РОДНЫЯ ВОБРАЗЫ Вобразы мілыя роднага краю,               
Смутак і радасьць мая!..
      
 
Якуб Колас
    Галоўная      Слоўнікі           Спасылкі      Аб сайце       Кірыліца      Łacinka    
Людміла Рублеўская
Даведка
Кантэкстны тлумачальны слоўнік
Пярсцёнак апошняга імператара
Пралог
Маскоўскія камуналкі
Дым Айчыны...
...і пыл гісторыі
Два крыжы
Кальварыйскія вароны
Сібірскія крумкачы
Ліст застаецца ў сне
Гісторыя працягваецца
Карл Карлавіч ідзе ў госці
Лёсы сплятаюцца
Логвішча адмірала
У нетрах пушчанскіх...
Апошні карнавал
Калі разбіваюцца крыжы...
Агонь і жалеза
Эпілог
ЛЁСЫ СПЛЯТАЮЦЦА
        
ЛЁСЫ СПЛЯТАЮЦЦА

        
        Наступныя два тыдні праляцелі як у тумане. Марк дамовіўся, што Магду залічаць на журфак. Сесія пачалася, таму можна было або перанесці яе для Магды на восень, або здаць цяпер некалькі прадметаў – якія паспеецца падрыхтаваць.
        Але Магдаліна заўпарцілася. Хопіць за вадой плысці.
        І заявіла, што здасць усе іспыты.
        Да прадметаў, якія яна вывучала ў Маскве, тут дадалося яшчэ пяць.
        Марк дапамог з падручнікамі. Залік па творчасці таксама «арганізаваў» – «друкануў» некалькі Магдзіных імпрэсій наконт мастацкіх выстаў, павыкідаўшы занадта адвольныя месцы.
        Магда амаль не спала. Да таго ж па начах яе часам нейкая сіла цягнула да пісьмовага стала, і на паперу клаліся радкі, чамусьці на беларускай мове:
        
         Я ніколі не бачыла вас,
         Можа быць, толькі позіркам сэрца...
         І над вамі сівее трава,
         І ніхто вас не помніць на свеце...
        
        І таму ў Магды нават не было сіл здзівіцца, калі напярэдадні іспыту па гісторыі Беларусі, у поўным адчаі ад уласнай недасведчанасці, адчыніла дзверы і ўбачыла Кастуся. Той трымаў стос кніг і канспектаў.
        – Я ад прафесара Карла Карлавіча. Рэпетытары па гісторыі не патрабуюцца?
        І прасядзеў з Магдай да поўначы, вытлумачыўшы ўвесь курс так цікава і проста, што Магдзе нічога не заставалася, акрамя як атрымаць назаўтра выдатна.
        Тое ж паўтарылася перад іспытам па беларускай літаратуры.
        Ва універсітэце на яе глядзелі як на дзівачку: пераводзіцца з Літінстытута ў іхні «універ», з Масквы ў Мінск? Такога яшчэ не было! На ўсе роспыты Магдаліна адказвала завучана:
        – Па сямейных абставінах.
        І чырванела ад вымушанай маны, тым больш што пры гэтым адказе ўсе паглядалі на яе жывот.
        Белыя анёлкі зляцелі з каштанаў на чэрвеньскую, ужо не такую пяшчотную, траву бездапаможнымі пялёсткамі.
        Магдаліна здала сесію на выдатна.
        Два дні яна праляжала ў ложку. Пасля Марк вывез яе на выхадныя на дзедава лецішча. І там заявіў: вернуцца – пададуць заяву ў загс. Хопіць з яго жаніхоўства. Платанічнае каханне, вядома, добра. Але яны дарослыя людзі, асабліва ён, і час жыць нармальным сямейным жыццём, падумаць пра дзяцей...
        Магда адчувала, што было б натуральным з яе боку зараз жа тут, на лецішчы, пачаць тое сапраўднае жыццё... Яблыні ў садзе прасявалі сонца на падстрыжаную траву, і не думалася пра радыяцыйны фон. Бэз уздымаўся да вокнаў, быццам блакітная пена на цёмна-зялёнай хвалі лістоты, – адвечныя дэкарацыі кахання. Але... Марку было, відаць, няёмка пераступіць ім самім аднойчы, на самым пачатку знаёмства, аб’яўлены прынцып наконт шанавання цнатлівасці да шлюбу. Магда адчувала, што яму не ставала толькі найменшага адабрэння з яе боку – а яна не магла... Ён дакранаўся да яе, цалаваў, і гэта было добра... Але дзе тое ўзрушэнне, тое заміранне сэрца, пра якое пішуць у раманах? Мусіць, яна яшчэ не прачнулася як жанчына, як даводзіў ёй Марк? І яна была так удзячна яму, што ён не прыспешваў, што ён быў пяшчотны і далікатны... Хіба можна марыць пра лепшага мужа!
        А ў панядзелак пазваніў Кастусь.
        – Прывітанне ад Карла Карлавіча! Ну як мядовы уік-энд? Нова-спечаная журфакаўка ачуняла ў рыцарскіх абдоймах?
        Цынік! Магдаліна ледзь стрымалася, каб зноў не зараўці: «Адча-піцеся ад мяне». А «спецыяліст» нязмушана працягваў блюзнерыць:
        – Можа, ваша высокасць улучыць беднаму сялянскаму нашчадку якую хвілю для аўдыенцыі? Я падыду ў скверык за вашым домам праз паўгадзіны.
        Магдзіны бліскучыя індыйскія пантофлікі пастуквалі на ўвесь сквер. Кастусь безуважна загараў на лаўцы, падставіўшы сонцу твар, безнадзейна сапсаваны інтэлектам. Валасы па-ранейшаму сабраныя ў хвосцік, на майцы хіпоўскае выслоўе на англійскай: «Рабі не вайну, а каханне». Ды яшчэ шорты, відаць, пераробленыя са старых джынсаў. Беспрацоўны з Манхатана...
        А да грудзей пяшчотна прыціснутая шэрая кардонная папачка з надпісам «Дело №».
        – Вітаю прынцэсу!– Кастусь неахвотна падставіў твар новаму «сонейку». – Прысаджвайцеся, ваша высокасць!
        Магдаліна чапурыста села на лаўку, ад усяе душы спадзеючыся, што міма не пройдзе ніхто са знаёмых. А з Кастуся ўжо зляцела млявасць, цёмныя вочы зірнулі амаль трывожна.
        – Я перачакаў, пакуль вы здадзіцё свае іспыты. Пасля, вядома, час на адпачынак. А цяпер мушу паведаміць... Ну, па-першае, схадзіў я на Кальварыю. Склепа з блакітным трохкутнікам няма і следу. Адны магілы, сметнікі ды яміны. Дзе капаць – невядома. Можа, пасля сходзім яшчэ разам, пашукаем. А вось гэта – замалёўка экспаната з раённага музея...
        Кастусь паклаў Магдзе на калені аркушык з вучнёўскага сшытка ў клетачку, на якім быў старанна намаляваны шарыкавай ручкай пярсцёнак з роўнаканцовым крыжам.
        – Той самы?!.
        – Магчыма. Учора знаёмы даслаў. Дзеці знайшлі ў лесе гадоў дваццаць таму. Больш нічога. Але гэта трэба праверыць. Давядзецца ехаць. Яшчэ звестка... Архіў Сахнут-Бічэўскага быў у маёмасці Лукаша Бэндэ, таго самага, што Купалу да скроні пісталет прыстаўляў. Бэндэ падчас вайны жыў у Ленінградзе. Бабуля мая яго памятае. Той столькі дакументаў прыцягнуў – спадчыну загубленых ім жа пісьменнікаў, што мусіў здаць у іхні архіў на захаванне. Бэндэ забраў з Ленінграда не ўсё. У мяне ёсць прыкладны спіс ягоных скарбаў. Нічога з архіва Сахнут-Бічэўскага там не значыцца – Бэндэ цікавіла найперш літаратура, а Сахнут-Бічэўскі ў асноўным збіраў копіі гістарычных дакументаў, цікавыя толькі для знаўцаў. Пакінутае да-сталося бэндэўскаму пратэжэ, нейкаму дацэнту з Мінска. Я папрасіў бабулю напісаць у Піцер. Адказ прыйшоў тыдзень таму. Вось проз-вішча таго, хто, верагодна, забраў архіў Сахнут-Бічэўскага: Ілья Яфрэмавіч Ялецкі.
        Магдаліна схаладнела.
        – Гэта ж дзед Марка!
        Кастусь змрочна завязваў тасёмкі на папачцы.
        – Прабачце... Гісторыя цесна сплятае ніці чалавечых лёсаў... Марк, я ўпэўнены, нічога не ведае пра дзедавы запасы. Думаю, ён дапаможа...
        Магда перасмыкнула плячыма. Заўтра яны меліся пайсці ў загс...
        Да залацістых пантофлікаў Магдаліны падкаціўся ружовы мяч. Таўсценькае ўсмешлівае дзіцянятка тэпала па цацку, і Магда ўклала яе ў маленькія ручкі. Як мала трэба дзіцяці для шчасця! А ў дарослых усё так складана...
        – У чалавека часта дзве праўды... – сумна прагаварыў Кастусь. – Нядаўна чытаў мемуары Троцкага. Ён сышоўся ў ссылцы з адной таварышкай па барацьбе. Нарадзілася дзіця, дзяўчынка. Дык вось Троцкі ні разу не назваў яе дачкой. Апісвае, як яны ўцякалі, як везлі дзіця па марозе... Як яно захварэла... І паўсюль – «дзяўчынка», «мая дзяўчынка». Затое пасля рэвалюцыі, па набыцці «сапраўднай» жонкі, у яго з’явіліся «сапраўдныя» дзеці – улюбёныя сыночкі. А дачка так і засталася для яго «дзяўчынкай». Хочаце марожанага, прынцэса? А я дык з’еў бы цэлы айсберг...
        Ноччу да Магдаліны Дарбут прыйшлі вершы:
        
         Праўда мая, быццам шкло, разбіваецца,
         Рэжуць яе аскалёпкі душу.
         І пачынаецца кожная раніца
         Вершам, які я не напішу.

Падабаецца     Не падабаецца
2009–2019. Беларусь, Менск.