafot na Łukiškaŭskim Placy
 
Pamiać pra jaćviahaŭ
 
Manaloh Siarhieja Pałujana
 
Zvany
 
Manaloh Ramualda Žakoŭskaha
 
Manaloh Uładzimiera Žyłki
 
*** Złačyncy bryduć na spoviedź...
 
*** Na skryžavańni ściažyn...
 
Kryžavałi krumkača
 
Taptałi pole vałuny
 
Bažavoŭk
 
Manaloh Jazepa Drazdoviča
 
Danuta Bičel-Zahnietava
 
*** Kałi aleni adšukajuć vadapoj...
 
Jak žyŭ ja biaz sołi
 
Čornaja hadziuka, biełaja źmiaja. Z narodnaha
 
Jak ja pradaŭ siabie ahniu
 
Pošasnyja
 
Viapruk
 
Pra što šepčucca murašy
 
Jabłynia
 
Pacir
 
*** Laciełi ŭ vyraj vietraki...
 
Paet
 
Adviečnym šlacham
 
Vužaka
 
Balada pra ptacha
 
Manaloh Alesia Haruna
 
Čornaja byl
 
Manaloh Apanasa Fiłipoviča
 
Sabaka
 
Pračytaŭšy vierš Pimiena Pančanki «Raźvitańnie»
 
Manaloh «tutejšaha»
 
Uroda maja, urodačka
 
Ruža
 
*** Žuravy śpiavajuć pałanez i ich...
 
*** Ja zžer by svoj narod...
 
Vam, na łožku ziamnym...
 
*** Ja pju adzin čyrvonaje vino...
 
*** U knižcy majoj biezymiennaj...
 
Pieśnia pra žanu
 
Ej, juviełir
 
Vietach
 
*** U niabiosach maich daharajuć vahni...
 
U čyrvonym kaściole
 
Skarpijon
 
Nie chadzicie za mnoj
 
*** Pad vaknom žurba źbiraje miatu...
 
*** – Z čaho pačać?.. Pačnu z Radzimy...
Nieapalenaja kupina1
165
            Kałi ja byŭ mały, dyk časta dumaŭ, čamu ŭ mianie maci takaja
staraja i niepryhožaja, a adnojčy advažyŭsia zapytacca
pra jaje šnary na tvary, jakija hłyboka ŭ dušy lubiŭ, jakija tysiačy
razoŭ całavaŭ.
            – Och, synok moj! Heta ž zdaryŭsia pažar, i jašče z adnoj
žančynaj abharełi krepka. Žančyna taja pamierła. I ŭ mianie byłi
abpalenyja i ruki, i hrudzi, i tvar... I była ja ciažarnaja taboju,
synok moj, i ŭsie kazałi, heta ja daviedałasia potym, što ci ja pamru,
ci dzicia narodzicca miortvym. Až naradziła ja ciabie, synok moj,
žyvieńkaha, tolki na tvary była čyrvonaja plaminka.
Ja dumała, śled ad pažaru, až aklamaŭsia ty trochi, i jana źnikła,
synok moj. A była ja pryhožaja da pažaru. Dy chiba ŭ niepryhožaj
maci moh naradzicca taki synok moj?..


 
Jak śviatarny abraz, ludzi vynieśłi maci z pažaru,
by vužaku, małanku addziorłi ad biełych hrudziej,
kab sucišyć pakuty, pakłałi pad ciomnuju chmaru
i, kab smahu spatołić, razmovu viałi ab vadzie,
 
a jašče havaryłi: Piarun vybiraje ščaśłivych.
maci vieryła ludziam, na ščaście, ciažarnaja mnoj,
i šaptała zamovu: kalužyny – hadam vašyvym,
polu žytniamu – doždžyk, a rečka – kryvincy majoj...
 
By vužaka, małanka smaktała u połymia hrudzi
i plavała adryžki na samych pryhožych žančyn,
Nieapalenaj Kupinie – maci – małiłisia ludzi,
i pačuŭ ja va ŭłońni: z pakuty narodzicca Syn...
 
Nieapalenaj Kupinie – maci – malusia adzinaj,
ja ŭsmaktaŭ z małakom i luboŭ, i praklony jaje:
chto pluje na žančynu – toj nieludź pluje na Radzimu,
chto handluje śviatyniaj – toj maci svaju pradaje.
 
 
 
 
Pacierki
Hetyja draŭlanyja pacierki z šyi majoj babułi
nasampraŭdzie burštynavyja. Štonočy jany
padkočvajucca da majoj hałavy
i samotnym hołasam
pytajucca pra svaju haspadyniu.
 
Adčuvaju, jak mianie pranizvajuć burštynavyja
promni, i ja, začaravany, uzirajusia ŭ ich metu,
a tam niemaŭlačy biełarusik u prypole
sivoj babułi hulaje burštynavymi manistkami.
– A ŭ pierapiołki hałoŭka bałić... –
zamiest kałychanki śpiavaje jamu babula.
– A ŭ pierapiołki ručki balać...
Chłapčanio zasynaje i ŭsio žyćcio
zadumvajecca pra harotnicu-pierapiołku.
 
...Henyja draŭlanyja pacierki nasampraŭdzie
burštynavyja. Ich zhubiła pierapiołka,
kałi nahnułasia rasy papić...
 
 
 
 
*  *  *
Pole pole ŭ nimbach słaniečnikaŭ słaniečnikaŭ
žoŭty žoŭty viecier pčołaŭ łaščyć łaščyć
strašna strašna strašna vieje vieje vieje
žoŭtym žoŭtym žoŭtym vietram vietram vietram
chodzić chodzić chodzić polem viečnaść
viečnaść pčoły pčoły pčoły džalać maci maci
ŭ vočy vočy vočy
pa ščokach ściakajuć ślozy ślozy ślozy ślozy
ślozy ślozy ślozy ślozy ślozy ślozy
ślozy ślozy
 
 
 
 
*  *  *
Radzima pačynajecca z žančyny.
Ja heta adčuvaŭ, a ŭrazumieć
jašče nia moh – dziciom ščapaŭ łučynu,
kab chvoruju matulu adahreć,

i razam ź joj da poźniaje hadziny
my słuchałi tryvožna kryhałom,
nia viedaŭ ja, što hreŭ tady Radzimu
i nie padmannym, a žyvym ahniom.
 
 
 
 
Dzied pierad śmierciu

Jon svaje nohi dažyŭ...
#Sa słoŭ majho baćki

 
Jon svaje nohi dažyŭ,
ślady, jak śłinu vaŭčycy,
skaŭtałi śniahi, łaŭžy –
maŭčycie pra heta, vaŭčycy.
Maŭčycie, jak pachnie jon,
nia rušcie zubami poły –
matula trapała lon,
kab spravić čuhaj da Mikoły.

Zabudźcie, jak pachnie jon,
karstahi – jašče karyty,
pryśnicie, vaŭčycy, son,
što vy na zimu ŭsiu syty.

Nia słuchajcie poŭściu les,
jon vam cieraz pole nia čutny,
jon tolki što z krušvicy źlez,
taki baradaty i cudny.

Maśnicy na sto sukoŭ
skrypiać pad jaho nahami,
kašara na troch bykoŭ –
biarycie, vaŭki, bykami,

pakińcie jaho ślady –
čaŭny pahudastych krosnaŭ.
Kažuch, jak aleń rudy,
majačyć u ščylnych sosnach.

Za lesam pa pojas śnieh,
za lesam pole pamierła.
Vaŭčycy hałodnaj śmiech
u hurbach zachras pa horła.

A jon, jak u sienakos
svoj kłin adbrydaŭ kałiści,
nad śnieham nahu zanios,
nad polem naśpiech pamałiŭsia.

Daroha u bieły śviet –
ucioki ad šeraj vaŭčycy,
što nosam u ciopły śled,
by łapami ŭ kust čarnicy.

Voś pole b zmahci naŭprost
da pčoł u hłuchich kałodach.
Tam pachnie nia knotam vosk,
a miodam.
 
 
 
 
Raj
Samyja viasiołyja i hałasistyja sałaŭi –
na viaskovych mohiłkach. Napeŭna, tamu,
što i dniujuć, i načujuć nia ŭ hniozdach,
a ŭ dušach maich sprachłych dziadoŭ. Jany ž,
jak śviedčyć tutejšy narod, byłi
samymi žyćciaradasnymi i žartaŭłivymi
ludźmi na Paleśsi.
 
I biarozy tut samyja biełyja...
Takija biełyja, što ŭnačy zdajucca
pryvidami. Dziady i navat božyščy
maich dziadoŭ, jak tvarami, tak i dumami,
byłi takimi ž śvietłymi.
 
I tolki žvir na viaskovych mohiłkach
kalučy i ciažki, kałi prychodzicca kidać
svaje try žmieni naŭśled niabožčyku, jak
samyja važnyja słovy, jakija nie paśpieŭ
skazać jamu jašče učora.
 
Žyvie stareńkaja babulka kala samych
mohiłak. Jana ich nazyvaje nie inakš jak
rajem i ŭsio čaściej i čaściej dumaje
pra jaho. «Čamu?» – niejak zapytaŭsia ŭ
jaje. «Tamu što ŭ piekle ŭžo nažyłasia».
 
 
 
 
*  *  *
Baćka tak i nie śsivieŭ,
choć hadoŭ było paradkam,
u smuzie, jak u siajvie,
na kłady pralehła kładka.
 
Kładka, chistkaja jana,
tolki ciełu ŭžo nia mułka,
kałdybałasia truna
na plačoch synoŭ i ŭnukaŭ.
 
Byccam pčołaŭ jaho miod,
byccam žvir jaho mahiły –
rušyŭ rusy radavod –
za trunoj išoŭ pachiła.
 
Baćka tak i nie śsivieŭ,
baćka tak i nie nažyŭsia,
u smuzie, jak u siajvie,
syn jamu ŭlubiony śniŭsia.
 
 
 
 
*  *  *
Pad biarozaju kości,
                                          a ŭ kronie hniazdo ptuška mościć,
tut viačysta – nadziva – zdajecca:
                                                                        ja sam tut lažu –
na viaskovym pahoście
                                                  zbaŭlajucca ludzi ad złości,
jon, jak haj zapavietny, ździŭlaje spakojem dušu.
 
 
 
 
*  *  *
Moj radavod vioŭ letapis svoj płuham.
I, jak radkom čyrvonym, baraznoj
miadziany koń išoŭ adviečnym kruham
pad Kniaziem-Soncam, Poŭniaju-Kniažnoj.
Na mokraj hryvie krumkačy dramałi
dy prahnułi haračaje kryvi,
i vaŭkałaki ź lesu cikavałi,
kab baraznu miadziany koń skryviŭ.
 
Byłi suchmieni, i byłi zalevy,
i strechi chat, jak pryvidy, płyłi,
tahdy aleni, žuravy i drevy
da astravoŭ moj radavod viałi.
Patop spadaŭ, i viecier, jak perhament,
sušyŭ pałi i ažyŭlaŭ łuhi,
ptušyny šlach – načnych niabios atramant –
šukaŭ baroznaŭ novyja kruhi.
 
 
 
 
Nizka abarankaŭ
∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙
∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙
 
 
 
 
Błudny syn
1

 
Maci kryžykam vyšyvaje,
nie advieści ad ruk vačej,
nitka – kroŭ na radno žyvaja
z palca ŭkołataha ciače.
 
U zašyjku zacichłi myšy,
a na śpicach stary pavuk
pavucinkaju ružu vyšyŭ,
padsačyŭšy uzor u ruk.
 
Na kaleniach ručnik čyrvony,
byccam samy kachany syn,
pachnuć žaŭrankami i lonam
jaho biełyja vałasy.
 
Maci kryžykam vyšyvaje,
pavucinku pavuk placie,
maci pieśniu myšam śpiavaje
pra darosłych svaich ludziej.
 

2

 
Vyšyj mianie na padušcy svajoj,
pamiakčejuć hračynyja pieri,
ja prysniusia tabie – jedu znoŭku damoŭ,
da ziamłi adtułiŭšy biaźvierje.

Błudny syn, błudny syn –
razam z sercam maim
lamantujuć na rejkach koły.
Błudny syn, błudny syn, błudny syn –
słovy, byccam kuśłivyja pčoły.
 
Mama, mama, što mnie parabici z saboj,
kałi pozna dadomu pryjedu,
kałi ŭ chatu zajdu – aniamieły sabor –
bieź viaśnianak, biaź laskańnia biordaŭ?

Ty śpiavaj, ty śpiavaj,
ty śviaci, ty śviaci,
raśściałi ručniki, jak ściažyny,
moža, zdarycca tak, ja zabłudnu ŭ žyćci,
tahdy vyjdu pa ich da Ajčyny.
 
 
 
 
Brukavanka
∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙
∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙
 
 
 
 
Braty
Raście rasa!
Tak raście dobry son,
tak raście radaść dziciaci,
tak raście tajemnaść poŭni.

Raście rasa!
Tak raście maja duša.
Adviadu vočy:
dobry son zabyvajecca,
dzicia pachmurnieje,
a poŭnia praśviečvajecca,
jak parožniaja šklanka.
 
Raście rasa... –
pa inercyi vyšeptvajuć maje vočy,
aśleplenyja ranišnim soncam.
Adtulajusia.
I sustrakaju radasny brataŭ pozirk:
raście sonca!

Brat, uražany soncam,
z vakna, jak šalony, vyskakvaje ŭ kaniušynu.

...I hinie rasa...
 
 
 
 
Mara pra syna
Nad biełaj jak śnieh rakoju
vobłakaŭ astravy

dajcie ciažarnaj spakoju
byccam ciažarnyja Vy

i syna jana narodzić
aśviencić vadoj z raki

kniaź-ryba ŭ Dunai chodzić
kab vyras i syn taki!
 
 
 
 
*  *  *
Heta pamiataje tolki maci,
jak viasnoj ja lubiŭ kryhachod,
kałi zajcy, niby pajacy,
kala rečki źbirałi narod.
 
Było śmiechu i śloz dziciačych,
kałi zajac išoŭ pad lod
ci pa kryhach skakaŭ, jak miačyk,
nie zvažajučy na narod.
 
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
 
Heta viedaje tolki maci,
jak zaścihnuŭ mianie kryhachod,
jak i zajcam zrabiŭ, i pajacam
i dla ździeku sabraŭ narod.
 
 
 
 
Radzima
Ja – ziamla, na jakoj nie rastuć drevy.
Ja – dreva, na jakoje nie sadziacca ptachi.
Ja – ptach, jakoha nia sočać navat palaŭničyja.
Ja – palaŭničy, u jakoha viečna hałodnyja sabaki.
Ja – sabaka, jakoha nie bajacca złodziei.
Ja – złodziej, jakoha nia honiać ad vohnišča.
Ja – vohnišča, jakoje nie ścieražecca lejaŭ.
Ja – leja, jakoj nie škada vandroŭnikaŭ.
Ja – vandroŭnik, jakomu ŭsio adno, kudy viadzie daroha.
Ja – daroha, jakaja nia śnić rojsty.
Ja – rojsta, na jakoj vałacuha biazmysny.
Ja – vałacuha, jaki straciŭ radzimu.
Ja – radzima...
                              Ja – radzima?
Palaŭničy, sabaka, badziaha, złodziej...
 
 
 
 
*  *  *
Tresnuŭ lod, byccam tresnuła žyła.
Ja spyniŭsia. Uhledzieŭsia ŭ dno –
płyń padlodnaja varušyła
na tapielnicy kos radno.
 
I hladziełi mnie ryby ŭ vočy,
by rusałki, i ŭspomniŭ ja,
jak karotkaj kupalskaj nočču
tut zajšłasia duša maja.
 
 
 
 
*  *  *
Jak pa zorkach, pa rasie
tvoj apošni šlach pralaža,
pamiraj, a žyta siej.
Ruń pra siejbita raskaža.
 
 
 
 
*  *  *
Bieź mianie buduć žać
i hublać ź pieraśpiełych kałośsiaŭ
załatyja ziarniaty
na Biełuju našu ziamlu,

ptuški ich padbiaruć
jak padziaku za žniŭnyja pieśni,
chto ŭ kryle, a chto ŭ dziubie
u hniozdy svaje pryniasuć.
 
Bieź mianie prarastuć
u ziamlu žaŭrukovyja hniozdy,
i, šanujučy zvyčaj,
ich žniei siarpom abminuć.
 
 
 
 
Apakałipsis
Płyvuć
                    vužy
                                na sancapioki,
latuć busły na astravy,
žyćcio – chaj zorka to ci voka –
zaŭsiody z prožyłkam kryvi
Ijudy, ptuški, čałavieka
ziamnoj, tamu śviatoj kryvi,
złasłoŭjem miortvych voč krani,
i kroŭ prastupić praz pavieki.
 
Płyvuć vužy da hluh čyrvonych,
laciać busły da chitrych łis,
i nat za mnoj ź zialonaj krony
cikuje čałaviek ci ryś.
 
A ja? –
napeŭna, palaŭničy,
na bielmach – prožyłki kryvi,
maje chtoś dni suročyć-źničyć,
i ja łiču čyjeści dni.

I navat kałi ja zapłaču,
adčaj, by serca, zahryzu –
nia čystuju ślazu, –
ubaču
z kryvavym prožyłkam ślazu.
 
 
 
 
Koła
Kožny dzień mianie pierajazdžaje koła.
Pradbaču, ale nie prykmiačaju
anikołi
jahonaha nabłižeńnia.
I tolki potym čuju, jak addalajecca hrukat
u toj bok, kudy ja śpiašaju.
Ani zdahnać jaho, ani ŭbačyć.
Nu i djabał z taboju, koła!
 
A jano zachodzić pa novamu kruhu,
i znoŭ źnianacku,
jašče hłybiej uhaniaje mianie ŭ hlebu dyj kaža:
i djabał sa mnoju, i Boh sa mnoju...
Uch, jak mnie stanovicca vuścišna –
heta ž i ja idu pa kruhu i kałiści ž
jaho zamknu. I niama mocy zbočyć,
i niama mužnaści supynicca,
ad hetaha takaja złość na siabie raźbiraje...
Nie-je! Na hety raz ja ŭchaplu ciabie za abady!
Advažna padymaju hałavu, ale...
Skroź paŭz darohu papieradžalnyja znaki:
NIa SUŃ RUKI Ŭ ŚPICY!

Nu, djabłava koła!
A jano paśpieła zajści pa novamu kruhu
i jašče hłybiej uvahnała mianie ŭ hlebu:
ja i djabłava, ja i Bohava...
 
 
 
 
*  *  *
Ja darešty ŭ tvajoj uładzie
što chočaš rabi z maim brydkim ciełam
i raspusnaj dušoj –
chočaš lubi
a chočaš zabi

ja ściarplu
tamu što maja pakutnaja luboŭ
maćniej za samy žachłivy bol

nia strašna – kałi vyryvajuć paznohci
strašna – kałi djabłavymi paznohciami
                                                                                      pa dušy
niachaj navat brudnaj
ale ž jana nievinavataja

vinavataje cieła
ja darešty ŭ tvajoj uładzie
dy tolki ab adnym prašu ciabie
NIe! ZAKŁINAJu CIaBIe! Lepš zabi
ździekłiva
                      vysakarodna – nieistotna
tolki nia zdradź
bo tady ja nikołi nie viarnusia ŭ hety śviet
a ja ž tak jaho lublu...
 
 
 
 
U šklanym sarkafahu
∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙
∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙
 
 
 
 
Pierad cyhanskim daždžom
Nie z Dniapra, heta z voč rybakoŭ vyrastaje viasiołka,
voś-voś-voś pierakułicca vobłak z cyhanskim daždžom,
byccam z drobnaju rybaj kulniecca kašołka,
i łuska zaiskrycca pad soncam žyvym sierabrom,
jak manisty na nitku, na promni nanižucca kropłi,
Pierunovy viatryska abudzić surmu za Dniaprom,
surmačovaje hrańnie pałonić, jak boskija kroki,
vałacužłivy vobłak za sonca spłyvie, jak parom.
 
 
 
 
U čarocie ptuška načavała
Z narodnaha
U čarocie ptuška načavała,
oj-lu,
pad hałoŭku skrylečka padkłała,
oj-lu.
 
A jak nočku mnie zanačavaci,
nie puskaje ŭ chatu mianie maci,
 
a čarot na voziery vianočkam,
nočka, achryści majho synočka,
 
a ŭ hrudzioch raźbitaje sardeńka,
nočka, dzie moj luby kazačeńka?
 
U čarocie ptuška načavała,
oj-lu,
pad hałoŭku skrylečka padkłała,
oj-lu.
 
A jak mnie zanačavaci,
nie puskaje ŭ chatu mianie maci.
 
 
 
 
Natchnieńnie
Uzhałoŭjem da ŭschodu sonca reki śpiać –
takaja viełičnaja tradycyja.
Śpiać ža ŭ muz u nahoch paety –
zachavalniki rycarstva.

A paŭz reki kraducca łisicy ryžyja –
noč mułkaja dzionnymi vobrazami,
nat kałi na mianie vino praljecie –
pa inercyi paezii hnieŭ moj vobrazny.

Chto zakusvaje tam valdšnepami,
vy choć viedajecie, jak baluča śniehu,
kałi śniažynki na haračych hubach płaviacca?
 
A ty prabač, u mianie zakachanaja,
nie da śloz mnie tvaich kalarovych,
ja siahońnia na kryžy paezii,
by kryvioju, sychodžu słovami.
 
 
 
 
Paet

Achviaruju Alehu Biembielu

 
Na pamiežžy čužyny z Ajčynaj
pa načoch chodzić sumny paet,
jon zapalenymi vačyma,
jak ahniom, apiakaje śviet.
 
A kamuści sa sprat zdajecca:
błudzić zorka pa-nad miažoj,
byccam joj nie chapaje miejsca
i niabios na ziamłi svajoj.
 
Chto pakryŭdziŭ ciabie, paecie?
Chto prymusiŭ ciabie błudzić –
Boh ci deman u hetym śviecie?
Što ty chočaš dušy zdabyć?
 
I za što ty marnuješ cieła?
Moža, dosyć ź ciabie achviar?
Siadź, daviersia papiery biełaj,
i nadzieja aśvietłić tvar.
 
Siadź, pakajsia za rany ciełu,
jano ž bratam tvajoj dušy.
Ci žadała jano, ci ž chacieła,
kab ty z hetaj pakutaj žyŭ? –
na pamiežžy čužyny z Ajčynaj.
 
...krok jašče – i niama miažy...
 
 
 
 
Sud ptušak
Kałi serca dziaŭbuć krumkačy,
hnieŭ sočycca. Nie da bolu.
Kryły čornyja, byccam miačy,
pałasujuć niaščadna dolu.
 
Kałi serca dziaŭbuć busły,
kryŭda sočycca. Prykra słuchać
pir kryvavy pad hałasy
vysakarodnych ptušak.
 
Značyć, jość za taboj vina,
kałi ptuška takaja sudzić.
Pavinisia. Nie prakłinaj –
ptuški łitaścivyja, jak ludzi.
 
 
 
 
Voŭk
∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙
∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙   ∙
 
 
 
 
Manaloh rasstryhi
Jakija ciažkija, hniatłivyja radki,
niby ich napisaŭ paet-rasstryha,
tut navat kropki, by ŭ dryhvie hrudki,
praciažniki, niby na rečcy kryhi.
 
Prabač, paet, prabač ty mnie, rasstryha,
ale ja nie mahu ciabie čytać –
da bieraha skakać pa śłizkich kryhach,
bo ŭžo stamiŭsia iścinu šukać,
 
bo razumieju, što płyvu na kryzie
i što, padčas pravodzinaŭ maich,
moj hrech adpuścić čałaviek u ryzie,
jaki kałiści i mianie rasstryh.
 
 
 
 
*  *  *
Pajdu tudy, adkul pryjšoŭ.
Pa-za ziamloju, pa-za časam.
Ja tut ničoha nie znajšoŭ,
chacia svaju i vypiŭ čašu.
 
Dy lepš by raździałiŭ jaje,
niachaj sa złośnikam ci ź siabram,
kamuści ž žytki nie staje
i dačasova sušyć ziabry?
 
Ale u čym maja vina?
Vina majho nakanavańnia?
Žyćcio – viałikaja mana.
I tolki śmierć jaje paznańnie.
 
 
 
 
*  *  *
Chto natchnić mianie na śmierć?
Ja takoj nia maju vołi.
Maju tolki bołi.
Bołi – kab paścicca i havieć.
 
Z hor sydzi, jak z kupałoŭ,
Duch u vobrazie staroha,
praz pakuty daj mnie Boha,
daj mnie Bohavuju kroŭ.
 
Nie žyvu – chadžu, što ścień,
brydki i čužy pavietru,
chacia vyjšaŭ kołiś ź vietru,
vyjšaŭ i azmročyŭ dzień.
 
Ty
natchniš mianie na śmierć,
čałaviek, ciažarny Boham,
praź ciabie maja daroha,
mocy daj jaje zdaleć.
 
 
 
 
Čaćviorty ćvik
Kałi čaćviorty ćvik zahnałi ŭ cieła,
maje pakuty kryž sabie zabraŭ,
i na kamieńnie, što ŭ mianie lacieła,
ja voč nia mieŭ, tamu nie pahladaŭ,
bo ja pakinuŭ cieła.
 
 
 
 
*  *  *
spaŭzajučy ź ciernia
kroŭ smokča ślozy
 
upjusia ŭ jaho vačami – Boh
vusnami – čałaviek
 
nasustrač našy lubovi
jak dva soncy
imknucca ŭ poŭdzień
 
urešcie źviała nas
vuzkaja ściažyna ŭ žycie
jon dastaŭ z dušy chleb
ja – ź cieła – vino
jon pryhubiŭ
ja asušyŭ kubak
i papłyłi viancy
                  ciarnovyja
                              žytniovyja
                                            vasilkovyja
chto ty mnie?
baćka brat syn?
 
iznoŭ chaču upicca ŭ jaho vusnami
a Juda ŭva mnie šepča
upisia ŭ jaho zubami
 
 
 
 
O Nieba
Kupały raskolucca raskolucca i zvany
o Nieba siniaje błakitnaje čyrvonaje čornaje
a ŭsio lepiej
ty nia miedź nia zołata nie bieł-kamień kamień
                                                                                                  jon i jość
o Nieba
a słovy pra ciabie maje cialesnyja cialesnyja
jaka ptuški ŭ tabie hublajucca hublajucca
jaka ptuški hublajucca maje słovy
                                                                          cialesnyja niahodnyja
jaka streły ŭ tvaje vočy
jaka streły streły streły
z vusnaŭ što chram ad ziamłi ziamłi
                                                                        da kryža kryža
da ptušynaha pamiotu pamiotu
na złatkupale całavałi całavałi
nia lubiačy lubiačy nia vieručy vieručy
małitvy nia kažučy nat nia viedajučy
o Nieba
abrydłi mnie chramy abrazy ryzy abrazy
                                                                                          i ryzy
vaźmi mianie ahniom vietram vadoju
jaki ptušku jaka dreva jaka chočaš
a pravalacca chramy i ludzi ŭ chramach
                                                                                  i žyvioły vakoł ich
na sytnych pašach pašach i lasy
                                                                    vakoł ich u lasoch
kišačych lasoch kišačych i ŭsie reki reki pad hory
vyciakuć vyciakuć i ziamla
                                                              ad smahi parepajecca
repajecca jaka freski pra žyvot čałaviečy
o Nieba
jak raskazać razhadać tvaje znaki apošnija
 
 
 
 
*  *  *
Bieraścianaje nieba, rodnaje.
Mir astralny moj – ad ciabie,
bo ziamnoje, niby padlodnaje,
da pavietra pałonku bje.

Hałavoju.

A treba b sercam
rastapić bieznadziejny lod,
a inačaj u paniaviercy
uraście ŭ jaho ŭvieś narod.
 
Zašklaniejuć i kroŭ, i vieny,
mozh rastruščycca, byccam škło,
ad jaho ledzianoj hanhreny
patychnie čałaviečym tłom.
 
Bieraścianaje nieba. Vyratuj!
Ačyščalnym ahniom svaim
spapiałi čałaviekavyradkaŭ,
raźmiaci ichny prach i dym.
 
 
 
 
Kapcy
Na dnie ahniu tancujuć sałamandry,
błukaje pryvidami šery dym
pa niebie,
jak aleń pa čornych ladach,
miž zorkami hublajučy ślady.
 
Nadydzie dzień. Pasnuć ahni i zorki,
luboŭ addaŭšy ludziam i ziamłi,
pavyrastuć z paloŭ kapcy-pahorki,
balučyja, nibyta mazałi.
 
Jak ludzi ŭmierłi, nie skazaŭšy štości,
tak i jany dzirvańniem zaraśłi,
i tolki ptachi dy źviary – ich hości
u čas čyrvonaj zołkavaj rasy.
 
Araty pryjdzie, kinie rupnym vokam,
adčuŭšy sum i bol niamych kapcoŭ,
ziamlu ŭzare i ščyra, i hłyboka,
zbudziŭšy žryc pahanskich i žracoŭ.
 
Ich noč zaścihnie razam za biasiedaj
pra hety čas i pra tutejšy lud,
i ŭ biełym žrec pramović:
– A ja viedaŭ...
Zabyłi nas i zaniadbałi tut.
 
 
 
 
*  *  *
– Samyja žyvyja bahi – bahi dziadoŭ,
bahi synoŭ i ŭnukaŭ takija ž smiarotnyja,
                                                                                      jak i ich tvorcy.
– Ja jość i syn i ŭnuk.
Značyć, maje bahi śmiarotnyja?..
– Ale.
– Adnak ža i ŭ dziadoŭ byłi baćki, dziady
i navat pradziedy...
– ...Baćki, dziady i pradziedy tvaich dziadoŭ
                                                                                          byłi bahami.
– Značyć, ludziej zusim nie było?
I chto ž im tady pakłaniaŭsia?
– Ptuški, źviary, drevy...
– Niapraŭda!
– Praŭda.
Ty ŭhladzisia ŭ siabie... Bačyš?..
— ...dreva...
 
 
 
 
*  *  *
– Samyja žyvyja bahi – bahi dziadoŭ,
bahi synoŭ i ŭnukaŭ takija ž smiarotnyja,
                                                                                      jak i ich tvorcy.
– Ja jość i syn i ŭnuk.
Značyć, maje bahi śmiarotnyja?..
– Ale.
– Adnak ža i ŭ dziadoŭ byłi baćki, dziady
i navat pradziedy...
– ...Baćki, dziady i pradziedy tvaich dziadoŭ
                                                                                          byłi bahami.
– Značyć, ludziej zusim nie było?
I chto ž im tady pakłaniaŭsia?
– Ptuški, źviary, drevy...
– Niapraŭda!
– Praŭda.
Ty ŭhladzisia ŭ siabie... Bačyš?..
— ...dreva...
 
 
 
 
Smaha
Ciače z-pad kamienia vada
tajemna,
ścišana,
uparta,
a ŭ połi śmiahnuć haviada,
ralla,
hajvoran
i araty,
 
nibyta z samych pieršych dzion
ralla nia viedała rasinki,
i Jevin lon – daremny plon –
vyšej ziamłi,
nižej byłinki.
 
Hej, uźnimisia da niabios,
hajvoran čorny, siabra vierny,
znajdzi vady błakitnaj vieny
i kamień, što ŭ imšary ŭros,
 
i pabryduć tabie naŭśled
biez supačynku,
bieź piarervy
i ludzi,
i źviary,
i drevy
praź śmierć,
praz žvir,
praz čas,
praź śviet.
 
 
 
 
*  *  *
Bieraścianymi trubami ŭ niebie huduć žuravy,
bieraścianymi kryłami atulajuć dźvie zorački dzionnyja,
maja lubaja, hena ž my, pahladzi, hena ž my,
a niabiosy błakitnyja, byccam aziory pradonnyja!
 
O, jak hoža i viečna viaduć karahod žuravy,
i pahanskija huki składajucca ŭ pieśni astralnyja.
Na tym bierazie nieba pračnułisia zornyja lvy –
hena ž ty, maja lubaja, pieśni zapieła kupalnyja.
 
 
 
 
Ahoń
U niebie źničavańniaŭ tryccać try
źłiłisia
u adzin Ahoń adviečny,
naŭkoł Ahniu źbirajucca viatry,
ich tryccać try,
i kožny maje śviečku.
 
I kožny maje inšym što skazać
ci pamaŭčać – maŭčańnie zrazumiejuć.
Ich tryccać try,
i śviečki ich harać,
i dušy kala vohnišča haviejuć.
 
 
 
 
Bierah
Mianie vykinuŭ akijan
na čyrvony, haračy bierah
i skazaŭ: hety bierah ty
da apošniaj tvajoj piasčynki.
 
I adčuŭ ja: pa mnie paŭzuć
suprać sonca štodnia vužaki
i bryduć im naŭśled źviary,
pył čyrvony niasuć na poŭści.
 
Navat ptuški, što ŭ vyšyni
pralatajuć da akijana,
afarboŭvajucca ŭ koler moj
da apošniaj svajoj pušynki.
 
Da apošniaj svajoj pyłinki
ja naležu źviaram, vužakam
i dalokim samotnym ptuškam
na tym bierazie akijana.

Ja zaŭsiody kamuś naležu –
choć kachany, choć nienavidny,
ja – za soncam i suprać sonca,
ja – pryčyna biady i ščaścia.
 
 
 
 
*  *  *
Sivyja pčoły,
                          sivyja ptuški,
                          sivyja ludzi,
ja zabłudziŭ, badziaha, u vaš les,
dzie daćvitaje piacipały bez,
kab vašu mudraść, jak raku, pryhubić.
 
                          Sivyja ludzi,
                          sivyja ptuški,
                          sivyja pčoły,
pa vašych požniach ścielecca smuha,
u vašym niebie vyrajaŭ tuha –
tam čutny hołas majoj ptuški kvołaj.
 
                          Sivyja ludzi,
                          sivyja pčoły,
                          sivyja ptuški,
pryjdu da vas adnojčy nazaŭždy,
pryjdu praź śnieh, śpiakotu i daždžy,
vinom ź ślazoju prošłaść pamianuŭšy.
 
 
 
 
Źmiainy Car
Moj haspadar Źmiainy Car,
ty viedaješ, jak słovy
nad vohniščam kupalskich čar
składajucca ŭ zamovy.
 
Moj haspadar Źmiainy Car,
śviatłom svajoj karony
ty kažaš šlach siarod imšar
u chram dubroŭ zialonych.
 
Moj haspadar Źmiainy Car,
ad chižakoŭ dubrovy
chavajuć dziŭny tvoj aŭtar
biez abrazoŭ i słovaŭ.
 
Moj haspadar Źmiainy Car,
tvajho abłičča rysy
da aŭtara niasiom, jak dar,
i ja, i siostry rysi.
 
 
 
 
Les
Chutka zmrok abciažaryć
                                                        pčałinyja lohkija skryłcy,
miodam Les nabryniaje da sutvy niamych karanioŭ,
ale – Les nie niamy: i ŭ łistočku,
                                                                      i ŭ kvoleńkaj žyłcy
mova tčecca lasnaja
                                          ź miljardaŭ lasnych hałasoŭ.
 
Navat samy niazdatny
i samy hłuchi z čałaviectva
zrazumieje jaje
 
i zabudzie, praśvietleny joj,
pra ludskuju dušu,
što spaznała pakuty kalectva,
kałi smahu spatołiła brata Ijudy dušoj.
 
 
 
 
Pan Les
Les – heta chram.
U im akryjaje Cham.
Les – heta śviatarnaje miejsca,
dla dušaŭ abłudnych miesa.
 
Mieŭ zołata, srebra Krez,
ale kałi b jon ubačyŭ
choć raz
                  naš
                          burštynavy Les
vyšej ad varahavych mačtaŭ, –
pablaknuła b srebra jaho
i zołata b paržavieła,
pad nohi b kamieńniem lahło
i sensu b suzdrom nia mieła,
 
bo Les – heta bolš čym les.
Vam raniłi hostrym serca,
kryvavić, bałić parez,
i chočacca tolki śmierci,
 
stryvajcie, znajdzicie moc
dajści, dapaŭźci da Lesu,
jon z boskaj kryvi praros
pakutnikam pravić miesu,
 
jon spynić žyvicaj kroŭ –
takoha nia zmohuć ludzi,
i, byccam pradvieśni hrom,
u Vas  n je m a ŭ ł ja  prabudzić.
 
Žyćcio i tym bolej śmierć
zahubiać svoj sens cialesny –
Pan Les nie dazvołić mieć
pačućciaŭ, što škodziać Lesu,
 
bo nielha pahanić chram,
bo nielha śviatoje niščyć,
kudy ž tahdy pryjdzie Cham
ad chamstva dušu ačyścić?
 
 
 
 
Čyrvony radok
kožny moj zołak pačynajecca z sonca
jak perhamenty Słova pačynałisia
                                                                          z čyrvonaj łitary
a pahanskija śviaty
z achviarnaj kryvi Bohu Sonca
 
bo spačatku było Sonca
i Soncam byŭ Ja
i vykreśłiŭ Ja vam Słova
i pačałosia jano z kryvi Ihara
 
 
 
 
Duch
...dy słova nie prahniavi,
Bo słova naležyć Duchu,
Kińcie słova hajni –
I palacić paciarucha.
Zmoŭčyć abražany Duch,
Novaje słova narodzić,
Spynić natoŭpu ruch,
Kab havaryć ab narodzie.
Znoŭ prylacić hajnia,
Vyjdzie ź jaje pluhavy.
«Duch – heta, ludzi, Ja!» –
Skaža, a sam z rahami.
Ludzi raziaviać rot –
Jak ža ž, takija słovy:
«Z nami – uvieś narod!
Šlach – da adzinaj movy!»
Ludzi zakryjuć rot,
Kožny siabie spytaje:
«Heta ž i ja – narod –
Los taki pryčakaju?»
Ludzi zakryjuć rot,
Ludzi apuściać vočy...
Voś tabie i narod,
Dumać pryvyknuŭ moŭčki.
Z dumaj takoj i vy:
Vyžyvie Duch-zastupnik,
Znojdzie dla nas pravy,
Źniščyć pasad naš kutni...
Vyžyvie – hena tak!
Znojdzie... I vam na tacy
Miedny padaść piatak:
«Voś vam na chleb, zasrancy!»
 
 
 
 
Maryja
Viečnaść zryvaje pialostki z ružy...
sieje, niby nasieńnie,
pa suchadołach ludskija dušy,
pa čarnaziomach kamieńni.
 
Sonca ŭrastaje ŭ čužoje pole
i vyrastaje z čužoha,
a kałi ŭzydzie –
śviatłom, jak sollu,
rany piače niabohu.
 
Z bolem svaim jon pad dreva siadzie,
vysyple žvir z sandalaŭ,
stolki samoty ŭ jaho pahladzie,
kolki błakitu ŭ dalach.
 
Ptuška zahledzicca ŭ tvar niabohi,
skrušna pieražahniecca,
ad raźviaredžanych noh daroha
travami zachiniecca.
 
Pa čarnaziomach huduć kamieńni,
dušy – pa suchadołach:
stań, niebaraka, stań na kaleni,
lubić pakornych dola.
 
Jon ža namacaje los kavieńkaj,
vybrydzie da žančyny,
žyta źmiataje jana ŭ siavieńku
biełym kryłom husinym.
 
– Śvietłaja! – najmia joj daść niaboha. –
Vyhai maje rany,
Śvietłaja, mroja maja j tryvoha,
zołačak moj kramiany.
 
Śvietłaja vymavić:
– Ja – Maryja,
z tvaru zmachnie zmarščynki
i biedaku, jak dušu, raskryje
dźviery svajoj chacinki.
 
Ziołak nastoić na pieršym śniezie,
nanač jaho napoić,
skura, jak z vuža, ź niabohi źlezie,
zhinie z dušy niabohaść.
 
– Luby moj, – skaža jamu Maryja, –
ščaście tvajo ŭ pakutach.
Dźviery adčynić, by śviet, staryja,
pojdzie na choład luty,
 
pojdzie, dy śnicca načami budzie:
z kryžam jaho nibyta,
chodzić pa vioskach, pa ŭbohich ludziach,
Boham samim zabytych.
 
 
 
 
Manaloh adstupnika
Ja trapiŭ u siło žurby,
ja sam u hetym vinavaty,
ja byŭ – zdajecca, ŭčora – byŭ
na radaść i siabroŭ bahaty.
 
Zaŭčasna razarvać siło
ja moh by, dy bajusia bolu –
jano da žyłaŭ pryrasło,
jak rozdum moj pryros da stołi,
 
pusty i byccam by nia moj,
jak znak ścichotnaha varjactva,
i brydki pa načoch, jak łoj
ci kroŭ na jezuickich palcach.
 
Adkul, adkul pryjšło jano?
Kałi z hrachu, dyk hrech moj – ščaście.
Ja sam, ja sam prydbaŭ jaho –
hajvorana vinovaj maści.
 
 
 
 
*  *  *
Jon škadavaŭ turemnych pacukoŭ,
karmiŭ z ruki i, navat paśla kata,
davaŭ łizać im na kajdanach kroŭ,
a sam pahladam piłavaŭ na voknach kraty.
 
Jon nienavidzieŭ hetych pacukoŭ,
kałi išoŭ čarhovy raz da kata,
za toje, što łizałi jaho kroŭ
i pilnavałi ad pahladu kraty.
 
Jon nienavidzieŭ i lubiŭ siabroŭ,
što pradałi jaho za srebnik katu.
Haiła sonca pramianiami kroŭ
i piłavała pramianiami kraty.
 
 
 
 
Štučnaja rasa
Torf nia smokča
                                  štučnuju rasu,
i nia pjuć u łuzie pierapiołki,
ja źbiaru jaje i adniasu
u ahoń, by ržavyja ihołki.
 
Dy ahoń addaść rasu nazad,
skaža ŭśled: «Ja połymia šanuju».
I jašče naŭśled sabie pačuju:
 
«Čałaviek, jak moh ty? Ty ž moj brat».
I rasa mnie skuru apiače.
U ahoń atruty bolš nia kinu,
lepiej sam pazbaŭlusia vačej,
ale vočy brata nie zahinuć.
 
 
 
 
*  *  *
«Kab ty kamieniem staŭ!»
I ja staŭ...
                      siarod pola.
Ani žyta zasiejać, ani požni ŭzarać.
Razam z hnievam u mnie skamianieła patola –
aciažełych vačej na ludziej nie padniać.
 
I kałi b ja zapłakaŭ – paŭpivałisia b ślozy
skamianiełym strupieńniem u ščoki maje,
tolki ja nie zapłaču, bo rana ci pozna:
«Kab ty zdradnikam staŭ!» –
chtości znoŭ praklanie.
 
 
 
 
Vilnia, 1864 hod
Ešafot na Łukiškaŭskim Placy
Pierad śmierciu ziaziula kuvaje,
pierad śmierciu žyćcia mnoha zyčyć,
a pachodnia, jak sonca, pałaje,
dy žyćcia, jak ahniu, nie pazyčyć...
 
Ty adkul prylacieła, ziaziula?
Moža, honić ciabie pa ŭsim śviecie,
byccam jastrab, šalonaja kula,
byccam koršak, drapiežny viecier.
 
Ścichni ž, ścichni, durnica-ptuška!
Ci nia čuješ: huduć viaruhi,
viecier šybienikaŭ huškaje
i, jak koršak, irvie charuhvy.
 
Pamaŭčym...
Nie zbyłasia vola,
tolki lepšych siabroŭ zabrała
i pakinuła siarod pola
kos dy viłaŭ złamanych džały.
 
Pamaŭčym,
ale bol nia ścišym –
buduć pomnić zabojcaŭ rany.
Słoŭ i klatvaŭ nia treba łišnich,
šlach da vołi naviek abrany.
 
 
 
 
Pamiać pra jaćviahaŭ

                                    ...ani tabie movy,
                                    ani tabie ściaha...
                                    pamiać pra jaćviahaŭ –
                                    pomsta za jaćviahaŭ...

 
Vystudziłi chatu...
Pamiać adubieła...
by jaćviah kudłaty –
šeraja kudziela.
 
Kašlaje kryvioju
vystyłaja chata...
strašna... za śpinoju
zdań – jaćviah kudłaty.
 
Azirnusia trojčy: vočy...
łitaść prosiać.
Bieły vietach nočču
zorki ŭ niebie kosić.
 
I hałosiać źnički
nad pustoju chataj...
Vietach – serp kryvicki...
...kroŭ... jaćviah kudłaty.
 
Azirnusia: vočy!
Heta ž vočy brata!
...Mała zorak nočču
nad majoju chataj.
 
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
 
I hałosiać źnički,
pa žyvych hałosiać,
heta lud kryvicki
čorny vietach kosić.
 
 
 
 
Manaloh Siarhieja Pałujana
Niama vady. Sydu sa smahaj.
Prymi mianie, vilhotny žvir.
Pryśniu: sa mnoju kastarahu
varušać ciomnyja hłyžy.
 
Ni aščapierycca, ni ŭstać mnie,
ni kłiknuć soniečny pramień,
ja – bieły ŭ čornym niemy Stracim,
ciažki, jak jaravy kamień.
 
A nada mnoj sypun šapoča:
ty ž pić chacieŭ, dyk pi mianie...
I murašami lezie ŭ vočy,
šypić, jak hadzina ŭ hajnie.
 
Davołi, złodziej, ja ŭžo syty,
nu jak pakłikać mnie śviatło,
ty ž hołas, jak ahoń, zasypaŭ,
ty ž pozirk moj začmuryŭ tchłom.
 
A tam, za śnieńniem, vyraj soncaŭ
hublaje piorački ŭ Dniapro,
i vočy maminy biaskonca
vyhladvajuć mianie ŭ vakno.
 
Ja natalusia, akryjaju,
adrynu čornyja hłyžy
i sam rasoju zapałaju
na runi rodnaje miažy.
 
 
 
 
Zvany
Achviaruju Alehu Minkinu
 

I


Žyŭ kałiści na Paleśsi
majstra admysłovy,
jon stvaraŭ zvany, jak pieśni,
jon vučyŭ ich słovam.
 
I jaho zvany, by ludzi
kryvickaha rodu,
nie chavałi miedny hrudzi
za svaim narodam.
 
Biŭ piarun pa tych zvanicach,
što natoŭp skłikałi,
dy ad losu adchryścicca
ludzi nie žadałi.
 
A zvany niaśłi pa vioskach
ad Dniapra da Buha
słovy vołi, hołas boski:
Dzida! Mieč! Kalčuha!
 

II

 
Kudy viadzie mianie daroha?
Kaho spytać pra hety šlach?
Chiba što zvanara staroha,
jon budzić našych prodkaŭ prach,
 
jon atrasaje hučnym zvonam
rasu ŭ krainie vierasoŭ,
i pierad hetym cuda-hromam
kapieluchi laciać z hałoŭ,
 
kapieluchi laciać dałoŭ,
kałi zvanar, jak ptach mahutny,
nibyta kryllem, da zvanoŭ
rukami i dušoj prykuty.
 
Kudy viadzie mianie daroha,
ja viedaju, kaho spytać,
iści niamała i niamnoha,
iści – pakul zvany źviniać.
 
Tak, budzie ciažka, piekłam zdasca
balšak da iścinaŭ ziamnych,
zdaleć jaho – takaja ž praca,
jak z čornaj miedzi łić zvany.
 
 
 
 
Manaloh Ramualda Žakoŭskaha

            Ramuald Žakoŭski – małady biełaruski artyst. Pačaŭ
pracavać u trupie Pieršaha biełaruskaha tavarystva
dramy i kamiedyi, jakoje było stvorana F.Ždanovičam
pry ŭdziele I.Bujnickaha i U.Falskaha ŭ 1917 hodzie.
Vykonvaŭ rolu starca ŭ «Raskidanym hniazdzie», stvaryŭ
hłyboka psichałahičny vobraz. Piekna dekłamavaŭ.
Pisaŭ zhrabnyja, nastrajovyja vieršy. Dvaccacidvuchhadovym
junakom 1 studzienia 1919 hoda skončyŭ žyccio samahubstvam,
paŭtaryŭšy los Siarhieja Pałujana.

 

Biesprytulnaja ptuška prystanku ŭ abłokach šukaje,
na ubohaj ziamłi joj niabiesnych viatroŭ nie staje,
śpieje ŭ niebie małanka, i skroni maje adčuvajuć,
jak śmiarotnym ahniom nałivajucca vieny jaje.
I adnojčy siabram ja skažu, što idzie navalnica,
abdymu ich, adzinych, i skroń prytulu da hrudziej,
i tak błizka la skroni ich serca žyćciom buduć bicca...
Tolki ja z navalnicaj pajdu ŭ inšy śviet ad ludziej.
Heta los. Vy nia viercie, što heta stychija,
peŭna ž, treba kamuści voś tak raskazać pra žyvych,
kab pačułi hłuchija, viduščymi stałi ślapyja
dyj ubačyłi – zorki ŭzychodziać taksama j dla ich.
Voś i ŭsio – małanka la skroni šuhaje.
Pieradajcie nastupniku: chaj u narodzie svaim
praz stahodździe zimy, na Śviata, moj tvar adšukaje,
i my – vočy u vočy, ščaśłivyja – streniemsia ź im!
 
 
 
 
Manaloh Uładzimiera Žyłki
Dvaccać rečak –
dvaccać stahodździaŭ –
šukajuć svajho akijana,
źbirajuć u rečvy
viakoŭ razvodździ
ad samych časoŭ Trajana.
 
Zamiest majakoŭ – bierahi ŭ bažnicach
dy ŭ zyrkich vahnioch Kupalla,
i poŭnia kniažnoju ŭ vadu hladzicca
u zornych svaich karalach.
 
Ci viečnyja zory?
Ci viečnyja rečki?
Ci viečnyja maje słovy?
Ścichotna u śviecie.
Bažnicy, jak śviečki
u Boha... u Boha ŭ hałovach.
 
 
 
 
*  *  *
Złačyncy bryduć na spoviedź,
jak koniej, viaduć hrachi,
miž imi niamaja poviaź –
nia vyrvać abroć z ruki...
 
A z vusnaŭ nia vyrvać słova. –
Nu što ž vy, pryjšłi maŭčać?
Zdymicie choć šapki z hałovaŭ,
Nia bačycie – śviečki harać!
 
To vašych achviaraŭ dušy...
Zamrycie! Bo navat ruch
śviatło ich naviek patušyć,
i ŭ ciemryvie źniknie duch.
 
Maŭčycie! Zapozna klenčyć.
...Śviaty – dla śviatych abraz...
Idzicie! Achviary jenčać –
baluča im bačyć vas.
 
 
 
 
*  *  *
Na skryžavańni ściažyn
voŭčych i čałaviečych
kryvioj nabryniaŭ burštyn
i lutaściu siaredniaviečča,
 
i smokčuć burštyn smaŭžy,
kaŭtajuć smaŭžoŭ hadziuki,
ab kostki kala ściažyn
hajvorany hojstrać dziubki.
 
Adsiečanaja hałava –
pakocicca dołu poŭnia,
vaŭkoŭ pryviadzie sava,
achryščanaja Vaŭkoŭniaj.
 
Nasustrač z hłuchich ściažyn
ludziej pryviadzie pachodnia:
drapiežnych na kroŭ žančyn,
na słavu mužčyn hałodnych.
 
Patušyć pachodniu žach,
zavyjuć vaŭki i ludzi,
i ŭ ichnich šklanych vačach
ludskoha ciapła nia budzie –
 
Na skryžavańni ściažyn
voŭčych i čałaviečych
kryvioj nabryniaŭ burštyn
i lutaściu siaredniaviečča,
 
i smokčuć burštyn smaŭžy,
kab vyžyć – hadujuć rohi,
i kostki, niby nažy,
vandroŭnikam raniać nohi.
 
 
 
 
Kryžavałi krumkača
Kryžavałi krumkača za koler čorny
dyj hadałi: a jakaja ŭ jaho kroŭ?
– Čornaja! – pramoviŭ kat vučony.
Čornaja, niby jaho kryło.
 
Kryžavałi lebiedzia za koler bieły
dyj hadałi: a ŭ jaho jakaja kroŭ?
I zabiłi ćvik,
i kroŭ pabiehła
barvaju na biełaje kryło.
 
– Čornaja! – uskryknuŭ kat vučony. –
hetkich djabłaŭ z kryža nie źnimać!
Čornaja! Tamu što sam jon čorny,
a za heta hrech nie kryžavać.
 
 
 
 
Taptałi pole vałuny
Taptałi pole vałuny,
pa im kačałisia sa śmiecham,
niby viałiznyja zbany,
niby hihanckija harechi.
 
A ŭ niebie hałasiŭ žaŭruk,
i ŭsim, chto čuŭ jaho chaŭtury,
zajmała dych, zajmała duch,
prajmała ad dušy da skury.
 
Byŭ sini lon, staŭ čornym lon,
jak djabły, vałuny rahtałi
i pole, žaŭrukovy dom,
taptałi, ryłi, katavałi.
 
 
 
 
Bažavoŭk
Možna zabić, i spapiałić,
i prach puścić na viecier,
a potym ludziam abviaścić,
što jon nia varty śmiećcia.
 
Ale niabiesnyja viatry
jahony prach pa śviecie
źbiaruć, jak siemia ŭ makatry,
žyvoj vadoj aśvienciać.
 
I ŭratavany, ź nieba Duch
znoŭ sydzie čałaviekam,
znoŭ budzie žyć siarod padluh
dy ich maryjanietak.
 
Jon bažavoŭkam prasłyvie,
prybłudnym pataročam,
nichto jaho nie praminie,
nia plunuć kab u vočy.
 
Plujuć. Svaje i hanaki,
sa śmiecham, biez prynuki,
i Duchu henyja plaŭki
strašniej za jad hadziuki.
 
Dy zhańbavany sotni raz,
źniaviečany natoŭpam,
Jon pryjdzie ŭ samy horšy čas
svaim adviečnym tropam
 
da tych, chto vyplunuŭ dušu,
chto ŭ padniabiesnych chramach
bluźnierstvam zamianiŭ imšu,
a Śviataroŭ na Chamaŭ.
 
 
 
 
Manaloh Jazepa Drazdoviča
Vialmožny les. Duby-mašeki
pryspałi recha daŭnich dzion,
a ŭ netrach Vielesavy reki
źbirajuć ručajovy zvon.
 
Stychija śpić, i tolki zredku
dzieviacisothadovy zubr,
jaćviažskaje zahuby śviedka,
rykaje ŭ dzieviać srebnych trub.
 
Žałobny rekvijem zubryny
na moj
              narod
                              navodzić
                                                  sum...
I kab nia ŭmierci – ručainy
žabrujuć pa lasoch rasu,
by ja ściažynaju žabračaj,
a dumy – pra adviečny šlach –
tam kryŭskaja Pahonia skača,
i nimb nad joj, jak zorny šlach.
 
 
 
 
Danuta Bičel-Zahnietava
Biazrodnaja pieśnia paetava,
što ptach sa ślapymi vačyma.
Danuta Bičel-Zahnietava –
jakaja paetka ajčynnaja!
 
I rodam i plemieniem hožaja.
Jak rečka – źmialeły brod,
chavaješ ad voka varožaha
Ajčyny svajoj radavod.
 
Ź minułych kryvavych stahodździaŭ
lacić za taboj strała,
a čas, usim złodziejam złodziej,
vyskubvaje piory z kryła.
 
Dy piory tvaje nie radziejuć,
i słovy ad serca tvaje,
jak ślozy, jak zorki, irdziejuć,
jak kropłi rasy na travie.
 
Ślazoju, rasoju i zorkaj
da Baćkaŭščyny dałučy,
ralloju i požniaj kołkaj
abłudnych dziaciej lačy.
 
Voś kocicca koła z dubovych łiściaŭ
i kłiča ciabie ŭ Kušlany,
tam zdani paŭstańniaŭ jašče nie źviałisia,
tam mova Macieja ŭ pašanie.
 
Ćvituć na muroch staražytnych ziołki,
lačy imi lud tutejšy.
Balać Biełarusi ciarnovyja zorki,
paetam – ciarnovyja vieršy.
 
Voś kocicca koła ź ciarnovych łiściaŭ,
kalanych, suzdrom zasochłych,
ty ŭstała, ty viedaješ:
treba vyjści
nasustrač svajoj Hałhofie.
 
 
 
 
*  *  *
Kałi aleni adšukajuć vadapoj,
kałi miaduncy samych smačnych kvietak
da sivieraŭ źbiare pčałiny roj,
kałi zaścihnie palaŭničych nicy vietach –
 
pamre laśničy.

Kałi čaladnik vykuje padkovu
i akryjaje ŭ horanie ahoń,
jak ź niebyćcia adrodžanaja mova,
kałi adčuje ciažkaść srebra skroń –
 
pamre kaval.
 
Kałi pryboj abierniecca dakoram
za łaštyr, što šykoŭnym pledam staŭ,
kałi štonočy budzie śnicca mora
i viernyja siabry kala kastra –
 
pamre rybak.
 
          Kałi pamre lasničy,
          kałi pamre kaval,
          kałi pamre rybak –
                    pamre paet.
 
 
 
 
Jak žyŭ ja biaz sołi
Achviaruju Alesiu Naŭrockamu
 
jak žyŭ ja biaz sołi...                     
siek drovy
paraniŭ palec
a kroŭ niščymnaja
 
araŭ pole
da siomaha potu
i pot niščymny
 
kałi ž adjazdžaŭ –
całavaŭ maci
a vusny jak niemaŭlaci
 
i jak žyŭ ja biaz sołi?
Chacieŭ by papłakać
dy vočy nia miełi vołi.
 
 
 
 
Čornaja hadziuka, biełaja źmiaja
Z narodnaha
Biełaja hadziuka –
biełaja kasa,
čornaja hadziuka –
čornaja rasa.
 
Biełaja hadziuka,
jak dzicionak śpić,
čornaja hadziuka
choča ukusić.
 
Biełuju hadziuku
ziellem napaju,
čornuju hadziuku
varam abalju.
 
Biełuju hadziuku
na čyrvony kut,
čornuju hadziuku
na haniebny słup.
 
Biełaja hadziuka –
moj bialutki dzień,
čornaja – zahinie
za svoj čorny cień.
 
Ź biełaju hadziukaj
budu balavać,
a pa čornaj źmiejcy
tajna haravać.
 
Čornaja hadziuka,
tvaja śmierć nia ja,
ciabie zahubiła
biełaja źmiaja.
 
 
 
 
Jak ja pradaŭ siabie ahniu
Dniom i ŭnočy śvietłicca moj dom.
My z ahniom na roŭnych razmaŭlajem.
Nie... Vučusia razmaŭlać z ahniom.
Vusny ŭ vusny. Apiakajusia, byvaje.
 
Časta zahladajuć u vakno
ludzi, a načami djabły,
tolki ŭ chatu nie idzie nichto,
chacia jość zdrańćviełyja ad ziaby.
 
Jon i son, i chleb moj, i vada.
Dy adnojčy djabły skažuć ludziam,
byccam ja ahniu siabie pradaŭ...
Ja addaŭ siabie! Chiba ž za heta sudziać?
 
 
 
 
Pošasnyja
Hetyja ludzi dychajuć ciažej, čym vałuny,
adna ziamla viedaje, jak im ciažka.
Ich miljony, ceły narod –
                                                          i ŭsie jany błiźniaty,
i tolki vybranyja ź ich
viedajuć patalohiju chvaroby svajho naroda,
i tolki jany adnyja nia mohuć zvyknucca ź joju,
im dychajecca ciažej, čym kamu,
tamu chrypiać ich hrudzi,
i dušyć žachłivy kašal,
i razam ź śłinaju jany vycharkvajuć kroŭ,
naŭmysna vycharkvajuć na vułicach horada,
u kramach i na svaich pracoŭnych miejscach,
u svajoj siami i na čužych ludziach,
bo ŭ hetaj kryvi kryjecca ich chvaroba,
bo ŭ hetaj kryvi vyratavańnie ich naroda.
 
Siabry spačuvajuć im,
upotajki vyploŭvajučy svajo charkavińnie,
abyvaciełi hidziacca i ŭciakajuć,
                                                                    jak ad pošasnych,
ale ŭsio adno, kałi idzieš pa horadzie,
usio čaściej i čaściej sustrakaješ ludziej,
jakija dušacca kryvavym kašlem.
 
I ja nie mahu tak bolej žyć,
ja zadychajusia,
ja pamiraju,
sienačy ŭ mianie kroŭ chłynuła rotam
na maje rukapisy, na maich dziaciej,
ciapier i jany pošasnyja...
 
 
 
 
Viapruk
Viapruk pad šatami duboŭ
vadziŭ źniasilenych siabroŭ,
na palaŭničych nie zvažaŭ,
jaho stralałi – jon lažaŭ,
hałodnym byŭ – kareńnie ryŭ
i dumaŭ: hoład paŭbiady,
byłi i horšyja hady,
pustyja, byccam žałudy.
Viapruk pad šatami duboŭ,
hałodny, dumaŭ pra luboŭ,
pra toje, što usio žyćcio
jon čuŭ adno – siabroŭ nyćcio:
maŭlaŭ, pahany hety les,
saviny dy vužyny spres.
I kab nia niaŭ jaho narod,
jon ikłami ŭhryzaŭsia ŭ lod,
zapeŭnivaŭ, što žałudy
u ichnim lesie nie biady,
što niedarodki jość paŭsiul,
kałi ž nie kaštavałi kul –
idzicie ŭ svoj pryvidny les,
tam ściežki palaŭničych spres,
a ja ściažynaju vužoŭ
pajdu na hołas mudrych soŭ,
hałodny, dumaŭ pra luboŭ,
pajdu, znajdu zialony Dub
siarod ladzianych, śniežnych hurb
dy ikłami ŭhryzusia ŭ lod
i źnienavidžu svoj narod.
 
 
 
 
Pra što šepčucca murašy
Šepčucca ŭ travie murašy.
Ani vietru, ani hromu,
i tolki rasinki błiskajuć, jak małanki,
a z paranienaj travy sočycca zialonaja kroŭ
na rudych murašoŭ, na ruduju hlebu...
Usio zielanieje i... biantežycca,
i tolki cvyrkočuć samazadavolenyja koniki:
nu što za dziŭny śviet?
I kałi jon parazumnieje i ŭrešcie zrazumieje,
što samaja vysakarodnaja kroŭ – zialonaja?
Ale ŭsio adno ŭ zialonaj travie
šepčucca rudyja murašy
pra toje, što hetaja trava
i hetyja ahidnyja zialonyja koniki
žyviacca rudoj hlebaj.
 
 
 
 
Jabłynia
Na jaje hałinach rastuć jabłyki, na kareńniach
kamiani. Navat u samyja lutyja marazy, kałi
ledź-ledź bjecca serca, kab nia dać
darešty źmierźcisia kryvi, kamiani vyciahvajuć
ź jaje apošnija žyły. Chtości inšy daŭno
skanaŭ by, nat nie sčakaŭšy svajoj pieršaj
pładanosnaści, a jana ŭ nieziamnych pakutach
znoŭ i znoŭ vychodzić z zabyćcia
zimovaj anestezii i kožnaha razu čakaje
svajoj viasny, byccam apošniaj
radaści-spadziavanki.
 
Ale balučaj za ŭsio ziamłi, jak toj maci
za samaje pakutnaje dziciatka.
 
 
 
 
Pacir
Znajšłi pacir, ślazami poŭny,
nichto nia viedaje – čyjmi.
Siarebranaje ŭ srebnym –
poŭniu
pakutnik niejki rasčyniŭ.
 
Ad zła, spakus, hrachoŭ zamovu
huhniaviŭ hołas za ścianoj...
Znajšłi na dnie pacira słova,
z małitvy vypała jano.

KAChAJu –
vočy pračytałi,
KAChAJu –
vusny prašaptałi,
KAChAJu –
dušy prastahnałi,
KAChAJu –
ludzi zakryčałi.

 
Kaho?
 
Paet skazaŭ: Ajčynu!
Žaŭnier: dziaŭčynu!
Chtoś: siabie!
I stałi družna,
ščyra, ščylna,
jak na kaśbie ci na siaŭbie.
 
A jon kančaŭsia u źniamozie –
nichto jaho nie pakachaŭ,
z pacira vypluchnułi ślozy,
i nałiłi praz kraj vina,
 
i stałi družna, ščyra, ščylna,
jak na kaśbie ci na siaŭbie,
paet skazaŭ: pjem za Ajčynu!
I kožny vypiŭ – za siabie...
 
 
 
 
*  *  *

Achviaruju Anatolu Kleščuku

 
Laciełi ŭ vyraj vietraki,
hublałi klopku, byccam piory,
ja čuŭ, jak tyja vietraki
laciełi, dumałi pra mora.
 
Ja čuŭ, bo ŭhledzieć ich nia zmoh –
hniało mianie ciamrečaj nieba,
ja čuŭ, a sam, jak toj muroh,
tułiŭsia dumami da hleby:
 
kudy mnie ŭ vyraj, murašu,
moj dom uros pa pachi ŭ pole,
ja nieba ŭ Boha nie prašu,
ja nie prašu ptušynaj dołi,
 
ciapier mnie sumna pahladać
na vietraki pamiž abłokaŭ
i čuć, jak kryły ich rypiać
i dachi słuckaha baroka.
 
Kałi ž taki nadydzie dzień –
pa niebie sum
                          adrościć kryły,
i palaču ja da ludziej
za mory, hory, niebaschiły,
 
niachaj sustrenucca tahdy
mnie vietraki siarod puciny
i skažuć: «Chłopča, nikudy
viadzie daroha ad Ajčyny».
 
 
 
 
Paet
Nichto nia maje prava žyć z Paetam,
kachać, pakutavać i raŭnavać jaho,
nia tyja dni, kałi b jon dbaŭ pra heta,
nia toj napoj, jaki b jon piŭ nahbom.
 
Nichto nia maje prava mieć Paeta,
rabić jaho pajacam pry dvary,
tamu što heta... dy tamu, što heta –
naroda i paezii padryŭ.
 
Nichto nia maje prava bić Paeta,
jon navat sam nia volny nad saboj,
mahčyma, jon adziny na paŭśvieta,
a vy za im nibyta za haroj.
 
Paet nia maje prava być paetam
cnatłivaje i čystaje krasy,
kałi ŭ ajčynie zahnivajuć reki
i zasychajuć na vačoch lasy.
 
 
 
 
Adviečnym šlacham
Achviaruju A.R.
 
vyraście trava
i travu adšukaje rasa
 
vyraściem my
i nas adšukajuć ślozy
ciarnovyja i pałynovyja
samotnyja i radasnyja
ciopłyja i ściudzionyja
 
i praź ślozy my ŭbačym śviet
bieły i čorny
ziamny i niabiesny
ščaśłivy i piakielny
 
ale vyraście znoŭku rasa
i travu adšukaje rasa
 
i vyrastuć našy dzieci
 
 
 
 
Vužaka
Maje zhryzoty źbivajucca ŭ kłubki jak vužaki
i ja – uładar henaha pahanaha kodłišča –
by cmok pa adnoj vyšmyrhvaju vužak z kłubka
i adpuskaju da ludziej a tyja nie zvažajučy
na biaskryŭdnyja žoŭtyja vuški prymajuć
ich za hadziuk a mianie za sapraŭdnaha cmoka
i ŭ hety čas ja sapraŭdy pačuvajusia cmokam
takoj nadčałaviečaj istotaj
bo ja pad pancyram bo ja strašny
i tolki samaja zvyčajnaja biesturbotnaja
ranica soncam i śviatłom zmyvaje ź mianie
hadaŭ brud i ja biahu i šukaju ludziej i tłumaču
što vužaki dobryja i razumnyja istotki
i što jany nie vinavatyja ŭ svaim padabienstvie
na hadziuk što ich možna paznać
pa załatoj karonie
 
a ludzi razhublenyja ŭhladajucca ŭ maje vušy
a mnie ŭ adčai zdajecca
što jany ŭhladajucca ŭ maje rohi
i tady ŭsie maje dušeŭnyja bolki
jak biazdomnyja čornyja hałuby kala
ciopłaha komina tulacca da adzinaha čałavieka
jaki lubić mianie – vužaku z załatoj karonaj.
 
 
 
 
Balada pra ptacha
Nie ŭ zvany bjuć...
Bjuć zvany.
Jazyki im vyrvałi.
Ptach pa-voŭčamu zavyŭ,
jak viarnuŭsia z vyraju,
jak ubačyŭ hetki ździek
nad bratami rodnymi,
płakaŭ, byccam čałaviek,
i kružlaŭ nad Hrodniaju.
 
Naradziŭsia ptach i žyŭ,
raździałić kab muku
z tym, chto śmiahnuŭ na kryžy,
chto kanaŭ na bruku,
 
naradziŭsia ptach i žyŭ
nieŭprykmiet, jak recha,
na miažy i na hłyžy,
na sialanskich strechach.
 
Palaŭničy nie čapaŭ
jaho śvietłaj pieśni,
viecier piory nie ščapaŭ,
adnak i nia pieściŭ,
 
žyŭ pad kronaju ziamłi,
pa ziamnych zakonach:
što šaptałi karani –
paŭtarała krona.
 
Kronaju byłi zvany,
i adnojčy ŭ śviaty
pieśniu zahułi jany
pra svoj los praklaty:
 
katy, katy, katy, katy, –
niby ŭ niebie Boh rydaŭ,
niby ŭ hnievie truščyŭ kraty
toj, chto spravu nie pradaŭ, –
 
katy, katy, katy, katy, –
recham adhuknuŭsia ptach,
nad krainaju aratych
jon łunaŭ, jak vołi ściah.
 
I pryjšłi-prybiehłi katy,
nackavałi hruhanoŭ,
jak sabak,
na pieśniu ptacha,
na buntarny śpieŭ zvanoŭ.
 
I pryjšłi-prybiehłi suddzi,
abviaściłi svoj prysud:
bić, pakul nia tresnuć hrudzi,
bić, pakul nia ŭklenčyć lud!..
 
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
 
Čas minaje, dy nia lečyć...
Prytułisia da viakoŭ –
Čuješ? Ptachaŭ hołas jenčyć...
Bačyš? Čyrvanieje kroŭ...
 
 
 
 
Manaloh Alesia Haruna
Harać kamiani ŭ maim vohniščy,
raśćvielenyja ahniom,
niby vaŭčaniaty ŭ łohviščy
soniečnym pramianiom.
 
U tvar mnie šuhaje połymia,
dy ja ŭsio adno biaru
kamieńni rukami hołymi
i hetkim, jak sam, daru.
 
Biaruć i da sercaŭ tulać:
niachaj nas ratuje bol
i vučyć pra błižnich dumać,
pra tych, chto hibieje ŭ zol,
 
pra tych, chto pramiorz da kostak,
chto šlach da ahniu zhubiŭ,
chto djabłu čyrvonym chrostam
Ajčynu svaju pazbyŭ.
 
Daj Boh, kab majo kamieńnie
adnojčy ich apiakło,
prymusiła ŭstać z kaleniaŭ,
pajści na majo śviatło.
 
Ja – tut! Ja šuhaju połymiem!
Praz bol ja ź siabie biaru
kamieńni rukami hołymi
i hetkim, jak sam, daru.
 
Daj Boh, kab majo kamieńnie
Žar-ptacham dajści zmahło
da tysiačnych pakaleńniaŭ
i sercy ich apiakło.
 
 
 
 
Čornaja byl
Płyŭ bieły dzień – kryło samotnaj ptuški
nas ratavała nieziamnym śviatłom, –
padychaŭ doł i praščuravy dušy,
kryvi j ziamłi viartajučy ciapło.
 
Płyŭ bieły pryvid daŭnimi kładami,
i vyhladaŭ prarokaŭ skroź dzirvan,
i vioŭ ich za saboj nad haradami,
nad čornymi ildami ŭ Bieły Chram.
 
I Bieły Chram źjaviŭsia nad ildami,
jaho nie aščaśłiviŭ boski pierst,
jon nie śviaciŭ zdaloku kupałami,
a Bieły Chram – byŭ čorny chvojny les.
 
Nie abrazy, a zmučanyja tvary
krynicy adbivałi, a Dniapro
ciahnuŭ, jak baržy, djabłavyja chmary –
trymciełi žyły i ciažeła kroŭ.
 
Ščymiełi kryły u paleskich ptušak,
balełi ruki u tutejšych bab,
i čornym ćvietam raśćvitałi hrušy,
atrutnym sokam nałivaŭsia sad –
 
hruhan nakrumkaŭ ci spradviečny vorah
minułym viekam nie dapiŭ kryvi?
I ŭsie hady, zładziuha, našym horam
svaich dziaciej vyrodłivych karmiŭ,
 
i, pryčakaŭšy zručnaje časiny,
jon zapuściŭ, jak hada, ŭ śpiačy Chram
nianaviściu uskormlenaha syna,
takomu b pazajzdrościŭ Juda sam.
 
A bieły cień pryśpiešvaŭ prarokaŭ,
na hety raz nia vieračy žyvym, –
tam dalahlad ślaziŭsia, byccam voka,
a ŭ Chramie vyčvaraŭsia sukin syn.
 
 
 
 
Manaloh Apanasa Fiłipoviča
U hetaj krainie nia maju ja domu,
voś vobłaka – siadu i ŭ śviet palaču
nad hetaj hamoraj, nad hetym sadomam,
ni hrošaj, ni słavy – ja vołi chaču.
 
U hetaj krainie nia maju ja dołi,
voś posach i torba i sotni daroh.
Pa dołi pajdu. Nie viarnusia nikołi.
Niachaj mianie sudziać choć ludzi, choć Boh.
 
U hetaj krainie nia maju ja Boha,
uščent razapsiełi jaho śviatary:
dzie cierni pavinny nasić – nosiać rohi,
jaki ž tahdy Boh, kałi słužki źviary?
 
U hetaj krainie nia maju ja rodu,
zabyŭsia narod moj najmieńnia dziadoŭ,
i śvietu nia bačyć dalej aziarodu,
i dzieciam nia doryć na ščaście padkoŭ.
 
U hetaj krainie nia maju ja pieśni,
jakaja b narodnaj była i majoj,
jakuju b siabryna zapieła ŭ Biareści,
a recha ŭzyšło za Dniaprom, za Dźvinoj...
 
U hetaj krainie nia maju ja domu,
voś vobłaka – siadu i ŭ śviet palaču
nad hetaj hamoraj, nad hetym sadomam,
ni hrošaj, ni słavy – ja vołi chaču,
 
bo ŭ hetaj krainie nia maju ja vołi...
 
 
 
 
Sabaka
Sabaka ŭ hory pasivieŭ,
nikomu ŭ vočy nie hladzieŭ,
nat spačuvańnia nie šukaŭ,
bo mieŭ admiecinu: šakał.
 
I ŭsio ž, abpaleny taŭrom,
jon vartavaŭ zabrany dom,
zabrany dvor, zabrany sad,
mahiły prodkaŭ la prysad,
 
bo ŭlezie brudnaja śvińnia,
kłady razryje siarod dnia,
kab potym rochkać i kryčać:
«A prodki vašyja maŭčać?!
 
A moža, movu adniało?
Jaje ž u vas i nie było...»
Jon vartavaŭ harotny dom,
dy ŭžo nia byŭ haspadarom,
 
adno, była jaho – duša,
niby dziaržaŭnaja miaža
pamiž čužyncami dy im,
sabakam, da šalenstva złym,
 
a śvińni rochkałi naŭkoł,
łyčami razryvałi doł
i kryłi matami kniazioŭ,
što tak hłyboka pad ziamloj
 
ich prach chavajuć płyvuny
ad Boha, čorta, satany...
Bo dzie toj Boh, kałi śvińnia,
niby karyta, siarod dnia
 
trunu ciahaje pa kładach
dy topča kapytami prach.
A ŭnočy pryvidy płyłi,
jany žyłi, jany byłi.
 
I ŭnočy žudasna chtoś vyŭ –
Aleś Harun sabakam byŭ.
 
 
 
 
Pračytaŭšy vierš Pimiena Pančanki «Raźvitańnie»
Rodny moj Pimien Pančanka,
Vy skazałi: nastała źmiarkańnie?
Vy skazałi na maci mačycha?
Bo nastała Vam raźvitańnie?
 
Ź jaje słovam – užo nia rodnym,
ź jaje soncam – užo chałodnym,
ź jaje ludam – spradviek hałodnym,
navat Bohu j tamu niaŭhodnym...
 
Adychodzicie ci zrakajeciesia?
Ci suchimi ślazami kajeciesia?
Pad kryžami Safii Połackaj
biurakrat za Vas nie pamołicca,
 
a pamołicca za Vas mačycha,
za synočka svajho, za Pančanku,
i ŭ hałovach zapałić śviečačku.
Moža, ŭzimačku, a moža, ŭleciečku
 
Skroź rasstańnie i skroź źmiarkańnie
na ahieńčyk paet prystanie,
skaža: rodny moj Pimien Pančanka,
ja Vam vieryŭ, dy viera stračana.
 
I ŭ hałovach patušyć śviečačku,
moža, ŭzimačku, a moža, ŭleciečku
pad kryžami Safii Połackaj
Jon za Biełuju Ruś pamołicca,
 
za nastupnikaŭ i za pradziedaŭ,
jon pamołicca tak, jak dadziena,
jak vučyłi Kupała z Kołasam –
kreŭnym słovam, rodnym hołasam.
 
Vy žyvymi ślazami zapłačacie,
za paetam narod ubačycie
skroź rasstańnie i skroź źmiarkańnie,
Vam za śmierć svaju prykra stanie,
 
bo pad niebam Safii Połackaj
na narodnych paetaŭ molacca.
 
 
 
 
Manaloh «tutejšaha»
Achviaruju Maksimu Tanku
 
Lucyjan, ujavi, ty adzin,
ty zastaŭsia adzin na słavianščynie,
i nikoha niama, pahladzi,
i nikoha z Kupałavaj spadčyny,
 
i zabrałi žančynu tvaju,
vina nałiłi joj atrutnaha,
zahadałi: adpi za siamju,
a da dna – za radzimu akrutnuju,
 
i skanała žančyna tvaja,
i pamierła radzina apošniaja,
i pahłochłi ziaziułi ŭ hajach,
a ŭ niabiosy ŭsmaktałisia koršaki,
 
zachłynuŭsia kryvioju Piarun,
zrazumieŭšy ŭ zapoźnienym płačy,
jak svajoju kryvioju Harun
i jahonuju kroŭ pradbačyŭ,
 
i źłiłisia ŭ adnu raku
i atruta, i kroŭ, i ślozy,
i na vyspu, jak na ruku,
siełi koršaki, jak załozy.
 
A ŭ tvaim, Lucyjan, Dniapry,
što žyviŭ spakon vieku honi,
try rusałki, słavianki try
janyčaravych myjuć koniej,
 
a ŭ tvaim, Lucyjan, Sažy
na hrudzioch z kamianiom pudovym
tvoj paet apošni lažyć,
by ŭ trunie – u Sažy ladovym.
 
Ty adzin, ty adzin, ty adzin,
ty zastaŭsia adzin na słavianščynie,
i Radzima tvaja, pahladzi, –
rusakosaja janyčarščyna,
 
a kałiści ty havaryŭ,
a kałiści ty navat klaŭsia:
nie patuchnie Źnič na Hary!
Jon patuch. Ty jamu pakajsia
 
za jahony pakutny prach,
za Radzimu svaju niavinnuju,
janyčary jaje ŭ palach
krumkačam dy vaŭkam pakinułi,
 
ty pakajsia za svoj spakoj,
što zubami nia hryz viaroŭku,
bo zdušyŭsia i ty na joj,
ad žyviolnaha potu mokry,
 
Kajsia, kajsia za svoj žyvot,
nie zabudźsia i pra Kupałaŭ,
bo ciapier ty adzin – narod,
byccam chram na šlachu vandałaŭ.
 
DY PAKUL TY JaŠČE ŽYVIeŠ,
ZAPAŁI PRAD KUPAŁAM ŚVIeČKU,
PRAČYTAJ I SPAŁI MOJ VIeRŠ,
A VANDAŁAM SKAŽY:
              Ja VIeČNY
 
 
 
 
Uroda maja, urodačka
Nie chavaj nie chavaj nia žachajsia za śpinoju kryłaŭ
pryvykaj pryvykaj da ŭrodstva maja ŭrodačka
a idzi ŭ łuh łuh łuh tam zialonyja astravy astravy
astravy biełyja žuravy žuravy žuravy
a idzi ŭ pole pole pole tam čornyja hruhany hruhany
hruhany
a ŭsio lepiej
jany nie zadziaŭbuć nie abplujuć nie abałhuć
idzi idzi idzi a navučać lotać lotać lotać
idzi idzi idzi a ludziej pabačyš ź niabiosaŭ niabiosaŭ niabiosaŭ
a skubanieš pioračka nie bałić bałić bałić
a kinieš im załacieńkaje cieńkaje cieńkaje
a zalubujucca taboju zamiłujucca
a paŭźbiahajuć na horki horki horki
a paŭźłaziać na strechi strechi strechi
a z horak pakociacca pakociacca hałoŭka zakružycca
a sa strechaŭ skoknuć skoknuć nožki vyvichnuć
a ty papłač papłač papłač nad biaskrydłymi
a ty prysiadź prysiadź prysiadź nie na ich dvary
a ty prysiadź prysiadź prysiadź na zialonyja astravy
tam z vačej ślozy vycieruć z serca stremki vyciahnuć
biełyja žuravy žuravy žuravy.
 
 
 
 
Ruža
Majo žyćcio – hniazdo z kalučych ruž.
Nie Biełaruś, majo žyćcio – Radzima.
O Boža-mazachist – i ja, by vuž,
dziaru ź siabrami skuru kala Ryma.
 
Ty viedaješ pa imieni usich,
Ty ž sam pryznaŭ: było spačatku słova,
i mnie  m a jo  ty vymaviŭ usłych
i nie habrejskaj, a tutejšaj movaj.
 
I ružu ružaj ty nazvaŭ
i daŭ,
ja da kryvi skałoŭ dziciačy ruki,
nia Ty,
ja sam kryvi svajoj žadaŭ –
Tvoj vučań – vymaŭlaŭ z taboju huki
 
radzinnaj kvietki,
ciopłaj, byccam kroŭ
Ajca, i Syna, i Śviatoha Ducha.
O Boža – mazachist ułasnych słoŭ,
hladzi mnie ŭ vočy –
tam luboŭ i skrucha.
 
 
 
 
*  *  *
Žuravy śpiavajuć pałanez i ich
nie škada nad biednaj Biełaruśsiu
 
ja paet pryhonnaje paezii
i takim da śmierci zastanusia
 
žuravam nia treba ŭ zornaje žnivo
z poŭniaj na harbu lacieć na panščynu
kolki b nas paśla Kupały ni žyło –
plunieš – nie paety – samazvanščyna.
 
 
 
 
*  *  *
Ja zžer by svoj narod,
by ziernie ŭ niedarod,
i, jak vinom,
svajoj kryvioj zapiŭ by.
Na Zachad dy na Ŭschod
žyvie čužy narod –
skarmiŭ by ich arłam
svaje vanity,
viarnuŭsia b da Ziamłi,
by jadam da źmiai,
viarnuŭsia b da adzinaje žančyny,
pramoviŭ by: kab nam
nia bić pakłon arłam –
Ajčynie treba novyja mužčyny!
Tamu i zžer narod,
by ziernie ŭ niedarod,
bo zhaładaŭsia ja
biaz dołi j vołi.
Rastaŭ Charonaŭ lod,
piarejdziem Ściks ubrod,
začniem, Ajčyna, syna ŭ čystym połi.
 
 
 
 
Vam, na łožku ziamnym...
I kałi na radzimie ja źbiaru ŭsich ślapych
kala sinich vačej, kala sinich vazioraŭ,
zaprašu ich za stoł, jak zakonny žanich
dy na kut pasadžu svajo hora,
a na tvar i na śmiech napušču viesiałość
i na vusny – uśmiešku, jak viestku,
zapytaju haściej: ci viduščy chto jość,
kab padniaŭ pieršy tost za niaviestu.
 
Kala sinich vačej, kala sinich vazior
toj, chto pomniŭ mianie z maładości,
kałi cnotu ŭnačy zabiraŭ ja u zor,
padaŭ ź nieba, łamaŭ juny kości,
toj, chto pomniŭ mianie, skaža tost,
toj, chto samy ślapy dy viduščy.
Stanie cichim moj chvest, jak pahost
kala sinich vazioraŭ u puščy,
 
by ŭ zialonym burštynie zastynuć źviary
u łistocie. By ŭ sinim burštynie
nie ŭ śviatočnaj kašułi,
a u zmroku viaryh
ja źniaviečanaj zorkaj zastynu.
 
A ziamnyja niaviesty, kałi zasynajuć mužy,
strašnym šlubam pabranyja z nočču,
z-pad padušak pasažnych dastajuć nažy,
śpiačym vykaluć sinija vočy.
 
A ja ŭ zmroku viaryh
vieru lubaj svajoj
i stalnoha piara nie chavaju,
jak zakonny žanich,
boskaj šlubnaj zaroj
sam lazom joj pad serca pyraju.
 
Vam, na łožku ziamnym,
nie spaścihnuć moj kajf –
vy z kryvavaju zorkaj nia spałi –
razhadajcie ž nakołku na bosych nahach
u Isusa Chrysta:
              «ONИ VSTAŁИ!»
 
 
 
 
*  *  *
Ja pju adzin čyrvonaje vino
i vam nalju, a mnie kryvi nałicie,
svajoj kryvi – čužoj nie padmanicie,
ja pju adzin, ja kroŭ nia piŭ daŭno.
 
 
 
 
*  *  *
U knižcy majoj biezymiennaj,
nad vieršam maim bieznazoŭnym,
na biełaj jak śnieh papiery
suzorje ŭzyšło z troch zorak –
trynaccatym znakam «Serca».
 
Dy ja z toj pary samotny,
načami saču za niebam –
u pyle niamych suzorjaŭ
tam z łukam Stralec błukaje.
 
 
 
 
Pieśnia pra žanu
Achviaruju Juryju Kuźniacovu
 
U rasiejcaŭ šabłi kasyja,
u rasiejcaŭ vočy Batyja,
konskija chvasty za plačyma,
potnaja kabyła – Ajčyna.
 
Nie patrap pad šabłi kasyja,
nie pavier u vočy Batyja,
nie siadłaj žarebaj kabyły –
pryviadzie da ciomnaj mahiły.
 
A ŭ mianie ž svaja jość mahiła,
a mianie ž jana palubiła,
palubiła synam i mužam,
jak žanu, ja biŭ jaje hužam,
a ja biŭ-pytaŭsia: ci mała
da mianie z čužyncami spała?
 
«Spała z maskalom, spała ź lacham,
dy była paściellu mnie płacha,
spała z tvaim baćkam – łićvinam,
a ciapier z taboj – maim synam,
 
pahladzisia ŭ rečki lasnyja,
chiba ž maješ vočy Batyja,
chiba ž konski chvost za plačyma,
pahladzi – z kim spała Ajčyna,
 
a ŭ rasiejcaŭ šabłi kasyja,
a ŭ rasiejcaŭ vočy Batyja,
konskija chvasty za plačyma,
potnaja kabyła – Ajčyna.
 
Nie patrap pad šabłi kasyja,
nie pavier u vočy Batyja,
nie siadłaj žarebaj kabyły –
pryviazie da ciomnaj mahiły,
 
a ŭ ciabie ž svaja jość mahiła,
a ciabie ž jana palubiła,
palubiła synam i mužam,
jak žanu, ty biŭ jaje hužam,
a ty biŭ-pytaŭsia: ci mała
da ciabie z čužyncami spała.
 
Spała z maskalom, spała ź lacham,
dy była paściellu mnie płacha,
spała z tvaim baćkam – łićvinam,
a ciapier z taboj – z maim synam,
 
pahladzi u rečki lasnyja, –
chiba ž maješ vočy Batyja,
chiba ž konski chvost za plačyma,
pahladzi – z kim spała Ajčyna».
 
 
 
 
Ej, juviełir
Ej, juviełir!
U kulu pierałi majo piaro!
Ja kroŭ zdabudu – nie lublu atramant,
siem źničak nałiču – svaju dušu
prastrelu unačy, niby perhament.
 
Ja nie bajusia ŭłasnaje kryvi –
ja strelu nie ŭ dušu,
ja strelu ŭ ranu.
Ej, juviełir!
Pierhament nie parvi,
vaźmi jaho ŭ biarozavuju ramu
i padpišy majoj kryvioj:
«Duša».
 
 
 
 
Vietach
Pamiž daždžoŭ, śniahoŭ,
za biełym śvietam,
u samaj huščy zorak maładych,
viek dažyvaŭ zabyty ŭsimi vietach
i dla spačynu vybiraŭ kłady.
 
Jon dzień i noč, samotny, dbaŭ pra heta,
ale naŭkoł byłi adny sady
i choć by kryž dla niejkaje prykmiety
albo ziamłi pryhoračak rudy
pamiž daždžoŭ, śniahoŭ,
u rai, ŭ piekle,
ale ŭ ziamłi –
nibyta ŭ hrešnaj Tekłi.
 
 
 
 
*  *  *
U niabiosach maich daharajuć vahni,
Nieprytomnyja hasnuć ad chołada.
Što sabraŭ ja sabie na apošnija dni...
Srebra viery ci mudraści zołata?
 
Ci lubiŭ ja? Lubiŭ!
Siabroŭ, maci, vino...
Klaŭsia Baćkaŭščynie da mahiły,
Dy ŭ suzorja majho,
By ŭ kałośsia ŭ žnivo,
Ad pakuty nadtresnułi žyły.
 
I kudy b ja ni jšoŭ –
Jano chodzić za mnoj?
Moža, chmaru nakłikać jakuju?
Kab nia bačyć jaho nad svajoj hałavoj
Choć tahdy, kałi ź lubaj baluju.
 
I tamu nie pytaj, čamu sumny taki,
I lubi mianie tolki ščaśłivym,
Za vinom, za siabroŭskim stałom havarkim,
Za łistom da matułi – maŭkłivym,
 
Bo ŭ niabiosach maich daharajuć vahni,
Nieprytomnyja hasnuć ad chołada,
Bo sabraŭ ja sabie na astatnija dni
Prahu žyć, a nia srebra j nia zołata.
 
 
 
 
U čyrvonym kaściole
U čyrvonym kaściole,
za vobrazam Boskaha Syna,
jość tajemnyja dźviery,
dzie niechta niabačny ŭnačy
šumna ich rasčyniaje,
i ŭ chram uvachodzić žančyna,
i zavały žaleznyja lazhajuć, byccam miačy,
 
i ad iskraŭ žaleznych žančyna zapalvaje śviečki,
i trunu zaściłaje arnatam łitym załatym,
i kaścielnaje ŭbrańnie zichcić u nahoch
Šlacham Mlečnym,
byccam šlach pierad dzievaj
u papski abłudłivy Rym,
 
i z truny, by sa sklepu,
ŭ pacirach vino padajecca,
i kałi zazirnie nieciarpłiva žančynaŭ jaho –
 
jano tvaram raspusnym
raśpiaćciu Chrysta uśmichniecca
i vačyma ŭvapjecca,
nibyta ŭ mužčynu svajho,
 
i zapłača vino,
i atrucicca ŭłasnaj ślazoju,
i na biełych hrudzioch adabjecca kryvavym taŭrom,
 
vałasy rasplatucca –
abłudnaja ich siviznoju,
nohi Boskaha Syna atułić, niby sierabrom.
 
U čyrvonym kaściole,
za śpinami boskaj siabryny,
jość tajemnyja dźviery,
dzie niechta dryhotkaj rukoj
zołkam ich rasčyniaje,
i z chrama vychodzić Chryścina,
i da boskaj siabryny viartajecca
boski
spakoj.
 
 
 
 
Skarpijon
Vakoł raju majho
zaplałisia ŭ vianok karani
heta sad moj
prachožy
ty jabłyk z jaho nie krani
 
vakoł sumu majho
zaplałisia hałiny ŭ vianok
a nad sadam
niabiosy
suzorje ŭziało na zamok
 
vakoł losu majho
zaplałisia kasa u kasu
dźvie kachanki maje
ja da śmierci miž ich nie zasnu.
 
 
 
 
Nie chadzicie za mnoj
Nie chadzicie za mnoj! Nie chadzicie!
Bo ja maju rachunki z saboj.
Nie kachajcie mianie! Nie lubicie!
Bo kachańnie dla durniaŭ – symbol.
 
Vy mianie całavałi – płacicie!
Za minutnuju słabaść maju,
Varjaciejcie nad prorvaj u žycie,
Voś lazo! Ja vam šaniec daju.
 
Nie budzicie mianie! Nie budzicie!
Nie sačycie za mnoj, kałi splu.
Ja u śnie – na vajnie, jak nad prorvaj u žycie,
Ci Chatyń, ci baćkoŭskuju chatu palu.
 
Vy mianie spakušałi – płacicie!
Ale joj vyrak – za ščaście dla Vas.
Nie chaču być symbolem! Idzicie
U carkvu, tam jość fajny abraz.
 
I, choć treśnicie, nohi całujcie
Choć Maryi Śviatoj, choć Chrystu,
 
Nie chadzicie za mnoj! Nie chadzicie!
Ja ŭ žyćci, jak u štormie ładdzia.
Nie sudzicie mianie! Nie sudzicie!
Znaju, što i ŭ mianie jość suddzia...
 
Ale ž ja zabłudžusia ci zhinu,
Nu j ... ź im! Zhinie djabał sa mnoj,
A vas, miłaja, kinu dy rynu!
Voś taki ja, Radzima, heroj.
 
Nie hanicie mianie! Nie hanicie...
 
 
 
 
*  *  *
Pad vaknom žurba źbiraje miatu,
A raściła radaść jaje tut.
Kałi Boh pašle paeta ŭ chatu –
Pasadzicie na čyrvony kut.
 
Z abraza śviatoju pavucinaj
Pavučok, jak Duch, čało kranie...
Za paetam ja zajdu ŭ chacinu –
Nie puskajcie da jaho mianie.
 
 
 
 
*  *  *
– Z čaho pačać?.. Pačnu z Radzimy.
Tak abaviazany pačać.
– Ale ŭ jaje ty nie adziny,
Navošta pra luboŭ kryčać?
 
– Niachaj, niachaj ja paŭtarusia
Ŭ lubovi tysiaču razoŭ,
Zatoje ščyra ŭ joj klanusia,
Biaz falšu, biez padrobnych słoŭ.
 
– Što ž, pačynaj. Sam vybraŭ dolu...
J niadola znojdziecca sama.
Pierad taboju pole boju –
Tut nie adzin paet skanaŭ.
 
 
 
 
Padabajecca     Nie padabajecca
2009–2019. Biełaruś, Miensk.